Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Jan Pieterszoon Coen en de anti-kwak

16 reacties

Twee gezichtsbepalende leden van de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK), oud-voorzitter Cees Renckens en huidig voorzitter Nico Terpstra, zijn beiden inwoners van Hoorn. Dat lijkt me geen toeval.

Zij hebben zich daar vast gevestigd omdat VOC-held Jan Pieterszoon Coen daar ook vandaan kwam. Om samen anti-kwakinspiratiebijeenkomsten te kunnen houden aan de voeten van Coens standbeeld op de Hoornse kaasmarkt. Op de sokkel staat: een krachtdadig en visionair bestuurder. Dat is taal die past bij de VtdK. Dat geldt ook voor de in 2012 aan de tekst op de sokkel toegevoegde aanvulling dat Coen bekritiseerd was om zijn ‘gewelddadige optreden’. Want de toon van de VtdK is bewust agressief, zo begrijp ik uit het interview van Renckens in de Volkskrant naar aanleiding van diens recentelijk verschenen boek Kroniek van de kwakzalverij in Nederland.

Ik vermoed dat Coen de geheime schutspatroon van de vereniging is. Hij stond bekend als een strenggelovig calvinist die felle kritiek uitte op eenieder die het niet met hem eens was. Zijn agressieve beleid was erop gericht om een monopoliepositie te verwerven in de specerijenhandel in de Indische archipel. Datzelfde doet de VtdK voor de regulier-strengwetenschappelijke geneeskunde. 

Overigens is zijn alom bekende leuze ‘Dispereert niet’ (wanhoopt niet, hou vol) mij op allerlei manieren ingegoten. Met de paplepel van mijn moeder die deze woorden in sierlijke letters boven haar bureautje had hangen. Zij was opgegroeid op een suikerplantage op Java en net als haar ouders een groot bewonderaar van Jan Pieterszoon. Dat leverde een opvoedcultuur op die voor ons kinderen niet altijd prettig was.

En later met het bier dat ik dronk toen ik in Rotterdam lid werd van het corps. Ook daar klonk dit op het wapen van de club ingeschreven ‘Dispereert niet’ veelvuldig als wij elkaar als ferme jongens onder elkaar toedronken.   

In het eerdergenoemde interview lees ik ook dat collega Renckens dokters die zich met niet-reguliere, complementaire vormen van geneeskunst bezighouden ‘de warhoofden, de zwakke broeders uit de beroepsgroep’ noemt. Daar heb je het weer: ferme wij-zij-taal. Andersdenkenden worden naar de denkbeeldige brandstapel verwezen, net als de inquisiteurs dat in de middeleeuwen deden met de zogenaamde ketters. Er is maar één waarheid: de regulier-strengwetenschappelijke.

Dat er meer wegen naar Rome leiden, gaat aan de VtdK voorbij. Dat geldt zeker voor de weg van het midden die ik als dokter heb gekozen: het beste van twee werelden, regulier en complementair. In het belang van en tot tevredenheid van patiënten die dat graag zo willen. Waarbij voor een aantal niet-reguliere, complementaire interventies inmiddels een aanzienlijke body of evidence is opgebouwd.

De totalitaire visie van de VtdK leidt tot polarisatie en is bovendien bijzonder oncollegiaal. Wordt het niet eens tijd voor deze vereniging om de hatelijke en agressieve toon te verlaten en zich meer constructief en tot dialoog bereid op te stellen? Voordat het standbeeld van Coen alsnog van zijn sokkel gesleurd wordt.

meer van Bram Tjaden

  • Bram Tjaden

    Bram Tjaden is huisarts in Zeist en mindfulnesstrainer voor artsen.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Kooistra

    Spec ouderengeneeskunde, Almere

    23-10-2020 21:04

    @kaemingk:” Om terug te komen op de agressieve antikwak-houding, deze doet niemand goed. Er zijn betere, fijnere en effectievere methoden om patiënten af te houden van onzinnige zorg. Grote winst is al te halen met goede gesprekstechnieken. Bijvoorbe...eld: Praat met je patiënt en luister vooral. Geef goeie uitleg. Doe die paternalistische jas af en verbrand hem vanavond nog. Vraag gewoon eens waarom iemand iets wel of niet zou willen. Zonder oordelen. Etc. Veel oncologen doen dat ook al trouwens”.

    Opnieuw: helemaal mee eens, door mij ook al jaren gepractiseerd en samen met anderen gedoceerd.

    Maar nog 1 keer: waarom zou je niet zo kunnen werken als je tegen kwakzalverij bent en meent dat we beter af zijn zonder?

    @kaemingk:” Om terug te komen op de agressieve antikwak-houding, deze doet niemand goed. Er zijn betere, fijnere en effectievere methoden om patiënten af te houden van onzinnige zorg. Grote winst is al te halen met goede gesprekstechnieken. Bijvoorbeeld: Praat met je patiënt en luister vooral. Geef goeie uitleg. Doe die paternalistische jas af en verbrand hem vanavond nog. Vraag gewoon eens waarom iemand iets wel of niet zou willen. Zonder oordelen. Etc. Veel oncologen doen dat ook al trouwens”.

    Opnieuw: helemaal mee eens, door mij ook al jaren gepractiseerd en samen met anderen gedoceerd.

    Maar nog 1 keer: waarom zou je niet zo kunnen werken als je tegen kwakzalverij bent en meent dat we beter af zijn zonder?

  • Anita Kaemingk

    psycholoog, docent Skillslab, patiënt, blogger, Maastricht

    13-08-2020 21:08

    @Jan, je hebt natuurlijk helemaal gelijk. Dit zijn ook niet mijn woorden, het was een citaat over de kloof tussen dokter en patiënt (zelf ben ik overigens fervent anti-supplementer, op enkele uitzonderingen na, zoals EPA-DHA bij depressie/angst ;-) ).... Ik probeer los te komen van de discussie welke behandeling wel of niet werkt.

    We willen allemaal de beste zorg voor de patiënt. Dat is niet hetzelfde als alleen maar kijken naar welke EBM-behandeling er op de plank ligt. Als de kloof kleiner is, zal de patiënt ook anders willen handelen.

    Om terug te komen op de agressieve antikwak-houding, deze doet niemand goed. Er zijn betere, fijnere en effectievere methoden om patiënten af te houden van onzinnige zorg. Grote winst is al te halen met goede gesprekstechnieken. Bijvoorbeeld: Praat met je patiënt en luister vooral. Geef goeie uitleg. Doe die paternalistische jas af en verbrand hem vanavond nog. Vraag gewoon eens waarom iemand iets wel of niet zou willen. Zonder oordelen. Etc. Veel oncologen doen dat ook al trouwens.

    En dan natuurlijk een visie op gezondheid ipv op ziekte. Ca 50% van de patiënten heeft niet eens een diagnose, groot deel heeft SOLK, van de rest is groot deel NCD. Al deze mensen worden te weinig adequaat geholpen binnen het huidige systeem. Tenzij de dokter eigenwijs is en toch integraal kijkt en luistert.

    @Jan, je hebt natuurlijk helemaal gelijk. Dit zijn ook niet mijn woorden, het was een citaat over de kloof tussen dokter en patiënt (zelf ben ik overigens fervent anti-supplementer, op enkele uitzonderingen na, zoals EPA-DHA bij depressie/angst ;-) ). Ik probeer los te komen van de discussie welke behandeling wel of niet werkt.

    We willen allemaal de beste zorg voor de patiënt. Dat is niet hetzelfde als alleen maar kijken naar welke EBM-behandeling er op de plank ligt. Als de kloof kleiner is, zal de patiënt ook anders willen handelen.

    Om terug te komen op de agressieve antikwak-houding, deze doet niemand goed. Er zijn betere, fijnere en effectievere methoden om patiënten af te houden van onzinnige zorg. Grote winst is al te halen met goede gesprekstechnieken. Bijvoorbeeld: Praat met je patiënt en luister vooral. Geef goeie uitleg. Doe die paternalistische jas af en verbrand hem vanavond nog. Vraag gewoon eens waarom iemand iets wel of niet zou willen. Zonder oordelen. Etc. Veel oncologen doen dat ook al trouwens.

    En dan natuurlijk een visie op gezondheid ipv op ziekte. Ca 50% van de patiënten heeft niet eens een diagnose, groot deel heeft SOLK, van de rest is groot deel NCD. Al deze mensen worden te weinig adequaat geholpen binnen het huidige systeem. Tenzij de dokter eigenwijs is en toch integraal kijkt en luistert.

  • Jan keppel hesselink

    pijnarts, Bosch en Duin

    13-08-2020 16:55

    @Anita - beste Anita, je schrijf: "patiënten die zelf willen bijdragen aan hun eigen herstel, met diëten, supplementen enzovoort, worden vaak afgepoeierd met ‘daar is geen bewijs voor’".

    Ik heb als natuurgeneeskundig georiënteerde arts vele patie...nten mogen begeleiden, en ik kan wel stellen dat de meeste supplementen die geslikt worden totaal zinloos zijn, en mogelijk zelfs schadelijk. Concentraties zijn te hoog, we kennen dat duidelijk van de B6 affaire, onduidelijke bijmengingen qua farmaceutische vullers, en geen enkele evidentie dat supplement X bij aandoening Y werkt. Ik ken zelf slechts een handvol supplementen die sort of evidence based zijn, en dan moet je ook nog precies weten welke formulering je moet kiezen. Bijvoorbeeld: de meeste Curcuma preparaten hebben een veel te lage biologische beschikbaarheid om werkzaam te zijn. Die kennis is bij de meeste artsen niet aanwezig, en totaal afwezig bij leken.

    Ik geloof dan ook niet dat het woord 'afgepoeierd' juist is, het klopt als collega's wijzen op de afwezigheid van bewijs voor de meeste supplementen. Sterker nog, misschien moeten die collega's meer wijzen op de kwaliteitsverschillen en de onzekerheid bij vele supplementen van bijmengingen van andere producten in die supplementen. Je weet misschien niet dat elk supplement op de markt mag komen als het tenminste 90% van de 'werkzame' stof bevat. Dus bevat het soms 10% van iets onduidelijks. Ik bedoel maar.

    @Anita - beste Anita, je schrijf: "patiënten die zelf willen bijdragen aan hun eigen herstel, met diëten, supplementen enzovoort, worden vaak afgepoeierd met ‘daar is geen bewijs voor’".

    Ik heb als natuurgeneeskundig georiënteerde arts vele patienten mogen begeleiden, en ik kan wel stellen dat de meeste supplementen die geslikt worden totaal zinloos zijn, en mogelijk zelfs schadelijk. Concentraties zijn te hoog, we kennen dat duidelijk van de B6 affaire, onduidelijke bijmengingen qua farmaceutische vullers, en geen enkele evidentie dat supplement X bij aandoening Y werkt. Ik ken zelf slechts een handvol supplementen die sort of evidence based zijn, en dan moet je ook nog precies weten welke formulering je moet kiezen. Bijvoorbeeld: de meeste Curcuma preparaten hebben een veel te lage biologische beschikbaarheid om werkzaam te zijn. Die kennis is bij de meeste artsen niet aanwezig, en totaal afwezig bij leken.

    Ik geloof dan ook niet dat het woord 'afgepoeierd' juist is, het klopt als collega's wijzen op de afwezigheid van bewijs voor de meeste supplementen. Sterker nog, misschien moeten die collega's meer wijzen op de kwaliteitsverschillen en de onzekerheid bij vele supplementen van bijmengingen van andere producten in die supplementen. Je weet misschien niet dat elk supplement op de markt mag komen als het tenminste 90% van de 'werkzame' stof bevat. Dus bevat het soms 10% van iets onduidelijks. Ik bedoel maar.

  • Anita Kaemingk

    psycholoog, docent Skillslab, patiënt, blogger, Maastricht

    13-08-2020 16:08

    Toevallig lees ik net een column in VK van Gaston Remmers (directeur Stichting Mijn Data Onze Gezondheid/ Senior Expert Citizen Science Universiteit Twente):

    citaat "[..] In deze discussie openbaart zich een fenomeen dat vanuit patiëntenperspectie...f al lang bekend is, en dat we beschreven hebben in de KennisAgenda ‘Onderzoek door en voor Patiënten’. Dat fenomeen is het onvermogen van de medische sector om de complexiteit en ongrijpbaarheid van ziekte en gezondheid vanuit de praktijk te volgen. Patiënten die zelf willen bijdragen aan hun eigen herstel, met diëten, supplementen enzovoort, worden vaak afgepoeierd met ‘daar is geen bewijs voor’. En als een patiënt onverwachts toch succes lijkt te hebben met zijn of haar aanvullende behandeling, wordt dat afgedaan als ‘anekdotisch bewijs’. Het wrange is dat de artsen nog gelijk hebben ook. En tegelijk missen ze de compleet de boot. Want ze leren niets van de specifieke situatie van deze patiënt. Van de complexiteit van gezondheid die in het ene geval een bepaalde behandeling doeltreffend maakt, en in het andere niet.

    Maar vooral missen ze de aansluiting met de patiënt en negeren ze zijn of haar intense betrokkenheid om zelf bij te kunnen dragen. Juist die ontkenning werkt populisme en pseudowetenschap in de hand. Mensen verliezen hun vertrouwen in medische wetenschap, en zoeken hun heil elders, soms ook bij dubieuze behandelaars." einde citaat

    Ik sluit me hier van harte bij aan. Dit is de kern: het gat tussen wat de dokter biedt en wat het oplevert voor de patiënt is nogal groot. Dat moet kleiner. Remmers doet ook een suggestie. Wellicht dat het werkt.

    https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-erken-dat-burgers-soms-met-zeer-nuttige-inzichten-en-suggesties-komen~be2e9e11/

    Toevallig lees ik net een column in VK van Gaston Remmers (directeur Stichting Mijn Data Onze Gezondheid/ Senior Expert Citizen Science Universiteit Twente):

    citaat "[..] In deze discussie openbaart zich een fenomeen dat vanuit patiëntenperspectief al lang bekend is, en dat we beschreven hebben in de KennisAgenda ‘Onderzoek door en voor Patiënten’. Dat fenomeen is het onvermogen van de medische sector om de complexiteit en ongrijpbaarheid van ziekte en gezondheid vanuit de praktijk te volgen. Patiënten die zelf willen bijdragen aan hun eigen herstel, met diëten, supplementen enzovoort, worden vaak afgepoeierd met ‘daar is geen bewijs voor’. En als een patiënt onverwachts toch succes lijkt te hebben met zijn of haar aanvullende behandeling, wordt dat afgedaan als ‘anekdotisch bewijs’. Het wrange is dat de artsen nog gelijk hebben ook. En tegelijk missen ze de compleet de boot. Want ze leren niets van de specifieke situatie van deze patiënt. Van de complexiteit van gezondheid die in het ene geval een bepaalde behandeling doeltreffend maakt, en in het andere niet.

    Maar vooral missen ze de aansluiting met de patiënt en negeren ze zijn of haar intense betrokkenheid om zelf bij te kunnen dragen. Juist die ontkenning werkt populisme en pseudowetenschap in de hand. Mensen verliezen hun vertrouwen in medische wetenschap, en zoeken hun heil elders, soms ook bij dubieuze behandelaars." einde citaat

    Ik sluit me hier van harte bij aan. Dit is de kern: het gat tussen wat de dokter biedt en wat het oplevert voor de patiënt is nogal groot. Dat moet kleiner. Remmers doet ook een suggestie. Wellicht dat het werkt.

    https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-erken-dat-burgers-soms-met-zeer-nuttige-inzichten-en-suggesties-komen~be2e9e11/

  • Anita Kaemingk

    psycholoog, docent Skillslab, patiënt, blogger, Maastricht

    13-08-2020 14:32

    Ik zou inderdaad de volgende 2 vragen boven alles willen stellen:
    - Wat heeft de patiënt eraan?
    - Wat heeft de zorgverlener eraan?
    Het antwoord op beide vragen is nogal teleurstellend, nl heel weinig.

    Discussie met termen als alternatief, regul...ier en complementair is onvruchtbaar. Grenzen zijn niet te trekken. Alsof we roepen: ‘kom we gaan de zolder opruimen’, terwijl het hele huis uitpuilt. In de vorige eeuw heeft het veel gebracht, nu zien we dat EBM zichzelf in de staart bijt. Het draagt bij aan het enorme waterhoofd van de huidige gezondheidszorg.

    Zorgverleners raken uitgeput en uitgeblust door de grote hoeveelheid niet-zorggerelateerde handelingen, de kosten zijn verbijsterend. En de patiënt … Nou, die schiet er bar weinig mee op. Te veel patiënten raken verstrikt in de fuik van de polyfarmacie zonder dat het lijden afneemt.

    We hebben een nieuwe visie nodig die niet uitgaat van makkelijk te testen behandelingen (aanbod), maar van de patiënt en de ondersteuning van diens gezondheid (vraag). Een EBM 2.0 dus. Maar omdat de discussie in Nederland zo traag gaat en steeds weer in de 20e eeuw lijkt te blijven hangen, kunnen we ondertussen beter streven naar een EBM 4.0.

    Als het dan niet voor het welzijn van de patiënt is (maar welke dokter zou dat niet willen?), laten we dan proberen het tij te keren voor de artsen van de komende decennia. Opdat ze niet massaal het onderspit delven in de op hol geslagen mallemolen.

    Overigens is het nieuwe Raamplan een mooie stap in de goede richting. https://www.nfu.nl/actueel/raamplan-artsopleiding-2020-arts-van-de-toekomst-bevordert-en-beschermt-gezondheid

    Ik zou inderdaad de volgende 2 vragen boven alles willen stellen:
    - Wat heeft de patiënt eraan?
    - Wat heeft de zorgverlener eraan?
    Het antwoord op beide vragen is nogal teleurstellend, nl heel weinig.

    Discussie met termen als alternatief, regulier en complementair is onvruchtbaar. Grenzen zijn niet te trekken. Alsof we roepen: ‘kom we gaan de zolder opruimen’, terwijl het hele huis uitpuilt. In de vorige eeuw heeft het veel gebracht, nu zien we dat EBM zichzelf in de staart bijt. Het draagt bij aan het enorme waterhoofd van de huidige gezondheidszorg.

    Zorgverleners raken uitgeput en uitgeblust door de grote hoeveelheid niet-zorggerelateerde handelingen, de kosten zijn verbijsterend. En de patiënt … Nou, die schiet er bar weinig mee op. Te veel patiënten raken verstrikt in de fuik van de polyfarmacie zonder dat het lijden afneemt.

    We hebben een nieuwe visie nodig die niet uitgaat van makkelijk te testen behandelingen (aanbod), maar van de patiënt en de ondersteuning van diens gezondheid (vraag). Een EBM 2.0 dus. Maar omdat de discussie in Nederland zo traag gaat en steeds weer in de 20e eeuw lijkt te blijven hangen, kunnen we ondertussen beter streven naar een EBM 4.0.

    Als het dan niet voor het welzijn van de patiënt is (maar welke dokter zou dat niet willen?), laten we dan proberen het tij te keren voor de artsen van de komende decennia. Opdat ze niet massaal het onderspit delven in de op hol geslagen mallemolen.

    Overigens is het nieuwe Raamplan een mooie stap in de goede richting. https://www.nfu.nl/actueel/raamplan-artsopleiding-2020-arts-van-de-toekomst-bevordert-en-beschermt-gezondheid

  • Els van Veen

    huisarts

    13-08-2020 12:37

    @ Kooistra; volgens mij is het punt van collega Tjaden (ik heb het betreffende interview in de Volkskrant ook gelezen) dat er onnodig op de man wordt gespeeld door leden van de anti-kwak-beweging. En ik geloof (sic) dat niemand daar beter van wordt. ...Ik geloof zelf ook dat geloof en wetenschap helemaal niet op gespannen voet met elkaar hoeven staan. En ik geloof in de dialoog tussen verschillende groepen die er andere denkwijzen op na houden.

    Het denken van Descartes kun je niet los zien van de toenmalige tijd. Wat je mocht denken en geloven werd nog door 'de kerk' (de machthebbers) bepaald. er woedde in Nederland toen een heftige strijd tussen aanhangers van Gomarus en Arminius. Dat werkte toen in de wetenschap door. Zie het verhaal van Hugo de Groot versus prins Maurits.

    Je kunt geen strikte indeling maken van regulier versus 'alternatief'. Met sommige alternatief werkende mensen en zelfs artsen heb ik ook slechte ervaringen. Maar ik heb ook de ervaring, dat de reguliere geneeskunde soms nogal kil mensen in de kou laat staan als zij zijn uitbehandeld (vreselijk woord). Ik denk dat veel huisartsen daar wel ervaring mee hebben. Het is dan wel belangrijk dat in ieder geval de huisarts wel contact houdt, als mensen bijvoorbeeld voor therapie uitwijken naar Duitsland.

    Er is volgens mij wel een kentering gaande, zie ook bijvoorbeeld https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/nieuwsartikel/gezondheidsraad-maak-werk-van-integrale-zorg-voor-lichaam-en-geest-.htm
    En zie bijvoorbeeld voor wat betreft de GGZ http://www.denieuweggz.nl/

    @ Kooistra; volgens mij is het punt van collega Tjaden (ik heb het betreffende interview in de Volkskrant ook gelezen) dat er onnodig op de man wordt gespeeld door leden van de anti-kwak-beweging. En ik geloof (sic) dat niemand daar beter van wordt. Ik geloof zelf ook dat geloof en wetenschap helemaal niet op gespannen voet met elkaar hoeven staan. En ik geloof in de dialoog tussen verschillende groepen die er andere denkwijzen op na houden.

    Het denken van Descartes kun je niet los zien van de toenmalige tijd. Wat je mocht denken en geloven werd nog door 'de kerk' (de machthebbers) bepaald. er woedde in Nederland toen een heftige strijd tussen aanhangers van Gomarus en Arminius. Dat werkte toen in de wetenschap door. Zie het verhaal van Hugo de Groot versus prins Maurits.

    Je kunt geen strikte indeling maken van regulier versus 'alternatief'. Met sommige alternatief werkende mensen en zelfs artsen heb ik ook slechte ervaringen. Maar ik heb ook de ervaring, dat de reguliere geneeskunde soms nogal kil mensen in de kou laat staan als zij zijn uitbehandeld (vreselijk woord). Ik denk dat veel huisartsen daar wel ervaring mee hebben. Het is dan wel belangrijk dat in ieder geval de huisarts wel contact houdt, als mensen bijvoorbeeld voor therapie uitwijken naar Duitsland.

    Er is volgens mij wel een kentering gaande, zie ook bijvoorbeeld https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/nieuwsartikel/gezondheidsraad-maak-werk-van-integrale-zorg-voor-lichaam-en-geest-.htm
    En zie bijvoorbeeld voor wat betreft de GGZ http://www.denieuweggz.nl/

  • Jan keppel hesselink

    pijnarts, Bosch en Duin

    12-08-2020 17:05

    Na het lezen van het laatste boek van Cees Renckens, begrijp ik beter waarom de VtdK 'op de man speelt', en een behoorlijk proactief beleid voert tegen complementaire behandelwijzen.

    Vroeger, voor Renckens, was het een meer bedaarde toon, maar na... de explosie van oorkaarsen, bioresonantie, Tibetaanse kruiden pillen, en honderden anderen 'alternatieven' werd de toon aanvallender en werd er door de VtdK bewust gepolariseerd.

    Ik heb decennia lang via de stichting IOCOB de complementaire behandelvormen bestudeerd, en zelf om meer te begrijpen van het veld brevetten gehaald om de naald te mogen hanteren (acupunctuur) en de natuurlijke methoden (natuurgeneeskunde). Hoe dieper ik in dit veld dook, hoe minder ik onder de indruk kwam van de resultaten. Het ging professor Erzard Ernst net zo, hij was immers ooit homeopaat.

    Nu, na ongeveer 30 jaar interesse in de 'complementaire behandelvormen' kan ik eigenlijk met goed fatsoen geen handvol interventies noemen uit de vele honderden, die daadwerkelijk zoden aan de dijk zet.

    Ik vind daarom ook dat 'complementaire geneeskunde' een container begrip is, met als vaste kreet ' holisme, de hele patient etc', zonder dat er duidelijk gemaakt wordt wat er nu eigenlijk gedaan wordt, en of er duidelijke evidentie voor is.

    In ieder geval weet ik een ding zeker - voor vele complementaire interventies is geen stevig bewijs, bioresonantie bijvoorbeeld, door velen gebruikt, daar is nul bewijs voor.

    Bram, ik heb het geprobeerd, uitwisselen met collega's die 'dat doen', maar een constructief dialoog met bioresonantie-dokters is niet mogelijk. Misschien hebben ze bij de VtdK toch gelijk als ze spreken over warhoofden.

    Behalve wat mindfulness, meditatie, een enkel kruidje, een enkel supplementje, zie ik geen belofte van de brede 'complementaire geneeskunde' uitgaan in de laatste decennia. Dus een constructief dialoog lijkt me ook niet nodig meer. Helaas, ik had het graag anders gezien.

    Na het lezen van het laatste boek van Cees Renckens, begrijp ik beter waarom de VtdK 'op de man speelt', en een behoorlijk proactief beleid voert tegen complementaire behandelwijzen.

    Vroeger, voor Renckens, was het een meer bedaarde toon, maar na de explosie van oorkaarsen, bioresonantie, Tibetaanse kruiden pillen, en honderden anderen 'alternatieven' werd de toon aanvallender en werd er door de VtdK bewust gepolariseerd.

    Ik heb decennia lang via de stichting IOCOB de complementaire behandelvormen bestudeerd, en zelf om meer te begrijpen van het veld brevetten gehaald om de naald te mogen hanteren (acupunctuur) en de natuurlijke methoden (natuurgeneeskunde). Hoe dieper ik in dit veld dook, hoe minder ik onder de indruk kwam van de resultaten. Het ging professor Erzard Ernst net zo, hij was immers ooit homeopaat.

    Nu, na ongeveer 30 jaar interesse in de 'complementaire behandelvormen' kan ik eigenlijk met goed fatsoen geen handvol interventies noemen uit de vele honderden, die daadwerkelijk zoden aan de dijk zet.

    Ik vind daarom ook dat 'complementaire geneeskunde' een container begrip is, met als vaste kreet ' holisme, de hele patient etc', zonder dat er duidelijk gemaakt wordt wat er nu eigenlijk gedaan wordt, en of er duidelijke evidentie voor is.

    In ieder geval weet ik een ding zeker - voor vele complementaire interventies is geen stevig bewijs, bioresonantie bijvoorbeeld, door velen gebruikt, daar is nul bewijs voor.

    Bram, ik heb het geprobeerd, uitwisselen met collega's die 'dat doen', maar een constructief dialoog met bioresonantie-dokters is niet mogelijk. Misschien hebben ze bij de VtdK toch gelijk als ze spreken over warhoofden.

    Behalve wat mindfulness, meditatie, een enkel kruidje, een enkel supplementje, zie ik geen belofte van de brede 'complementaire geneeskunde' uitgaan in de laatste decennia. Dus een constructief dialoog lijkt me ook niet nodig meer. Helaas, ik had het graag anders gezien.

  • Catherine de Jong

    anesthesioloog, Amsterdam

    11-08-2020 23:57

    Bram Tjaden schrijft zelf de weg van het midden gekozen te hebben, terwijl hij de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) een agressieve toon verwijt. En in zijn blog gaat hij met gestrekt been in de aanval. Hij schroomt er niet voor om bestuursleden... van de VtdK ongefundeerd te vergelijken met een zeeheld die momenteel verguisd wordt wegens moordpartijen en slavenhandel in een ver verleden. De niet voor alle partijen welgevallige uitlatingen van de VtdK zijn gestoeld op aantoonbare feiten en wetenschappelijk onderzoek, en juridisch verdedigbaar gebleken. Om niet verder te polariseren zal er hieronder een inhoudelijke reactie volgen die zich beperkt tot het onderwerp.

    De VtdK hecht zeer veel waarde aan wetenschappelijk onderbouwde geneeskunde (evidence based medicine), en diskwalificeert medische praktijken zonder wetenschappelijke bewijs. Twee belangrijke elementen van medisch bewijs zijn (1) reguliere ‘door de beroepsgroep geaccepteerde’ biologische modellen (plausibiliteit) en (2) experimentele bewijzen, in het bijzonder maar niet uitsluitend gerandomiseerde studies. De tekortkoming van veel complementaire en alternatieve behandelwijzen is dat of het één of het ander, of allebei ontbreekt. Zodra er, en hier citeer ik Tjaden, ‘een aanzienlijke body of evidence is opgebouwd’, is het geen alternatieve of complementaire behandelwijze, maar reguliere geneeskunde.
    Artsen die wel in onbewezen behandelwijzen geloven en deze aan hun patiënten adviseren verdienen het om publiekelijk als kwakzalver te worden weggezet. Patiënten hebben een vrije keuze om hun eigen arts te kiezen (nog wel), maar ze mogen wel luid en duidelijk worden gewaarschuwd voor dwalende vakbroeders die hun handelen baseren op geloof in plaats van wetenschap.

    Namens het bestuur van de Vereniging tegen de Kwakzalverij
    Catherine de Jong, anesthesioloog
    Secretaris Vereniging tegen de Kwakzalverij

    Bram Tjaden schrijft zelf de weg van het midden gekozen te hebben, terwijl hij de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) een agressieve toon verwijt. En in zijn blog gaat hij met gestrekt been in de aanval. Hij schroomt er niet voor om bestuursleden van de VtdK ongefundeerd te vergelijken met een zeeheld die momenteel verguisd wordt wegens moordpartijen en slavenhandel in een ver verleden. De niet voor alle partijen welgevallige uitlatingen van de VtdK zijn gestoeld op aantoonbare feiten en wetenschappelijk onderzoek, en juridisch verdedigbaar gebleken. Om niet verder te polariseren zal er hieronder een inhoudelijke reactie volgen die zich beperkt tot het onderwerp.

    De VtdK hecht zeer veel waarde aan wetenschappelijk onderbouwde geneeskunde (evidence based medicine), en diskwalificeert medische praktijken zonder wetenschappelijke bewijs. Twee belangrijke elementen van medisch bewijs zijn (1) reguliere ‘door de beroepsgroep geaccepteerde’ biologische modellen (plausibiliteit) en (2) experimentele bewijzen, in het bijzonder maar niet uitsluitend gerandomiseerde studies. De tekortkoming van veel complementaire en alternatieve behandelwijzen is dat of het één of het ander, of allebei ontbreekt. Zodra er, en hier citeer ik Tjaden, ‘een aanzienlijke body of evidence is opgebouwd’, is het geen alternatieve of complementaire behandelwijze, maar reguliere geneeskunde.
    Artsen die wel in onbewezen behandelwijzen geloven en deze aan hun patiënten adviseren verdienen het om publiekelijk als kwakzalver te worden weggezet. Patiënten hebben een vrije keuze om hun eigen arts te kiezen (nog wel), maar ze mogen wel luid en duidelijk worden gewaarschuwd voor dwalende vakbroeders die hun handelen baseren op geloof in plaats van wetenschap.

    Namens het bestuur van de Vereniging tegen de Kwakzalverij
    Catherine de Jong, anesthesioloog
    Secretaris Vereniging tegen de Kwakzalverij

  • Kooistra

    Specialist Ouderengeneeskunde, Almere

    11-08-2020 15:37



    @ els van veen: “ Er is een nieuwe manier van denken over ziekte en gezondheid in opkomst. De oude manier wordt dualistisch genoemd. Dualisme houdt in dat er twee principes tegenover elkaar staan. De nieuwe visie gaat meer van verbinding uit. Een... mens is in die visie één geheel. Lichaam en geest zijn volledig geïntegreerd. In deze nieuwe visie bezit elk mens innerlijke hulpbronnen om te helen en te transformeren. Wat bijvoorbeeld heel bepalend is voor heling en herstel, is dat je je gesteund, begrepen en geliefd voelt. Wat ik ook meer zie gebeuren, met name in het afgelopen decennium, is dat patiënten zelf vertellen wat hun helpt en wat niet”

    Helemaal waar en mee eens maar wat is er nieuw aan. Niks nieuws onder de zon, 40 jaar geleden in filosofie colleges allemaal doorgewerkt en in lijn met mijn algemene en religieuze vorming. Maar wat heeft dat met alternatieve geneeskunde te maken?
    Volgens mij is die hele materie van verbinding en integratie prima te behappen zonder alternatief geklets. Je krijgt het gevoel dat de reguliere geneeskunde aan het wezen van de mens voorbijgaat en dat de holisten, mindfullnessadepten, homeopaten en astrologen ons bij de les moeten brengen. Jeuk krijg je er van. Net als van het gezalf dat helaas gepaard ging met die genoemde religie, wat de boodschap alleen maar verduisterde.

    Alterneuten: doe lekker je ding. Regulieren: blijf bij je wetenschappelijke leest en laat je niet gek maken.



    @ els van veen: “ Er is een nieuwe manier van denken over ziekte en gezondheid in opkomst. De oude manier wordt dualistisch genoemd. Dualisme houdt in dat er twee principes tegenover elkaar staan. De nieuwe visie gaat meer van verbinding uit. Een mens is in die visie één geheel. Lichaam en geest zijn volledig geïntegreerd. In deze nieuwe visie bezit elk mens innerlijke hulpbronnen om te helen en te transformeren. Wat bijvoorbeeld heel bepalend is voor heling en herstel, is dat je je gesteund, begrepen en geliefd voelt. Wat ik ook meer zie gebeuren, met name in het afgelopen decennium, is dat patiënten zelf vertellen wat hun helpt en wat niet”

    Helemaal waar en mee eens maar wat is er nieuw aan. Niks nieuws onder de zon, 40 jaar geleden in filosofie colleges allemaal doorgewerkt en in lijn met mijn algemene en religieuze vorming. Maar wat heeft dat met alternatieve geneeskunde te maken?
    Volgens mij is die hele materie van verbinding en integratie prima te behappen zonder alternatief geklets. Je krijgt het gevoel dat de reguliere geneeskunde aan het wezen van de mens voorbijgaat en dat de holisten, mindfullnessadepten, homeopaten en astrologen ons bij de les moeten brengen. Jeuk krijg je er van. Net als van het gezalf dat helaas gepaard ging met die genoemde religie, wat de boodschap alleen maar verduisterde.

    Alterneuten: doe lekker je ding. Regulieren: blijf bij je wetenschappelijke leest en laat je niet gek maken.

  • Kees Kramers

    internist, hoogleraar medicatieveiligheid, Nijmegen

    10-08-2020 23:12

    Met enige verbazing las ik de column van Bram Tjaden. Op de golven van het momenteel populaire afvallen van onze voormalige zeeheld Jan Pieterszoon Coen beticht hij Renckens en Terpstra van een totalitaire visie op de geneeskunde. Deze totalitaire vo...rm van geneeskunde is op natuurwetenschappelijke methode gebaseerde reguliere geneeskunde. Maar, zegt Tjaden er zijn meer wegen naar Rome. Bedoelt hij daarmee het verdunnen van oplossingen tot ver boven het getal van Avogadro of het gebruik van tijgerbotten en neushoorn-hoorns, wat momenteel mede bijdraagt tot het uitsterven van deze diersoorten? De brandstapel hoeft niet, maar het zeer duidelijk maken dat de geneeskundige die dit toepast er naast zit lijkt me wel op zijn plaats. Natuurlijk, placebo kan een duidelijk effect hebben en bepaalde reguliere dokters zetten mede door de hoge werkdruk dit minder efficiënt in dan sommige alternatieve artsen, maar het blijft een placebo-effect. De body of evidence die Tjaden noemt, bestaat uit methodologisch zwakke stukken, waarbij het placebo-effect efficiënt uitgemolken wordt. Je kunt kritiek hebben op de benadering en woordkeuze van Cees Renckens. Onbedoeld zal hij er mensen door vervreemden, waardoor hij soms de kwakzalverij wellicht in de kaart speelt. Maar feit is wel, dat Nederland in Europa een eiland is, waar alternatieve behandelwijzen relatief weinig voet aan de grond hebben gekregen. En ik ben ervan overtuigd dat Cees Renckens daarin een belangrijke rol heeft gespeeld. Daar mogen we hem heel dankbaar voor zijn. Ik stel dan ook voor de Coentunnel om te dopen tot Ceesrenckens tunnel. Dan weet je als je Noord-Holland inrijdt wat voor belangrijk werk in Hoorn verricht is.

    Met enige verbazing las ik de column van Bram Tjaden. Op de golven van het momenteel populaire afvallen van onze voormalige zeeheld Jan Pieterszoon Coen beticht hij Renckens en Terpstra van een totalitaire visie op de geneeskunde. Deze totalitaire vorm van geneeskunde is op natuurwetenschappelijke methode gebaseerde reguliere geneeskunde. Maar, zegt Tjaden er zijn meer wegen naar Rome. Bedoelt hij daarmee het verdunnen van oplossingen tot ver boven het getal van Avogadro of het gebruik van tijgerbotten en neushoorn-hoorns, wat momenteel mede bijdraagt tot het uitsterven van deze diersoorten? De brandstapel hoeft niet, maar het zeer duidelijk maken dat de geneeskundige die dit toepast er naast zit lijkt me wel op zijn plaats. Natuurlijk, placebo kan een duidelijk effect hebben en bepaalde reguliere dokters zetten mede door de hoge werkdruk dit minder efficiënt in dan sommige alternatieve artsen, maar het blijft een placebo-effect. De body of evidence die Tjaden noemt, bestaat uit methodologisch zwakke stukken, waarbij het placebo-effect efficiënt uitgemolken wordt. Je kunt kritiek hebben op de benadering en woordkeuze van Cees Renckens. Onbedoeld zal hij er mensen door vervreemden, waardoor hij soms de kwakzalverij wellicht in de kaart speelt. Maar feit is wel, dat Nederland in Europa een eiland is, waar alternatieve behandelwijzen relatief weinig voet aan de grond hebben gekregen. En ik ben ervan overtuigd dat Cees Renckens daarin een belangrijke rol heeft gespeeld. Daar mogen we hem heel dankbaar voor zijn. Ik stel dan ook voor de Coentunnel om te dopen tot Ceesrenckens tunnel. Dan weet je als je Noord-Holland inrijdt wat voor belangrijk werk in Hoorn verricht is.

  • Piet van Loon

    Orthopeed/ houdingsdeskundige, Oosterbeek

    10-08-2020 16:27

    Leuke vondst om toch iets "aardigs" te zeggen. Als de VtdK wat scherper kan gaan laveren tussen kritiek enerzijds op veel resten, welke vroeger in de gezondheidsleer vaak de krachtigste steunpilaren van de "reguliere" geneeskunde vormden en de uitwa...ssen, waar de "reguliere" geneeskunde zich ernstig compromitteerde aan de door industrie tot diep in dokters breinen gepropageerde "technische en farmacologische oplossingen", waar onwaarachtigheid vaker wel dan niet een rol bij bewijsvoering speelt, dan mogen ze rustig een kritische kijk op het hele medische wereldje blijven houden. Zicht houden op of op zoek gaan naar het oorzaak-gevolg verhaal siert iedere arts. Dan voorkom je ziekte (vrij naar Hippocrates en Vader Cats)

    Leuke vondst om toch iets "aardigs" te zeggen. Als de VtdK wat scherper kan gaan laveren tussen kritiek enerzijds op veel resten, welke vroeger in de gezondheidsleer vaak de krachtigste steunpilaren van de "reguliere" geneeskunde vormden en de uitwassen, waar de "reguliere" geneeskunde zich ernstig compromitteerde aan de door industrie tot diep in dokters breinen gepropageerde "technische en farmacologische oplossingen", waar onwaarachtigheid vaker wel dan niet een rol bij bewijsvoering speelt, dan mogen ze rustig een kritische kijk op het hele medische wereldje blijven houden. Zicht houden op of op zoek gaan naar het oorzaak-gevolg verhaal siert iedere arts. Dan voorkom je ziekte (vrij naar Hippocrates en Vader Cats)

  • Els van Veen

    huisarts, Dalfsen

    10-08-2020 11:02

    Wat een interessante observatie, zeker met de aanvulling van Anita Kaemingk. Jan Pieterszoon Coen was een kind van zijn tijd. Hij was een tijdgenoot van René Descartes. Descartes was een uit Frankrijk afkomstige filosoof en wiskundige, die een groot ...deel van zijn leven in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden woonde. Zijn benadering van het probleem van de kennis en de aard van de menselijke geest speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de filosofie en ook de geneeskunde.

    Descartes is beroemd vanwege zijn uitspraak 'cogito ergo sum' ; ‘ik denk, dus ik ben’. Het denken, de ratio, staat in die zienswijze centraal. Descartes' idee leidde tot het dualisme; lichaam en geest zijn gescheiden.

    Die zienswijze zie je tegenwoordig nog steeds terug. De arts is degene die op een rationele, wetenschappelijk verantwoorde, manier geneeskunde bedrijft. Alle therapieën moeten evidence based zijn. De gouden standaard is het dubbelblind gecontroleerde onderzoek. Maar niet alle therapieën kunnen evidence based zijn. De insulinetherapie bij DM type 1 is bijvoorbeeld puur uitproberen geweest. Er was geen therapie, de mens ging dood en de dokter stond machteloos. Voor de uitvinding van de kunstnier geldt hetzelfde.

    Er is een nieuwe manier van denken over ziekte en gezondheid in opkomst. De oude manier wordt dualistisch genoemd. Dualisme houdt in dat er twee principes tegenover elkaar staan. De nieuwe visie gaat meer van verbinding uit. Een mens is in die visie één geheel. Lichaam en geest zijn volledig geïntegreerd. In deze nieuwe visie bezit elk mens innerlijke hulpbronnen om te helen en te transformeren. Wat bijvoorbeeld heel bepalend is voor heling en herstel, is dat je je gesteund, begrepen en geliefd voelt. Wat ik ook meer zie gebeuren, met name in het afgelopen decennium, is dat patiënten zelf vertellen wat hun helpt en wat niet. Ik vind dat heel waardevol. Ik hoop ook op een vruchtbare dialoog binnen de geneeskunde.

    Wat een interessante observatie, zeker met de aanvulling van Anita Kaemingk. Jan Pieterszoon Coen was een kind van zijn tijd. Hij was een tijdgenoot van René Descartes. Descartes was een uit Frankrijk afkomstige filosoof en wiskundige, die een groot deel van zijn leven in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden woonde. Zijn benadering van het probleem van de kennis en de aard van de menselijke geest speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de filosofie en ook de geneeskunde.

    Descartes is beroemd vanwege zijn uitspraak 'cogito ergo sum' ; ‘ik denk, dus ik ben’. Het denken, de ratio, staat in die zienswijze centraal. Descartes' idee leidde tot het dualisme; lichaam en geest zijn gescheiden.

    Die zienswijze zie je tegenwoordig nog steeds terug. De arts is degene die op een rationele, wetenschappelijk verantwoorde, manier geneeskunde bedrijft. Alle therapieën moeten evidence based zijn. De gouden standaard is het dubbelblind gecontroleerde onderzoek. Maar niet alle therapieën kunnen evidence based zijn. De insulinetherapie bij DM type 1 is bijvoorbeeld puur uitproberen geweest. Er was geen therapie, de mens ging dood en de dokter stond machteloos. Voor de uitvinding van de kunstnier geldt hetzelfde.

    Er is een nieuwe manier van denken over ziekte en gezondheid in opkomst. De oude manier wordt dualistisch genoemd. Dualisme houdt in dat er twee principes tegenover elkaar staan. De nieuwe visie gaat meer van verbinding uit. Een mens is in die visie één geheel. Lichaam en geest zijn volledig geïntegreerd. In deze nieuwe visie bezit elk mens innerlijke hulpbronnen om te helen en te transformeren. Wat bijvoorbeeld heel bepalend is voor heling en herstel, is dat je je gesteund, begrepen en geliefd voelt. Wat ik ook meer zie gebeuren, met name in het afgelopen decennium, is dat patiënten zelf vertellen wat hun helpt en wat niet. Ik vind dat heel waardevol. Ik hoop ook op een vruchtbare dialoog binnen de geneeskunde.

  • Bram Tjaden

    Huisarts

    09-08-2020 17:07

    Veel dank Anita voor deze genuanceerde aanvulling, een constructieve bijdrage aan de dialoog waar het mij uiteindelijk om te doen is!

    Veel dank Anita voor deze genuanceerde aanvulling, een constructieve bijdrage aan de dialoog waar het mij uiteindelijk om te doen is!

  • Anita Kaemingk

    psycholoog, docent Skillslab, patiënt, blogger, Maastricht

    09-08-2020 14:19

    Mooie stijlfiguur. Zou deze blog betekenen dat de discussies in de gezondheidszorg - of iig bij Medisch Contact - volwassen aan het worden zijn als ook leden van de VtdK op de korrel genomen mogen worden? Ik hoop het, ook wederkerige feedback moet ge...leerd worden.

    Laat ik voorop stellen dat Renckens’ werk onontkoombaar belangrijk is, dat een vereniging als VtdK belangrijk is. Tegelijkertijd is strijden tegen ‘kwakzalvers’ slechts een deel van het verhaal dat gezondheidszorg heet. De idee dat het gevecht tegen griezelige vijandbeelden buiten de reguliere muren de basis zou zijn van gezondheidsbevordering of goede patiëntenzorg is een gevalletje ‘wel de splinter in andermans oog zien maar niet de balk in eigen oog’.

    De inzichten zijn inmiddels onhoudbaar duidelijk: er moet vooral bínnen de reguliere zorg veel veranderen. Van korte episodische tot chronische tot preventieve zorg. En natuurlijk moet aandacht en geld herverdeeld worden richting extramurale zorg. Daar is de allergrootste winst te behalen. Betere zorg wordt bepaald door een brede blik op patiëntgerichte gezondheid, en daarvoor is gecontroleerde lef nodig. Positieve bekrachtiging van deze beweging is pure winst voor de VtdK: een patiënt die adequaat wordt geholpen heeft immers minder behoefte aan ‘andere’ zorg.

    Dat wat betreft het inhoudelijke deel. Het punt waar Tjaden op aanslaat gaat over het gedrag van Renckens c.s. (met name de moedwillige agressie op de persoon). Naast persoonlijke beschadigingen heeft het in mijn ogen de ontwikkelingen in ons land te veel geremd. Niet op de intramurale ’toys-for-boysafdelingen, maar wel precies op de gebieden waar de meeste verbetering voor de patiënt te halen is. Gelukkig lijkt dit nu in sneltreinvaart te worden ingehaald. Maar mensen, wat een inspanning kost dat.

    Ik verheug me alvast op alle overzichtsartikelen over Renckens’ werk en de lessen voor de toekomst. En natuurlijk op het bericht dat de VtdK zich gaat werpen in de 'strijd voor gezondheid’ ;-)

    Mooie stijlfiguur. Zou deze blog betekenen dat de discussies in de gezondheidszorg - of iig bij Medisch Contact - volwassen aan het worden zijn als ook leden van de VtdK op de korrel genomen mogen worden? Ik hoop het, ook wederkerige feedback moet geleerd worden.

    Laat ik voorop stellen dat Renckens’ werk onontkoombaar belangrijk is, dat een vereniging als VtdK belangrijk is. Tegelijkertijd is strijden tegen ‘kwakzalvers’ slechts een deel van het verhaal dat gezondheidszorg heet. De idee dat het gevecht tegen griezelige vijandbeelden buiten de reguliere muren de basis zou zijn van gezondheidsbevordering of goede patiëntenzorg is een gevalletje ‘wel de splinter in andermans oog zien maar niet de balk in eigen oog’.

    De inzichten zijn inmiddels onhoudbaar duidelijk: er moet vooral bínnen de reguliere zorg veel veranderen. Van korte episodische tot chronische tot preventieve zorg. En natuurlijk moet aandacht en geld herverdeeld worden richting extramurale zorg. Daar is de allergrootste winst te behalen. Betere zorg wordt bepaald door een brede blik op patiëntgerichte gezondheid, en daarvoor is gecontroleerde lef nodig. Positieve bekrachtiging van deze beweging is pure winst voor de VtdK: een patiënt die adequaat wordt geholpen heeft immers minder behoefte aan ‘andere’ zorg.

    Dat wat betreft het inhoudelijke deel. Het punt waar Tjaden op aanslaat gaat over het gedrag van Renckens c.s. (met name de moedwillige agressie op de persoon). Naast persoonlijke beschadigingen heeft het in mijn ogen de ontwikkelingen in ons land te veel geremd. Niet op de intramurale ’toys-for-boysafdelingen, maar wel precies op de gebieden waar de meeste verbetering voor de patiënt te halen is. Gelukkig lijkt dit nu in sneltreinvaart te worden ingehaald. Maar mensen, wat een inspanning kost dat.

    Ik verheug me alvast op alle overzichtsartikelen over Renckens’ werk en de lessen voor de toekomst. En natuurlijk op het bericht dat de VtdK zich gaat werpen in de 'strijd voor gezondheid’ ;-)

  • Frans Kusse

    bestuurslid AIM, Amsterdam

    08-08-2020 15:19

    Geachte collega Mengelberg,

    De kop van het bericht dat u aanhaalt (uit 2018!) dekt niet de lading. De waarnemer van de KNMG vond destijds met name één lezing van de introductiedag onder de maat, niet qua inhoud maar qua onderbouwing. Dit oordeel h...ad niets te maken met de acties van de VtdK. De onderwijscommissie van de Academy for Integrative Medicine (www.aim-edu.nl) heeft de lezingen op basis van het rapport van de accreditatiecommissie opnieuw kritisch bekeken. De introductiedag van de basisopleiding is in 2019 (opnieuw) geaccrediteerd en ook voor de introductiedag op 5 september aanstaande is accreditatie toegekend, evenals voor de meeste andere dagen van de opleiding.

    Geachte collega Mengelberg,

    De kop van het bericht dat u aanhaalt (uit 2018!) dekt niet de lading. De waarnemer van de KNMG vond destijds met name één lezing van de introductiedag onder de maat, niet qua inhoud maar qua onderbouwing. Dit oordeel had niets te maken met de acties van de VtdK. De onderwijscommissie van de Academy for Integrative Medicine (www.aim-edu.nl) heeft de lezingen op basis van het rapport van de accreditatiecommissie opnieuw kritisch bekeken. De introductiedag van de basisopleiding is in 2019 (opnieuw) geaccrediteerd en ook voor de introductiedag op 5 september aanstaande is accreditatie toegekend, evenals voor de meeste andere dagen van de opleiding.

  • Kaspar Mengelberg

    psychiater, Amsterdam

    07-08-2020 20:47

    Malicieuze wraakreactie op 'KNMG trekt accreditatiepunten nascholing Integrative Medicine in'?
    https://www.kwakzalverij.nl/nieuws/knmg-trekt-accreditatiepunten-nascholing-integrative-medicine-in/

    Malicieuze wraakreactie op 'KNMG trekt accreditatiepunten nascholing Integrative Medicine in'?
    https://www.kwakzalverij.nl/nieuws/knmg-trekt-accreditatiepunten-nascholing-integrative-medicine-in/

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.