Blogs & columns
Blog

Duizenden lichtjes die een voor een doven

9 reacties

Collega’s van alle wetenschappelijke verenigingen van ons eervol beroep,

Op deze koude herfstdag klopt menig kinderhart van spanning. Glinsterende kleine oogjes in de ochtend. ‘Komt de Sint nog langs?’ ‘Ik weet het niet, maar het komt altijd wel goed.’ Een knipoog. Ook hangen de kerstverlichtingen al in vele huizen. Gezelligheid alom voor de kinderen. De tijd van omkijken naar elkaar. De tijd om kinderen met geheimen en magie zich kind te laten voelen. De tijd van naastenliefde. De tijd van medemenselijkheid.

Vanochtend kreeg ik een bericht van de Palestijnse geneeskundestudent Mohammad dat hij gisteren een jong familielid heeft verloren door de bombardementen in het zuiden van Gaza. Eerst gedwongen van het noorden naar het zuiden gegaan, en nu in het zuiden is hij toch nog gedood. Ik was er stil van. Ruim vijf weken geleden, toen ik samen met mijn collega Isabel Ullmann en Mohammad de oproep opstelde voor het staakt-het-vuren, om verdere humanitaire catastrofen te voorkomen, had hij al zeventien familieleden verloren. Op mijn vraag hoeveel naasten hij inmiddels verloren had, zei hij het niet meer te weten. Ik condoleerde hem. Na een aantal minuten stilte stuurde hij een bericht: 35. Kinderen, vrouwen, jonge mannen. Ik voelde mijn hart in mijn keel kloppen. Heb ik er wel goed aan gedaan om dit aan hem te vragen? Piekerend over deze vraag kreeg ik bericht na bericht van hem, met foto’s van de familieleden die hij verloren heeft. Een voor een. Portret voor portret. Vol leven. Een glimlach hier. Een vrolijke blik daar. Een heeft trots zijn baby in de armen. De ander staat bij de zonsondergang. Deze collega heeft zijn dode familieleden een voor een een gezicht gegeven. Want op het nieuws horen we alleen de aantallen doden. Duizenden getallen. Kille, koude en levenloze getallen. Getallen zijn de ontmenselijking van de doden. Maar een gezicht, een verhaal, een glimlach maakt die getallen weer menselijk. Invoelbaar ook, al is het onvoorstelbaar. Onmogelijk om er niet door geraakt te worden als ons kompas medemenselijkheid als referentie heeft.

Ik heb bewondering voor de veerkracht van deze aankomende collega, die ondanks eigen persoonlijk verlies zich inzet om gezamenlijk voor zijn collega’s in Gaza en voor de kinderen daar op te komen. Tegelijkertijd zet hij zijn studie geneeskunde voort.

Collega’s, ik heb de afgelopen weken veel gesprekken gevoerd met velen van jullie. Voor de schermen, achter de schermen, via persoonlijke berichten. Ik merk dat Gaza de zorgverleners uit elkaar drijft. De berichten in de media blijven in de bubbels circuleren. Het is voor of tegen. Angst om in een hoek geplaatst te worden. Desalniettemin is de stilte als strategie om het er maar niet over te hebben, oorverdovend.

Wat als we diep in onze harten kijken, voorbij de lijnen en kanten waarvoor we bang zijn om bij ingedeeld te worden? Waar is daar, zonder angst voor een oordeel van de ander, voor een ieder van ons de rode lijn van de medemenselijkheid om de stilte te doorbreken? Stilte over de duizenden en duizenden dode kinderen vanaf 7 oktober. Stilte over de tienduizenden gewonde kinderen. Stilte over de kinderen met kanker voor wie nu geen ziekenhuis meer is om hen te behandelen. Stilte over de kinderen met brandwonden door de bombardementen. Stilte over de kinderen met psychiatrische ziektes die nu verder en verder getraumatiseerd zijn. Stilte over gedwongen verplaatsing van bijna 2 miljoen mensen. Maar ook stilte over de noodkreten van collega-zorgverleners die zich dagelijks onafgebroken tot ons richten. Een niet mis te verstane en voor ons artsen wel zo bekende cry for help.

Niet iedereen is stil. Vele collega’s, hoogleraren en voorzitters van een aantal wetenschappelijke verenigingen zijn ons al voorgegaan, onder wie de internisten, de spoedeisendehulpartsen, de vereniging van vrouwelijke artsen, de koepel van artsen voor maatschappij + gezondheid.

Waar is voor ons als artsen de rode lijn? Steun uitspreken voor de moed van collega’s in Gaza die zich met gevaar voor eigen leven voor hun patiënten inzetten, heeft zeker zin. Een chirurg uit Gaza die ik weken geleden telefonisch sprak, zei: ‘I want the colleagues in the Netherlands to look at our sufferings as colleagues and our patients. To look from the perspective of humanity, dignity and reality. Your support gives a human face and dignity to our sufferings.’

Collega’s, zou ik jullie mogen vragen om juist in deze dagen wanneer we alles doen om de magie van het leven voor kinderen als een kleinood bij elkaar te houden, binnen de verenigingen met elkaar te praten over onze rode lijn?

Zouden jullie tijdens deze dagen van naastenliefde en medemenselijkheid met elkaar binnen het bestuur willen praten over wat het betekent als een aankomende collega aan een van onze medische faculteiten wanhopig aan 35 dode familieleden een gezicht wil geven en we hem niet zien? Hoe komt het dat we niet vragen hoe het met hem gaat?

Zouden jullie als collega-artsen stil willen staan bij de stilte over de noodkreten van collega’s uit verschillende organisaties waar normaliter veel van jullie leden in het verleden of heden trots en intensief mee hebben samengewerkt?

Hoe komt het dat we als artsen in groten getale nog stil zijn of ons niet willen of durven te uiten? Antwoord op deze vraag kunnen we alleen goed geven als we vanuit de medemenselijkheid naar het kinderleed en de wanhoop van collega’s in Gaza nu kijken. Als we het antwoord hebben, dan kan wellicht de veerkracht van deze jonge aankomende collega met 35 verloren familieleden in een aantal weken, ons de moed geven om de stilte te doorbreken.

Want uitspreken dat medische zorg een fundamenteel mensenrecht is, dat kinderen en onschuldige burgers niet een doelwit kunnen zijn en de artsen onbelemmerd hun werk moeten kunnen doen, is geen kant kiezen. Het is enkel het herijken van ons kompas van medemenselijkheid.

Praten met elkaar is geen partij kiezen. Praten met elkaar is het doorbreken van de oorverdovende status quo van de stilte, terwijl ver van hier vele lichtjes in de kerstboom van het leven veel te vroeg een voor een uit blijven gaan.

Meer van Shakib Sana
  • Shakib Sana

    Shakib Sana is huisarts en promovendus aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, en tevens mede-oprichter van Gezondheidskloof.nl en LHV-ambassadeur.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • U.S. Yildirim

    Jeugdarts i.o. tot arts M&G, Almere

    Dank voor het klankbord willen zijn voor velen van ons Shakib.
    Ik hoor en zie dat er in de medische wereld wel enorm de behoefte is om wel “de stem” te laten horen over deze humanitaire ramp in Gaza. Door tal van redenen gebeurt dit toch niet. Mijn... inziens is, een van de belangrijkste redenen hiervoor dat men snel in een politieke discussie terecht komt, zoals hieronder ook weer blijkt. Dat willen veel artsen helemaal niet. De politieke complexiteit van de materie kan niet een reden zijn dat wij nu ons stil houden tav rechtvaardigheid en op zijn minst tav humaniteit. Laten we vooral doen waar we echt voor zijn opgeleid, het zijn voor de mens en (op welke manier dan ook) hulp bieden die dat echt nodig hebben.

    [Reactie gewijzigd door Yildirim, Serife op 12-12-2023 09:05]

  • M.M. Kaandorp

    Arts, Pessotherapeut, coach voor professionals, Amsterdam

    Het is verschrikkelijk verschrikkelijk. Het is wraak op wraak op wraak. Ontstaan door onrechtvaardigheid en kortzichtigheid in de historie en heden gepleegd door onnoemelijk veel mensen.
    Wat kan ik doen Shakib zodat het verschil kan maken?

  • Chirurg niet meer praktiserend, Zoetermeer

    Beste Shakib,
    Wat er in Gaza gebeurt is verschrikkelijk! Het moet stoppen!
    Wanneer besluit Hamas om alle gijzelaars onvoorwaardelijk vrij te laten? Ik durf met jou te wedden, dat het dan gauw zal stoppen.
    Wanneer zal Hamas erkennen, dat ze deze v...erschrikkelijke gebeurtenissen, die nu in Gaza plaats vinden zelf hebben uitgelokt met hun aanval, mutilatie, verkrachting, vermoorden van onschuldige mensen. Wat zij hebben gedaan is een grote misdaad tegen de menselijkheid. Het heeft niets te maken met vrijheidstrijd, maar alleen maar met religieus ingegeven haat. Het ergste is, dat de slachtoffers zowel Israëliërs als Palestijnen en ook Thai zijn. Laten we dat eerst met zijn allen erkennen en vervolgens met zijn allen Hamas bestempelen als een terroristische organisatie.
    Ik wens je veel sterkte met jouw verdriet, maar ik vraag ook erkenning van mijn verdriet.
    Bernard Jas

    • S. Sana

      Huisarts

      Beste collega Jas, beste Bernard,
      Dank voor uw reactie en de wens dat verder leed snel moet stoppen. Ik wens u heel veel sterkte met uw leed. Direct persoonlijk of indirect is niet relevant. Het is wat u voelt. Want er is geen verschil in menselijk l...eed gezien vanuit medemenselijkheid. Leed veroorzaakt door doden van onschuldige burgers, waaronder kinderen en vrouwen, doden van feestvierende jongeren, beroven van vrijheid door gijzeling en gevangenschap, verkrachtingen, continue angst van raketten en letterlijk door raketten en bommen geraakt worden is misdadig. Immens leed veroorzaakt aan onschuldige burgers is verwerpelijk en kan door geen enkel omstandigheid en onder geen enkel conditie worden mijn inziens gerechtvaardigd. Als dokter weet ik en u ook hoe belangrijk het is dat het leed erkend wordt. Niet erkennen van menselijk leed los van welke kant van de heilige gronden en waar dan ook ter wereld is dan ook de rode lijn. Juist met elkaar in gesprek te gaan kunnen we als burgers, directe of indirecte betrokkenen naar elkaar luisteren. Precies het gesprek zelf of het faciliteren ervan wordt uit angst om in een of ander hokje geplaatst te worden, vermeden. Heel veel sterkte en indien er behoefte is, bereid om met elkaar via een ander medium in gesprek te gaan. Met collegiale groet, Shakib

      [Reactie gewijzigd door Sana, Shakib op 08-12-2023 14:14]

    • F. Demirel

      cardioloog

      Beste Bernard,
      Verdriet heeft geen kleur, geen maat, geen referentie. Iedereen verdient erkenning en respect in zijn verdriet. Ik denk dat je de boodschap van Shakib niet goed hebt begrepen. Laten we niet enkel uit onze eigen verdriet handelen en ee...n schuldige aanwijzen, want dan kunnen we terug gaan tot adam en eva, maar elkaar steunen in het hebben van verdriet en het mooie van een mens laten zien. Want slechtheid is er al volop!!

    • E.J.E. Hendriks

      huisarts, Utrecht

      Beste collega Jas,

      Dat u erkenning vraagt voor het verdriet veroorzaakt door de gruwelijkheden van 7 oktober is goed te begrijpen. De rest van uw redenatie volg ik niet. Enerzijds stelt u dat de aanvallen op Gaza snel zullen stoppen als Hamas alle g...ijzelaars vrijlaat. Afgezien van de vraag of dit juist is (Israel heeft aangegeven dat vrij krijgen van de gijzelaars één van de beoogde doelen is, naast het vernietigen van de militaire en logistieke organisatie van Hamas, bron: Haaretz) impliceert u daarmee dat het niet redelijk is te verwachten dat de aanvallen stoppen zonder dat alle gijzelaars vrijgelaten worden. Anderzijds benoemt u dat Hamas een terroristische organisatie is, dan is het toch vreemd om het lot van de kinderen in Gaza te laten afhangen van het handelen van een terroristische organisatie? Het feit dat de burgers van Gaza hun leefgebied delen met Hamas-militanten ontslaat Israel toch niet van de plicht om te voorkomen dat er enorme hoeveelheden onschuldige kinderen sterven of voor het leven verminkt raken en om te voorkomen dat het hele gezondheidszorgstelsel van Gaza instort?

      [Reactie gewijzigd door Hendriks, Eva op 07-12-2023 17:33]

      • chirurg niet meer praktiserend, Zoetermeer

        Geachte collega Hendriks,
        Nou snap ik uw reactie weer niet!
        In de eerste plaats heeft Hamas bewezen, dat het een terroristische organisatie is met maar één doel: het stichten van een islamitische staat waar de sharia de wet is. Dat hebben ze keer o...p keer gezegd en ook keer op keer bewezen, Laatstelijk op 7 oktober, door het verrichten van zo'n gruwelijke daad tegen onschuldige mensen, Joden, Thai, Arabieren, die woonden aan de grenzen van Gaza. Er was geen provocatie, geen aanleiding. Ze begonnen gewoon met moorden, verminken, verkrachtten alsof het gewoon was. Tot hier bent u het toch wel met mij eens, hoop ik.
        Er was een wapenstilstand (na de vorige bommen en raketten, die uit Gaza kwamen) en Hamas heeft die opnieuw gebroken door hun buitengewoon verschrikkelijke daad. Gaza is zoals u ongetwijfeld weet, geen bezet gebied. Er zijn daar normalerwijze geen Israëliërs. Het wordt bestuurt door Hamas. Driekwart van de bevolking staat achter Hamas. Daarbij helpt natuurlijk ook de propaganda, die de kinderen vanaf peuterleeftijd door hun strot geschoven krijgen en de wapens die Hamas gebruikt tegen hun eigen bevolking. Ook dit zou u moeten weten, toch? Dat het lot van die onschuldige kinderen in Gaza afhangen van een terroristische organisatie is volgens mij niet de schuld van wie dan ook, behalve van Hamas zelf.
        Dat Israel als doel heeft Hamas te vernietigen lijkt mij volkomen logisch. Een tumor haal je ook niet een 'beetje' uit het lichaam, nee je probeert het radicaal te verwijderen.
        Neemt niet weg dat de onschuldige Palestijnse kinderen helemaal geslachtofferd worden door hun eigen regime. Het is misselijk makend. Ik heb veel oog voor het leed, dat de Palestijnen overkomt. Ik vraag nogmaals alleen maar erkenning van het leed, dat Israel overkomen is.
        En oh ja, ik impliceer zeker dat alle gijzelaars onvoorwaardelijk en eigenlijk op snelst mogelijke termijn vrij gelaten moeten worden. Zolang, kan en mag Israel niet stoppen met het verwijderen van dit kankergezwel.

        • E.J.E. Hendriks

          huisarts, Utrecht

          Ik denk eigenlijk dat we het op belangrijke punten eens zijn. We vinden beiden de onschuldige slachtoffers van beide kanten verschrikkelijk. Ik beschouw Hamas ook als een terroristische organisatie en 7 oktober als verschrikkelijke terreur. Ik denk ...ook dat Hamas gestopt moet worden. Waar we denk ik uiteen gaan, is dat ik me, gezien de schaal van het huidige leed, niet voor kan stellen dat de plicht van Israel om het maximale te doen om onschuldige burgers te beschermen, op dit moment voldoende ingevuld wordt. Ik wens u sterkte met uw eigen pijn, waarvan ik vermoed dat het persoonlijker is dan het mijne.

  • E.J. Veerman

    Specialist ouderengeneeskunde , Alkmaar

    Shakib, je hebt helemaal gelijk, dat je onze stem vraagt tegen deze misdaden tegen de menselijkheid, deze schending van mensenrechten in Gaza. Ik zou ook wel willen dat het wat uitmaakt, dat we dit uitspreken, maar betwijfel het.
    Ik hoop dat jij en... deze aankomende collega zich in elk geval gesteund voelen door het simpele feit, ik dit hier opschrijf...

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.