Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Frank Gerritse Robbert Duvivier Ashling Stel
30 september 2019 5 minuten leestijd
opleiding

Coaching gaat aiossen niet helpen

Artsen in opleiding tot specialist verdienen betere ondersteuning

38 reacties
Hollandse Hoogte / Er moet ook iets worden gedaan aan het verminderen van de draaglast van aiosssen, dus minder dienst- en overuren.
Hollandse Hoogte / Er moet ook iets worden gedaan aan het verminderen van de draaglast van aiosssen, dus minder dienst- en overuren.

Beroepsvereniging De Jonge Specialist denkt dat coaching kan voorkomen dat aiossen ten onder gaan aan de hoge werkdruk. Dat is maar de vraag, zeggen aios Frank Gerritse en collega’s. Waarom niet inzetten op bewezen methoden als intervisie en mentoraat?

Uit de jaarlijkse nationale aios-enquête van De Jonge Specialist (DJS) bleek vorig jaar dat maar liefst één op de vijf artsen in opleiding tot medisch specialist (aiossen) tijdens de opleiding kampt met burn-outklachten.1 Schokkende cijfers die ook in de media veel aandacht kregen.2 3

De onderliggende oorzaken zijn gemakkelijk samen te vatten: de werkdruk voor aiossen is hoog, te hoog. Een van de oplossingen die DJS hiervoor aandraagt, is betere begeleiding en ondersteuning van aiossen, voornamelijk in de vorm van coaching. Wij willen hier enkele kanttekeningen bij plaatsen en wat alternatieve suggesties doen.

Kritische noten

De kritische noten eerst. Wat de door DJS voorgestelde coaching precies moet inhouden, blijft tot op heden onduidelijk. Coaching is een vorm van begeleiding die erop gericht is mensen in positieve zin te veranderen, uitgaande van gezonde mensen en een geloof in de verandermogelijkheden dat besloten ligt in de blijvende wisselwerking tussen inzicht en gedrag. De coach is komen overwaaien uit de sportwereld en is een onbeschermde titel; iedereen mag zich coach noemen. Soms lijkt het dan ook of iedereen die een burn-out heeft doorgemaakt, coach wordt. Er zijn wel degelijk enkele goede opleidingen en daarmee kwaliteitskeurmerken voor coaches, maar hier is geen controle op. Wat een coach precies inhoudt, was altijd al onduidelijk, maar het is de afgelopen jaren ook nog eens uitgehold en onderhevig aan inflatie. Dit overigens ook tot grote zorg van de gecertificeerde coaches zelf, aldus een recent artikel in de Volkskrant.4 Bovendien is er voor de effectiviteit van coaches nog weinig evidentie, terwijl de theoretische basis zwak is en gebaseerd is op ‘positieve psychologie’, mindfulness en ‘self-determination theory’.

En waarom moet de oplossing per se liggen in het vergroten van de draagkracht van de aios en niet in het verminderen van de draaglast – werken aan een minder hoge werkdruk door het aantal (dienst- en over)uren te verlagen? Al was het maar door de geldende cao’s na te leven. Zou dat niet een meer voor de hand liggende oplossing zijn? Op z’n minst een oplossing die parallel zou moeten worden ingezet. Of zou dit hogere kosten met zich meebrengen dan het inzetten van een coach?

Alternatieve suggesties

Het is prijzenswaardig dat DJS zich kwetsbaar opstelt en zich hard maakt voor een verbetering van de werkomstandigheden en zelfzorg van de aios. De dokter is immers – in tegenstelling tot wat vroeger vaak werd gedacht – ook maar een mens van vlees en bloed. Maar welk doel dient de voorgestelde coaching? Een proces van bewustwording, om zelfinzicht te vergroten en zo beter te kunnen functioneren in het (toekomstig) werk én in het persoonlijk leven? Of gaat het puur om een soort loopbaanbegeleiding, zoals onlangs in Medisch Contact aan bod kwam?5 Is dat voldoende om burn-out te voorkomen? We weten allemaal dat we er met af en toe een saunabezoek of een Rituals-pakket niet komen.

Dat brengt ons bij alternatieve suggesties. Wij stellen dat de huidige situatie voor psychiaters en huisartsen in opleiding als voorbeeld kan dienen voor andere specialismen. Helaas zijn de cijfers van DJS niet uitgesplitst per specialisme en het is dan ook niet duidelijk in hoeverre deze resultaten ook gelden voor aiossen psychiatrie en huisartsgeneeskunde. In tegenstelling tot andere medisch specialismen is door de opleiding gefaciliteerde begeleiding al sinds jaar en dag goed geregeld in deze opleidingen.

Persoonlijke ervaringen

In de opleiding tot huisarts is persoonlijk en professioneel functioneren een essentieel onderdeel. In de huisartsenpraktijk vindt bijvoorbeeld een dagelijks leergesprek van een uur met de opleider plaats, met niet alleen aandacht voor medisch-inhoudelijke kennis maar ook voor patiëntgerelateerde zaken en persoonlijke ervaringen/dilemma’s. De aios draagt zelf de onderwerpen aan naar behoefte. Parallel hieraan loopt wekelijkse intervisie met mede-aiossen, onder begeleiding van een huisarts-docent en een psycholoog. In het derde jaar van de opleiding komt ‘supervisie’ aan bod, bestaande uit circa twaalf groepsbijeenkomsten met drie à vier aiossen, onder begeleiding van een NHG-gekwalificeerde supervisor. Deze bijeenkomsten zijn gericht op verdieping van werkgerelateerde persoonlijke ervaringen, met als doel integratie van eigen opvattingen, emoties en grenzen in wat patiënten en collega’s van je vragen.

De aios psychiatrie krijgt naast begeleiding op de werkplek (supervisie) talrijke handvatten om alleen en samen met peers te werken aan zelfzorg en zelfontwikkeling. Allereerst valt te denken aan het mentoraat, waarbij aiossen een-op-een of met peers onder leiding van een onafhankelijke psychiater werk- en patiëntgerelateerde zaken kunnen bespreken en evalueren.

Daarnaast is er gestructureerde intervisie: een klankbordgroep met peers die bovendien ook na het afronden van de opleiding niet ophoudt en gedurende het hele werkzame leven van de psychiater (en een groeiend aantal andere medische specialismen) verplicht blijft.

Individuele leertherapie

Tot slot krijgt elke aios psychiatrie maar liefst vijftig sessies individuele leertherapie bij een erkende psychotherapeut. Een recent artikel in het Tijdschrift voor Psychiatrie bespreekt de voordelen van individuele leertherapie: hierin is meer aandacht voor het persoonlijke leven en het belang van een goede behandelrelatie, noodzakelijke competenties als empathie en reflectief vermogen, verdieping van het gevoel en het tegengaan van stress en overspanning.6 Dit sluit goed aan bij de huidige problemen die DJS schetst. Het lijkt dan ook zinvol om leertherapie mogelijk te maken voor alle aiossen, in plaats van alleen voor aiossen psychiatrie. De kosten van een traject van vijftig sessie leertherapie vallen in het niet bij de kosten van uitval door burn-out, al dan niet tijdelijk of zelfs leidend tot het voortijdig beëindigen van de opleiding. Het is in die zin een investering in het welzijn van de specialisten van de toekomst.

Hype

Het is goed dat DJS aandacht vraagt voor de werkdruk en het hoge percentage burn-out onder aiossen. De meest simpele oplossing, het verlagen van het aantal (dienst- en over)uren, is klaarblijkelijk geen optie. In plaats van de oplossing te zoeken in de hype van coaching, ligt het wat ons betreft meer voor de hand dat de andere medisch specialismen naar de psychiatrie en huisartsgeneeskunde kijken. Zij kunnen bijvoorbeeld beproefde methoden als mentoraat, intervisie en leertherapie toevoegen aan de opleiding. Net als coaching gaan deze methoden uit van gezondheid en de blijvende wisselwerking tussen inzicht en gedrag, maar hebben ze zich – in tegenstelling tot coaching – de afgelopen decennia meer dan bewezen.

Burn-out onder aiossen is een toenemend groot probleem. Het is niet waarschijnlijk dat coaching hiervoor de oplossing gaat zijn, zeker niet zolang deze zich voornamelijk richt op loopbaanbegeleiding. Het is tijd om hoger in te zetten.

auteurs

Frank Gerritse, aios psychiatrie, UMC Utrecht

Robbert Duvivier, aios psychiatrie, Parnassia, Den Haag

Ashling Stel, aios huisartsgeneeskunde, UMC Utrecht

contact

frank@flgerritse.nl

cc: redactie@medischcontact.nl

voetnoten

1. https://www.dejongespecialist.nl/NieuwsBestanden/Nationale%20aios%20enquete%202018_Gezond%20en%20veilig%20werken_14.pdf

2. https://www.ad.nl/gezond/een-op-de-vijf-jonge-artsen-kampt-met-burnout~afef9147/

3. https://www.nrc.nl/nieuws/2018/09/12/fors-meer-burn-out-bij-arts-in-opleiding-door-overwerk-a1616297

4. https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/aantal-zelfstandige-coaches-stijgt-explosief-iedereen-zijn-eigen-coach~bfda557c/

5. https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/coaching-gaat-over-jezelf-leren-kennen.htm

6. Draijer N. Ken u zelf: leertherapie in de Nederlandse opleiding tot psychiater. Tijdschrift voor Psychiatrie 2019(61):3;164-169.

Download dit artikel (pdf)

opleiding carrière aios burn-out aiossen werkdruk
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 11-05-2020 11:36

    "The Coachification of Life:

    Coaching has been a growth sector for many years. It has spread from the world of sport to education, business and life in general (in the guise of life coaching). In the accelerating culture, coaching is akin to a religion of the self. In other words, coaching should be seen as part of a more all-encompassing worldview that revolves around the self and its development. Demand for personal development is seemingly insatiable. There’s leadership coaching, employee coaching, teen coaching, family coaching, sex coaching, study coaching, spiritual coaching, baby coaching, life coaching, breastfeeding coaching, etc., etc., ad nauseam. Everybody wants to clamber aboard the coaching bandwagon. Coaching now informs related practices such as counselling, psychotherapy and pastoral care. A few years ago, huge numbers of my friends and acquaintances were training as coaches. There are now so many that few of those who completed the training have been able make a living as a coach. Nevertheless, the thinking that underpinned that wave of enthusiasm has spread to many areas of society."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 11-05-2020 11:35

    "Coaching has become a standardised way of stagemanaging interpersonal relationships, especially when someone has identified a need for (self-)development. The coach drives us forwards – allegedly on our own terms and based on our own preferences. They are able to do so because they are not external authorities, dictating what is good and bad in our lives. According to the consumer mentality that epitomises our era, the customer is always right – so only I know what is good and bad for me. The coach’s job is to help me learn about myself and my preferences, but not to dictate them to me. They must reflect my wishes and help me realise my goals. The coach asks questions, but the answers come from within me.

    Coaching has become a key psychological tool in a culture that revolves around the self. As such, coaching is part of a more wide-ranging worldview that we might – slightly provocatively – dub the religion of the self. The religion of the self has taken over many of the functions of Christianity: the role of the priest is now played by a psychotherapist or coach; religious denominations have given way to therapy, coaching and other replaced by self-realisation, skills enhancement and lifelong learning. And finally, perhaps most importantly, where God used to be at the centre of the universe, now it is the self. Never before in history have we talked so much about the self and its characteristics (self-esteem, self-confidence, self-development, etc.). Never before have we had so many ways to measure, evaluate and develop the self – even though we basically have no idea what it is."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 11-05-2020 11:34

    "Unlike Christianity, the religion of the self does not have an external authority (God) to set the frameworks for life and human development. Instead, we have an inner authority (the self) that we now believe to be the guiding light of our lives. As mentioned previously, this is supposed to be why it is considered so crucially important to ‘learn to know yourself’, to ‘work with yourself’ and develop in the directions you want to. Upbringing, teaching, management, social work and many other social practices have therefore been therapised in recent years. The modern teacher is not an odious authoritarian conveying vast swathes of knowledge to a general audience, but a quasi-therapist or coach who personally facilitates the students all-round personal development’. It’s been a long time since teachers have used the cane, but today’s teachers use ‘psychological canes’, e.g. different socio-educational or group-therapy games that facilitate social control through self-development. These games are based on the idea that children’s development is fostered by identifying their positive qualities in a highly individualised manner. The teacher may even have taken a coaching course that specifically addressed pedagogic issues. Similarly, modern managers are no longer remote authoritarians concerned solely with hiring, firing and administration, but listening, introspective therapists who, e.g. in performance and development reviews or coaching sessions, strive to develop the personal skills of their staff. When we go to work, the self goes with us – so we need to develop it in marketable directions. Above all else, it is imperative that we see ourselves as material for skills-enhancement projects. In this context, coaching is a key tool with which to discover, rank and optimise our skills."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 11-05-2020 11:34

    "The dangers of coaching

    The international guru Anthony Robbins, who has coached (and I kid you not) George Bush, Bill Clinton and Mikhail Gorbachev, says:

    To be happy, I think that there is one thing you need more than anything else, and that is progress. I have a key phrase in my coaching, I call ‘Constant Never-ending Improvement’. I live by it myself. If your relationship is to be happy, it requires development. If you want to be happy with your body, it requires training. If your work or your business is to be successful, it requires progress.

    ‘Constant Never-ending Improvement’ might be a useful slogan for successful athletes, but as a formula for happiness for ordinary people, it’s a bit more dubious. The danger of coaching is, of course, that you will never be allowed to stand still. There’s always room for improvement – and if you don’t improve, it’s your own fault. You clearly haven’t made enough of an effort. The message is that everything is possible if you believe in it enough and want it enough. If things don’t work out, it’s because you haven’t mobilised enough will and motivation. The consequence of this is that you automatically criticise yourself when something is problematic: you internalise external social critique and transform it into inner self-criticism."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 11-05-2020 11:33

    "One problematic tendency in coaching is that if you’re in a rut, exhausted, down, or running on empty, coaching is advocated as the panacea. The problem is, of course, that the exhaustion and emptiness may have been caused by the requirement for constant self-development and improvement. If this is the case, then further coaching risks amplifying the problems it purports to resolve. To put it bluntly, coaching is just more of the drug that made us sick in the first place! You may even find that you spend so long studying yourself that you realise there is nothing in there. At this point, the coach has nothing to work with, and the relationship becomes empty. Coaching basically revolves around somebody holding a mirror up in front of you to reflect your inner goals, values and preferences, and help you realise them. The very core of the religion of the self is the idea that the answers are to be found inside you. This both determines the direction of the development (where do I want to go?) and acts as a measuring stick for its success (when will I be good enough?). But given that this measuring stick is subjective, i.e. not bound by external standards, there is a risk of trying to develop in an endlessly expanding vacuum. When should I stop? ‘Constant Never-ending Improvement’ is the key phrase. You will never be good enough."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.