Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Blog

Ik vertel het mijn patiënten ook niet

5 reacties

‘Psychiater én ervaringsdeskundige: Ik vertel het mijn patiënten niet’, dat stond op de voorpagina van Medisch Contact nr. 45. Deze psychiater had zich eerder in Medisch Contact afgevraagd of en hoe hij zijn eigen ervaringen met een psychische aandoening zinvol zou kunnen inzetten. Hij had collega’s in dezelfde positie opgeroepen te reageren. Nu kwam hij met zijn conclusie, namelijk dat je niet open moet zijn over het feit dat je zelf ervaring hebt met een psychische aandoening.

Laat ik vooropstellen dat ik beslist geen kritiek heb op zijn beslissing. Ieder is vrij in z’n keuze al dan niet open te zijn over iets zo persoonlijks en kwetsbaars. Er zijn veel redenen waarom het in dit specifieke geval beter kan zijn om terughoudend te zijn. Het argument dat deze psychiater het meest had getroffen, was dat het niet nodig is expliciet te vertellen over je eigen ervaring. Het kan ook blijken uit je houding. Ik ben het daar helemaal mee eens. Het moet vooral blijken uit wát je zegt en niet dát je het zegt.

Maar ik wil wel een paar kanttekeningen plaatsen. Allereerst over het woord ervaringsdeskundige. Er staat: ‘Mijn patiënten willen een dokter en geen ervaringsdeskundige’. Maar daarmee worden ervaringsdeskundigen tekortgedaan. Een ervaringsdeskundige is iemand die een opleiding heeft gedaan om eigen ervaring op deskundige wijze in te zetten. Helaas wordt het woord tegenwoordig gebruikt als synoniem voor patiënt. Dat zijn toch twee verschillende dingen. Een aandoening meemaken als patiënt betekent zondermeer dat je die aandoening daardoor beter kent. Maar dat maakt je nog niet meteen tot een (ervarings)deskundige.

Een andere opmerking is dat open zijn over dat je zelf ook patiënt bent, niet onverenigbaar is met professional zijn. Het gaat er steeds om hoe persoonlijk je kunt zijn zonder uit je rol te vallen. Patiënten komen inderdaad bij je omdat je professional bent, maar dat kun je ook heel goed zijn terwijl je de problematiek ook van binnen kent. Het kan zelfs meerwaarde hebben.

In een appgroep voor mensen met OCD zei iemand. ‘Fijn dat deze groep er is. Het contact met lotgenoten heeft toch meer diepgang. Met hulpverleners blijft het vaak wat oppervlakkig.’

Er is nog een opmerking die ik wil maken. Er moet onderscheid gemaakt worden tussen open zijn in het publieke domein en het directe patiëntencontact. Over mijn eigen dwangstoornis ben ik in het publieke domein open geweest en ik krijg dagelijks te horen dat mensen daar steun aan beleven. In het directe contact met patiënten ben ik nog steeds spaarzaam met mededelingen over mezelf. Nu is een gevolg van het open zijn in het publieke domein natuurlijk dat veel mensen die bij me komen, dat weten. Ik merk dat dat het makkelijker voor patiënten maakt me dingen toe te vertrouwen. En ook dat er in het contact een extra verbondenheid is. Maar in het contact zelf hoef ik helemaal niet veel over mezelf te zeggen. Integendeel, dat leidt alleen maar af.

Aan het eind van het artikel staat dat de NVvP graag in contact komt met deze psychiater om te spreken over hoe lotgenoten met elkaar in contact kunnen komen. Ik ben in ieder geval al samen met de Angst, Dwang en Fobie stichting (ADF stichting) bezig lotgenotencontacten voor mensen met dwang te bevorderen. In Groningen zijn we gestart met een open-inloop-OCD-café en ik heb meerdere appgroepen. Ook eentje voor hulpverleners met OCD. Je kunt me altijd benaderen.

meer van Menno Oosterhoff

ggz psychiatrie
  • Menno Oosterhoff

    Menno Oosterhoff is (kinder en jeugd-)psychiater en teamleider polikliniek dwangspectrumstoornissen. Tevens initiatiefnemer van OCDNetwerk www.dwang.eu.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • menno oosterhoff, psychiater, thesinge 09-12-2019 13:39

    "Beste Anthonie. Dank voor je bericht. Iets uit eigen ervaring kennen kan ook zonder dat je het expliciet noemt de kwaliteit van het contact zeker positief beïnvloeden. Leuk, dat je dat bevestigt."

  • Anthonie Taselaar, arts, niet meer practiserend, Boekelo 07-12-2019 23:08

    "Menno,
    als vader van onze dochter met autistische beperkingen heb ik "ervaringsdeskundigheid" nooit expliciet benoemd, wel gaf het mij als professional fundament en kleur bij zorg voor de patiënt en bijdroeg aan wat je zou kunnen noemen: kwaliteit van de conversatie.
    dank voor je inzichtgevend bericht."

  • menno oosterhoff, psychiater, thesinge 05-12-2019 13:39

    "Beste Els en Bernadette.
    Dank voor jullie reacties. Ik zeg ook altijd. Ik ben niet als dokter geboren. Het is een rol die je hebt. De kunst is persoonlijk te zijn zonder uit je rol te vallen. In inderdaad: in de spreekkamer kan dat ook, maar altijd in het belang van de patiënt. "

  • Bernadette Linssen, adviseur verzekeringsarts, Barendrecht 05-12-2019 11:31

    "Beste Menno,

    Ook ik ben het helemaal met je eens. Open zijn over je eigen ziekte kan patiënten zeker helpen. Nou is het bij mij lastig om niet open te zijn. Ik zit door MS al jaren in een rolstoel. Zeggen dat ik gewoon te lui ben om te lopen, werkt al lang niet meer. :)
    Ik merk dat patiënten het juist inspirerend vinden dat ik ondanks mijn aandoening nog full-time werk en regelmatig het podium neem om te vertellen hoe ik dat aanpak. En ik voel me toch echt meer professional dan ervaringsdeskundige. De ervaringsdeskundigheid verrijkt hooguit mijn vaardigheden als professional. Ik begin er in de spreekkamer ook zelden over en als het al ter sprake komt dan niet in medische termen, maar meer in coachende gesprekken. Dus ik zou zeggen: laten we hier mee doorgaan. Het geeft ons artsen een menselijk gezicht. Want bovenal zijn we immers gewoon MENS!"

  • Els van Veen, huisarts 04-12-2019 12:11

    "Beste Menno, ik wil reageren op deze blog. De (anonieme) psychiater die je noemt had zijn diagnose denk ik veel korter dan jij. Jij hebt mij eerder geïnspireerd, toen ik over je las in een blad voor huisartsen, ik meen drie jaar geleden. Ik heb je toen advies gevraagd, of ik ook open zou zijn in Medisch Contact over mijn diagnose. Ik heb heel veel aan jouw advies gehad. Het is nu bijna drie jaar later. We hebben vier netwerkbijeenkomsten van artsen gehad, peers zijn zo ontzettend helpend.
    In mijn spreekkamer gaat het eigenlijk nooit over mijn artikel in Medisch Contact. Wel lezen sommige patiënten mijn blogs, dat melden ze soms aan het eind van een consult. Ik denk dus ook dat je wel open kunt zijn, maar dat het zeker heel veel tijd nodig heeft, en dat het niet meteen kan in de eerste jaren na je diagnose. En voor mij blijft het adagium: in de spreekkamer draait het om de patiënt.
    Hartelijke groet van Els."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.