Blogs & columns
Tanca Minderhoud
Tanca Minderhoud
2 minuten leestijd
Blog

Een klein doktertje

4 reacties

Als arts worden wij getraind om de vinger op de zere plek te leggen. Doet uw buik rechtsonder het meeste pijn? Dan gaan we juist dáár palperen om vast te stellen of er sprake is van een geprikkelde buik. In overdrachtelijke zin kan het ook andersom voorkomen. Onlangs ging ik samen met arts-assistent een patiënt onderzoeken. Daarbij merkte de patiënt op dat de arts-assistent (ongeveer zo lang als ik) nog maar een ‘klein doktertje’ was, die nog veel te leren had. Voor mij precies de vinger op de zere plek. Terwijl ik al geïrriteerd stond na te denken hoe ik hier op kon reageren, was de arts-assistent alweer verder gegaan met het onderzoek, en het moment voorbij.

Wat irriteerde me eigenlijk zo aan deze opmerking? Ik wilde de situatie eerst maar eens taalkundig onderzoeken. Het gebruik van verkleinwoorden door middel van het suffix-je (en varianten) wordt taalkundig het diminutief genoemd. Het diminutief wordt vaak gebruikt om de betekenis ‘klein’ toe te voegen. Klein kan slaan op meerdere dimensies; ruimte, tijd, intensiteit en leeftijd. Een andere manier waarop het diminutief gebruikt wordt is om een gevoel weer te geven, bijvoorbeeld als uitdrukking om iets te verzachten of als een uiting van waardering. Dat zie je bijvoorbeeld bij het gebruik van koosnamen of ‘we zitten lekker in het zonnetje’.

Tot zover vond ik nog geen verklaring waarom ik deze opmerking vervelend vond. Het was een feit dat de dokter een geringe lichaamslengte had, en een stuk jonger was dan de patiënt. Maar de crux is dat een diminutief ook gebruikt kan worden als uiting van een waardeoordeel. Zo wordt de term ‘romannetje’ niet gebruikt voor een boek van geringe omvang, maar voor een boek met geringe literaire inhoud. Als je een diminutief toevoegt aan de naam van een volwassene kan dat worden opgevat als uiting van minachting, bijvoorbeeld: ‘Pietje is weer niet bij de vergadering vandaag’.

Na deze analyse kon ik mijn reactie op deze opmerking al beter plaatsen. Bij mij was direct de negatieve (denigrerende) connotatie opgekomen. Is dat wel terecht? Ik legde de term ‘klein doktertje’ aan enkele collega’s voor, wat leidde tot hoog opgetrokken wenkbrauwen. Op Linkedin vroeg ik in een poll of mensen wel eens doktertje genoemd waren. Hierop reageerden 123 collega’s, waarvan 48 (39%) weleens doktertje waren genoemd. Ik vond dat een erg hoog percentage, maar zoals een collega al aangaf in het commentaar: of het ongepast is, hangt erg af van de setting waarin het gezegd wordt.

Er kunnen allerlei redenen zijn dat de patiënt dit zegt, en wellicht was het gewoon onnadenkend gebabbel. Als hulpverleners zijn we geduldig voor onze patiënten en hard voor onszelf. Maar zijn we niet door de ondergrens van respect gezakt? Ik zeg toch ook niet bij de garage: ‘Zo monteurtje, heb jij die wieltjes lekker uitgelijnd?’

De volgende keer zeg ik er wél wat van, in lijn met mijn goede voornemen voor 2024: Do no harm, take no shit.

Meer van Tanca Minderhoud

  • Tanca Minderhoud

    Tanca Minderhoud werkt als internist acute geneeskunde in het UMC Utrecht. Haar werkdagen in UMCU wisselt ze af met haar werk thuis, waar ze samen met haar man probeert het huishouden met 4 kinderen in goede banen te leiden.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • J.M. Keppel Hesselink

    arts np, farmacoloog, Bosch en Duin

    Ik denk dat het super is om die irritatie meteen te herkennen. Dan kan de volgende stap met Eckhart Tolle zijn neem die irritatie waar en realiseer je dan dat die irritatie een heel verhaal met zich mee kan gaan slepen. Het identificatie verhaal. En ...dat er de mogelijkheid is om uit dat verhaal te stappen, gewoon door alleen puur waar te nemen wat er zich afspeelt in je systeem.

    Ik denk dat heel veel irritaties die we voelen voortkomen uit sterke identificatie van onszelf met een deelaspect. En dat we minder irritatie gaan ervaren als we onszelf in die deelaspecten niet zo serieus meer nemen. Just a though. En je kan natuurlijk ook meteen het van je af laten vallen via humor of directe feedback...

    [Reactie gewijzigd door Keppel Hesselink, Jan op 09-01-2024 10:47]

  • M.D. Oosterhoff

    Psychiater, Thesinge

  • Patient advocate borstkanker en erfelijke aanleg voor borst- en eierstokkanker, Huissen

    Patiënten zijn meestal passanten in de medische wereld en verblijven het grootste deel van hun leven daarbuiten. Ze voelen zich vaak niet op hun gemak en drukken zich soms wat onhandig uit. Ze zijn zich niet bewust van de gevoeligheden die je blijkba...ar voelde.

    Dat een arts-assistent nog veel te leren heeft, is evident. Blijkbaar hoorde je 'U bent jong, u moet nog veel leren, ik heb geen vertrouwen in u' maar hij kan net zo goed bedoeld hebben 'Och jeetje, ik word nu onderzocht door jonge mensen die mijn (klein)kind hadden kunnen zijn'.

    Ik zou dus niet zo zwaar tillen aan zo'n opmerking. Gewoon glimlachen en zeggen: "We zullen goed voor u zorgen"

  • E.J.W. Keuter

    Neuroloog , Aruba

    Inderdaad. Goed voornemen om direct zoiets te zeggen als: maar mijnheer, waarom praat u zo over een van de beste dokters van ons ziekenhuis? Waarmee je vooral de patiënt erg helpt want de arts patiënt relatie verdiept. Respect komt later wel.

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.