Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Achter het nieuws

Medisch specialist wil niet verplicht in loondienst

FMS-topman Robert Sie denkt dat een verplichting tot chaos zal leiden

11 reacties
Getty Images
Getty Images

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil graag dat alle medisch specialisten in loondienst komen. In opdracht van de commissie VWS is een advocatenkantoor nagegaan in hoeverre een verplichte overstap juridisch haalbaar is.

Het is voor de overheid betrekkelijk eenvoudig om vrijgevestigde medisch specialisten te verplichten om over te stappen naar loondienst. Het is de vraag of eerder geschatte kosten van 2 miljard euro voor het afkopen van goodwill, goed becijferd zijn.

Dat blijkt uit een recent rapport van advocatenkantoor AKD in opdracht van de vaste VWS-commissie. De commissie wilde een juridische analyse van een verplicht dienstverband voor medisch specialisten.

Hiermee is de loondienstkwestie opnieuw opgerakeld. Sinds de invoering van de integrale tarieven in 2015 is het een onderwerp dat geregeld terugkomt. Blijkens het vorige regeerakkoord (2017) wilde Rutte III dat medisch specialisten de overstap maken naar het participatiemodel of loondienst.

Dat is niet of nauwelijks gebeurd. Slechts weinigen maakten gebruik van de loondienstregeling, die vorig jaar nog met twee jaar is verlengd. Met deze subsidie­regeling kan een vrijgevestigde medisch specialist die overstapt naar loondienst een vergoeding krijgen van een ton. Hij mag dan ten minste vier jaar louter in loondienst werken.

Een nieuw regeerakkoord laat nog even op zich wachten, maar uit de verkiezingsprogramma’s van de grotere partijen bleek dat het merendeel voorstander is van gedwongen loondienst voor de medisch specialisten. Daarmee willen ze de productieprikkel inperken en kosten besparen. De VVD is een uitzondering; loondienst zou alleen voor níéuwe specialisten opgaan.

Het AKD-rapport veroorzaakte reuring en onrust onder vrijgevestigde medisch specialisten. Robert Sie, vicevoorzitter van de FMS, waarschuwde na publicatie dat een verplichte overstap tot loondienst tot ‘chaos’ zou leiden. ‘Met name het aspect van dwang wekt veel weerstand’, zegt hij in een toelichting. ‘Geen arts wil verplicht worden om over te stappen. We willen vrije keus behouden om al dan niet vrijgevestigd te blijven.’ Wat de productieprikkel betreft, zegt Sie: ‘Die zit in de gehéle zorgketen, dus ook tussen zorg­verzekeraars en ziekenhuizen.’

Klappen

Sie wijst op de timing van het rapport, na de verkiezingen en tijdens de derde coronagolf. ‘Best bijzonder om te merken dat mensen niet meer voor je klappen, maar dat je klappen krijgt. Er is een toe­nemende druk op planbare zorg, we zetten ons maximaal in. Feit is dat er een stuwmeer is aan uitgestelde zorg die we moeten inhalen; dat is een meerjarenplan. Het past niet om in zo’n situatie onrust te creëren. Voordat je een dergelijke ingrijpende maatregel doorvoert, moet je gedegen onderzoek verrichten.’

Sie erkent dat weinig specialisten gebruik hebben gemaakt van de vrijwillige overstapregeling. Zijn de voorwaarden niet gunstig genoeg? Hij draait het om: ‘Voor welk probleem was die overstapregeling een oplossing? Als het gaat om het bevorderen van de gewenste gelijkgerichtheid van medisch-specialistische bedrijven (msb’s) en ziekenhuisbesturen, dan zijn er andere manieren om tot een oplossing te komen.’

‘Er is een stuwmeer aan uitgestelde zorg; het past niet om in zo’n situatie onrust te creëren’

Belangentegenstellingen

Het woord is gevallen: gelijkgerichtheid. Het wordt gezien als een belangrijk argument om te pleiten voor loondienst en houdt in dat alle partijen gezamenlijk kwaliteit van zorg en doelmatigheid nastreven: alle neuzen dezelfde kant op. Daar wringt het, zo stellen de AKD-juristen. Ziekenhuizen willen meer zeggenschap over de msb’s, ze willen dat de specialisten zich beter voegen naar de doelstellingen van het ziekenhuis. Nu staat het eigen financiële belang van de individuele specialist, de vakgroep of het msb de ziekenhuisdoelen soms in de weg. Met artsen in loondienst lukt zoiets beter, is het idee, je krijgt een hiërarchische verhouding. Dat sluit aan, volgens de AKD, bij de tendens in de wetgeving om meer verantwoordelijkheid te leggen bij het ziekenhuisbestuur.

Het rapport geeft een voorbeeld van hoe vreselijk het kan misgaan tussen specialisten onderling en specialisten versus het ziekenhuis. Het is ontleend aan een recente uitspraak van het Scheidsgerecht Gezondheidszorg. Kort gezegd: een zieken­huis wil een geïntegreerd vaat­centrum oprichten. Dat komt er jarenlang niet omdat de vaatchirurgen en interventieradiologen er niet in slagen om werkzaamheden (die deels overlappen) en inkomsten te verdelen. Na ruim tien jaar steggelen, mediaton ten spijt, is het vaatcentrum er nóg niet. Namens de FMS zegt Sie dat deze casus ‘een anekdote’ is. ‘Hier gaat het mis, maar er zijn zoveel meer voorbeelden te geven waaruit blijkt dat ziekenhuisbestuur en msb’s juist uitstekend samenwerken.’

Het is een extreem voorbeeld, maar toont wel goed wat er mis is, zegt Jaap van den Heuvel, hoogleraar healthcare management (UvA) en voormalig bestuurder van het Rode Kruis Ziekenhuis. ‘Het ziekenhuis maakt beleidskeuzes, maar het msb kan niet aanhaken door individuele specialisten. Gelijkgerichtheid binnen het msb en daardoor binnen het ziekenhuis is dus ver te zoeken. Er zijn legio minder spectaculaire voorbeelden die dagelijks de besturing van een ziekenhuis bemoeilijken. Verontrustender is dat de loondienstkwestie nu wordt opgerakeld als de politieke oplossing voor de grote problemen waar ons zorgsysteem voor staat. Dat is natuurlijk niet zo. Het gaat om de financiering van de zorg die nu veel schade aanricht en de rol van de verzekeraars. Daarná komen de verantwoordelijkheden. Binnen het ziekenhuis is zeker een belangrijkere rol voor medisch specialisten, en ook voor verpleegkundigen, weggelegd. Maar niet met specialisten in een aparte en moeilijk bestuurbare juridische entiteit met eigen belangen.’

Goodwill

De AKD-advocaten stellen in het rapport opmerkelijk genoeg vast dat de overheid niet verplicht hoeft te worden om specialisten uit te kopen. Eerdere berekeningen van het CPB gingen uit van 2 miljard euro. Maar AKD zegt dat dit bedrag nog onzeker is en mogelijk lager zal uitvallen, omdat het gestoeld is op aannames. De juristen hebben gekeken naar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, en zien daarin geen basis voor volledige compensatie van de goodwill. Goodwill is, volgens hen, geen ‘eigendom’. Sie reageert: ‘AKD is een prima advocatenkantoor, en zij hebben een interpretatie gegeven. Onze advocaten komen evenwel tot een andere zienswijze.’ De AKD-juristen zeggen overigens dat de overheid bij mogelijke introductie van verplicht dienstverband wel ‘een fair balance’ moet treffen. 

In de Nederlandse ziekenhuiszorg werken circa zevenduizend (6500 fte) vrij­gevestigde medisch specialisten. Dat betreft ongeveer 40 procent van alle specialisten. Zij zitten in ongeveer zestig msb’s (medisch-specialistische bedrijven). Alle medisch specialisten in academische ziekenhuizen werken in dienstverband.

Lees verder:

Achter het nieuws FMS VWS
  • Marieke van Twillert

    Marieke van Twillert werkt als journalist voor Medisch Contact. Arbeidsmarkt, levenseinde en e-health hebben haar speciale aandacht.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Anonymus, Arts, St Elsewhere 17-05-2021 23:39

    "Er zijn maar weinig rapporten geschreven én publiek gemaakt, die niet in de strategie van de opdrachtgever passen. Het rapport van de AKD-advocaten over loondienst voor de vrijgevestigde medisch specialist is daarop geen uitzondering.

    Welk probleem wil men nu eigenlijk oplossen? Goedkoper zal het niet gaan worden beaamt ook dit rapport. Een voorbeeld: er zijn per hoofd van de bevolking in Zweden 4 keer zo veel orthopeden (de Zweedse dokter is in loondienst) als in Nederland. Het gaat dus niet om geld, dan moet het dus gaan om macht. En inderdaad: alle neuzen moeten van bovenaf één kant opgedraaid kunnen worden, gelijkgerichtheid heet dat, aldus het advocaten collectief. Het wordt onderbouwd met een uitzonderlijk voorbeeld, een anekdote volgens Robert Sie. Waren niet de gefailleerde ziekenhuizen Slotervaart en de IJsselmeerziekenhuizen de grote voorbeelden van loondienst klinieken? Waarom worden die dan niet genoemd?

    De zorg is gediend met goede inhoudelijke kennis, juist beleid, maar ook continuïteit. Patiënten verbinden zich aan dokter en instituut en beleid moet worden uitgerold, dat kost tijd. Een vrijgevestigd medisch specialist dient het instituut 20-30 jaar, een manager is tot op het hoogste niveau vaak een passant. De carrousel van zorgmanagers is bekend, maar over de invloed daarvan op de kwaliteit van de zorg en het nut voor het instituut wordt met geen woord gerept.

    Een manager zou een faciliteerder moeten zijn. Dat strookt niet met het ‘leiderschapsprofiel’ waarmee de manager zich kan onderscheiden. Politici zijn uit hetzelfde hout gesneden. Men spreekt dezelfde taal, en heeft dezelfde wensen: wij bepalen en jullie draaien. De grote vraag is: zal het de kwaliteit en de betaalbaarheid van de zorg helpen. Niemand die daar een antwoord op kan geven, ook de AKD advocaten niet. Er is daarom maar één reden denkbaar waarom de medisch specialist zo nodig in loondienst moet: de manager streeft naar volstrekte macht, ongeacht de uitkomst voor de zorg."

  • Antoinette Koopman, Voormalige arts ouderengeneeskunde , Amsterdam 17-05-2021 10:15

    "Opvallende reacties die voorbijgaan aan de geldstromen in de gezondheidszorg: sinds het privatiseren van de gezondheidszorg zijn de kosten toegenomen door de kosten van de verzekeringen cq het management en de kosten van het management in de ziekenhuizen....alles dankzij het neoliberalisme van de VVD en Rutte. "

  • Anton Maes, huisarts niet-praktiserend, Dieren 14-05-2021 08:00

    "De verkeerde volgorde met negeren van andere veel belangrijkere thema’s
    https://zorgenstelsel.nl/eerst-ziekenhuistaken-daarna-organisatie-en-bekostiging-inclusief-loondienstdiscussie/
    "

  • Peter, arts en jurist, Oss 10-05-2021 12:53

    "Collega Verbeek: "Laten we hier tijd en aandacht aan besteden voordat we een bewezen hoog kwalitatief en efficiënt zorgsysteem kapotmaken met een politiek machtsspel."

    2010: Loondienst versus vrijgevestigd
    https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/loondienst-versus-vrijgevestigd.htm
    o.a.: "‘Iedereen in loondienst is desastreus voor de wachtlijsten’" en "Waarom zou je een kwalitatief uitstekend systeem van gezondheidszorg rigoureus omgooien?"

    De discussie loopt natuurlijk al veel langer dan deze 11 jaar. Hoeveel meer tijd zou u er aan willen besteden om tot een standpunt te komen?

    En hoeveel langer laten we de jonge klaren thuis zitten en hun bevoegdheid verliezen c.q. als anios+ het land door racen, terwijl de wachtlijsten al ruim voldoende zijn voor meer dan een jaar aan achterstanden op de regulieren zorg en zelfs de acuut planbare zorg al feitelijk code zwart moet toepassen?

    Mijn gevoel is -- en ik vermoed niet alleen het mijne -- dat de vrijgevestigden gewoon geen verandering willen en het schoppen tegen heilige huisjes is. Mogelijk speelt de Wet normering topinkomens hierbij ook een belangrijke rol.

    De laatste dagen verschijnen er meer artikelen op MC waarin een gelijksoortig geluid wordt voortgebracht, mogelijk is de trein nu niet meer te stoppen.
    https://www.medischcontact.nl/opinie/blogs-columns/column/schoppen-tegen-heilige-huisjes.htm"

  • Peter, arts en jurist, Oss 10-05-2021 12:53

    "Collega Verbeek: "Laten we hier tijd en aandacht aan besteden voordat we een bewezen hoog kwalitatief en efficiënt zorgsysteem kapotmaken met een politiek machtsspel."

    2010: Loondienst versus vrijgevestigd
    https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/loondienst-versus-vrijgevestigd.htm
    o.a.: "‘Iedereen in loondienst is desastreus voor de wachtlijsten’" en "Waarom zou je een kwalitatief uitstekend systeem van gezondheidszorg rigoureus omgooien?"

    De discussie loopt natuurlijk al veel langer dan deze 11 jaar. Hoeveel meer tijd zou u er aan willen besteden om tot een standpunt te komen?

    En hoeveel langer laten we de jonge klaren thuis zitten en hun bevoegdheid verliezen c.q. als anios+ het land door racen, terwijl de wachtlijsten al ruim voldoende zijn voor meer dan een jaar aan achterstanden op de regulieren zorg en zelfs de acuut planbare zorg al feitelijk code zwart moet toepassen?

    Mijn gevoel is -- en ik vermoed niet alleen het mijne -- dat de vrijgevestigden gewoon geen verandering willen en het schoppen tegen heilige huisjes is. Mogelijk speelt de Wet normering topinkomens hierbij ook een belangrijke rol.

    De laatste dagen verschijnen er meer artikelen op MC waarin een gelijksoortig geluid wordt voortgebracht, mogelijk is de trein nu niet meer te stoppen.
    https://www.medischcontact.nl/opinie/blogs-columns/column/schoppen-tegen-heilige-huisjes.htm"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.