‘Competente arts geen optelsom van afgevinkte competenties’ | medischcontact

Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

naar overzicht
Nieuws

‘Competente arts geen optelsom van afgevinkte competenties’

10 reacties
getty images
getty images

Competentiegericht opleiden in de zorg voldoet niet langer. Dat betoogde gynaecoloog prof. dr. Pim Teunissen, bijzonder hoogleraar ‘werkplekleren in de gezondheidszorg’ aan de Universiteit Maastricht, vrijdag in zijn oratie.

In de geneeskundeopleiding staat op alle fronten ‘uitkomstgeoriënteerd’ opleiden centraal, en dat pakt volgens Teunissen niet goed uit. Sterker, het resultaat is een paradox: het leidt tot ‘objectificatie’, iets wat nu juist niet de bedoeling was. Teunissen laat zien dat een arts aan het eind van zijn opleiding in totaal over 7 competenties, 27 kerncompetenties, en 89 ‘enabling competences’ moet beschikken, die tezamen resulteren in maar liefst 637 uitkomstomschrijvingen van wat hij of zij in verschillende fasen van de opleiding moet kunnen.

Teunissen: ‘Het idee is dat goede zorg ontstaat als je individuen opleidt tot goede zorgverleners en dat een goede zorgverlener het resultaat is van 637 afgevinkte gedragsomschrijvingen. Ik noem dat de legoaanpak. Allemaal losse blokjes, verschillend van vorm en kleur, en alles bij elkaar bouw je een complete legozorgverlener.’ Maar, zo stelt hij, ‘een competent individu is niet een optelsom van afgevinkte competenties’. ‘En zoiets complex als goede zorg is geen optelsom van competente individuen.’ Goede zorg – dat weten we inmiddels allemaal – is namelijk teamwerk.

Teunissen wil daarom af van dit legomodel, hij wil geen competency-based medical education maar work-based medical education. ‘Dat is opleiden met aandacht voor ontwikkeling op drie niveaus, waarin we expliciet maken dat niet alleen leeruitkomsten tellen, maar ook het leerproces.’ Het eerste niveau van ontwikkeling omvat individuele en contextspecifieke kennis en vaardigheden. Het tweede niveau richt zich op werkgerelateerde competenties. Het derde niveau is de meer individuele ontwikkeling van de zorgverlener als mens. Niveau twee en drie lenen zich niet voor beoordeling aan de hand van leeruitkomsten. Je kunt volgens Teunissen iemand ‘niet bekwaam verklaren op empathie of op authenticiteit’. Hij denkt eerder aan bijvoorbeeld de debriefingtechnieken zoals die in simulatiewereld steeds meer doordringen op de werkplek, teneinde kort als team te evalueren wat goed ging en wat beter kan. ‘Dit soort leermomenten moeten meetellen in portfolio’s, voortgangsgesprekken en opleidingsvisitaties. Dit vraagt om ruimte om je te ontwikkelen zonder dat je wordt afgerekend op leeruitkomst, om legitimering van het leerproces. Opleidingen in de zorg moeten het leerproces centraler stellen, meer inzetten op begeleiding en loslaten dat aan het einde van de opleiding iedereen hetzelfde is en kan.’

Oratie Leren Helen, Universiteit Maastricht, 2 februari 2018

Lees ook

Nieuws samenwerking canmeds competenties opleiden Pim Teunissen
  • Henk Maassen

    Henk Maassen (1958) is journalist bij Medisch Contact, met speciale belangstelling voor psychiatrie en neurowetenschappen, sociale geneeskunde en economie van de gezondheidszorg.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Edward Gebuis, Ziekenhuisarts KNMG, Leiden 03-02-2018 19:42

    "Zijn de Canadezen zelf inmiddels niet van het CanMeds gebeuren afgestapt?"

  • A.T.K. van de Poel, Psychiater, GRONINGEN 03-02-2018 14:44

    "Ik ben er met Dr. P Teunissen helemaal eens. Eindelijk iemand die niet alleen klaagt maar ook denk hoe het anders kan.
    "

  • L Pos, Cardioloog , Borne 03-02-2018 14:41

    "Grotendeels mee eens, heden ten dage leren we de nieuwe artsen heel goed om empatisch te zeggen " sorrie, ik weet het niet, want het staat niet in een protokol" .
    Probleem oplossend werken en buiten protocollen om denken wordt niet geleerd.
    Ook de parate kennis blijft steeds meer achter. Dit wordt door de jonge dokters en opleiders afgedaan met dat zoeken we/ze wel op. Echter in de praktijk weten ze vaak niet wat ze moeten opzoeken omdat ze het abnormale niet herkennen doordat ze het normale niet kennen.
    Hoe ging het gezegde ook al weer "zachte heelmeesters maken ..."
    Een beetje minder canmeds en wat meer inhoud aub voor de nieuwe dokters."

  • dolf algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, arts buiten dienst, rotterdam 03-02-2018 13:11

    "Fraaie duiding: het Lego denken en de Lego dokter ! Die houden we erin !

    Goed te vernemen dat er naar alternatieven wordt gezocht voor het doorgeslagen en eendimensionale Canmeds competentie denken. Ook mijn vakgebied - de bedrijfsgezondheidszorg - gaat hier ernstig onder gebukt. Goed gestart, maar totaal uit de hand gelopen, want overgenomen door dit soort digitale Lego denkers. Met alle problemen van dien. Op weg naar de 'af te vinken dokter' - bij het tuchtcollege.

    Nu we toch aan het verbeteren zijn geslagen is het handig meteen ook stil te staan bij de overmaat aan protocollen en richtlijnen. Daarvoor geldt namelijk precies hetzelfde. Dat bezorgd menige dokter een regelrecht informatie infarct.

    Ik heb het recent eens voor mezelf op een rijtje gezet, maar ik ben bang dat ik zelfs met drie - vier weken straf doorlezen het mij niet lukt - om hele brei aan protocollen en richtlijnen waar ik aan moet voldoen - uberhaupt tot mij te nemen.

    Geen wonder dat uit onderzoek blijkt dat merendeel van de bedrijfsartsen de richtlijnen in de praktijk niet meer hanteert (onderzoek Plomp). Maar veel zult u daar niet over verder kunnen lezen, want de implicaties daarvan zijn/waren te verstrekkend en te pijnlijk.

    Ik wil Pim Teunissen niet ontmoedigen, maar 'de old school' geeft zich niet zomaar gewonnen ! "

  • Jan Swinkels, psychiater, emr. hoogleraar, vz medisch ethische toetsingscommmissie AMC, Amsterdam 03-02-2018 12:42

    "Fantastisch, eindelijk iemand die het snapt, waar de schoen wringt, waardoor je hem bijna niet meer kan aantrekken."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.