Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Gerard Innemee Willem Oerlemans
09 oktober 2013 7 minuten leestijd
opinie

Help dokter, de zorg verzuipt!

10 reacties

OPINIE

Werk niet mee aan slechte verbeterplannen in het ziekenhuis

De ‘behandelplannen’ voor onze zogenaamde ‘zieke zorg’ blijken bepaald niet tot genezing te leiden, eerder tot ongewenste bijeffecten, vinden specialisten Willem Oerlemans en Gerard Innemee. Zij luiden de noodklok en roepen op tot verzet.

Omdat de zorg te duur zou zijn, komt de politiek al jaren met plannen om de kosten te beteugelen. Dat een goede gezondheidszorg, ook in financieel en economisch opzicht, veel oplevert voor de samenleving wordt nauwelijks belicht. De problemen worden waarschijnlijk eerder over- dan onderschat. Wij voelen ons daarom door recente conclusies van de commissie-Meurs gesteund: ‘Nederland telt ten opzichte van vergelijkbare landen relatief weinig medisch specialisten. Zij zetten een uitstekende gezondheidszorg neer. De gemiddelde productiviteit per medisch specialist ligt hoog, terwijl het aantal ingrepen relatief laag blijft.’

Net als ‘ziek’ is ‘te duur’ overigens geen diagnose waar je een behandeling op kunt starten. De behandelplannen van onze ‘zieke zorg’ zijn veelal onnodig, onvoldoende onderbouwd en blijken meestal zelfs tot hogere kosten en een slechtere inhoudelijke patiëntenzorg te leiden.

Het ondoorzichtige dbc-systeem is zo’n plan. Opgezet om kosten te besparen, heeft het ondertussen miljarden gekost en geleid tot veel wederzijds wantrouwen tussen beleidsmakers en het veld. Tevens tot meer regelgeving en dure bureaucratisering.

Een ander plan, de invoering van marktwerking, zou niet alleen kostenbesparend maar ook kwaliteitsverbeterend zijn. Het leidt helaas ook tot steeds verder oplopende kosten en slechtere zorg, omdat het honoreren van verrichtingen in plaats van resultaten leidt tot overproductie en winstmaximalisering en tot verarming van de inhoud – en dus van de kwaliteit van de patiëntenzorg. Verder leidt het tot absurde taferelen, waarbij aandoeningen als ‘producten’ aan de man moeten worden gebracht. De resultaten zijn: onzekerheden bij patiënten en artsen, oplopende aantallen DOT’s, een slechtere continuïteit van zorg en veelal nutteloze kosten aan consultancy-, advies-, marketing- en reclamebureaus.

Concentratie van zorg zal waarschijnlijk ook een penny wise, pound foolish plan blijken, omdat de meeste zorg basiszorg is. Zeer complexe zorg kun je concentreren, maar voor (oudere) patiënten is het veel beter om basiszorg in de nabijheid te leveren en niet in grote, onpersoonlijke instellingen op afstand. Slechtere bereikbaarheid leidt tot complicaties en allerlei logistieke problemen en ontneemt de zwaksten in de samenleving goede basiszorg met alle (ook financiële) gevolgen van dien.

Het zijn kortom niet de kosten van het primaire proces, maar juist de onbedoelde effecten van de behandeling van een zogenaamde zieke zorg (maar zonder een diagnose), die een bedreiging voor de duurzaamheid van onze gezondheidzorg vormen.

Transparantieterreur
Door deze ontwikkelingen is er steeds meer argwaan rond de zorg ontstaan. Er zou op grote schaal gefraudeerd worden en in het kader van ‘transparantie’ moeten zorginstellingen daarom alles wat ze doen, aanleveren in rapportages en prestatie-indicatoren. Dit leidt tot toename van de dure administratieve rompslomp en, mede door de ingevoerde marktwerking en concentratieplannen, tot manipulaties van cijfers. Dit om zo hoog mogelijk te scoren bij zorginkopers en in de jaarlijkse Elsevier- en AD-tombola’s.

De buitensporige media-aandacht voor incidentele medische missers en het steeds terugkerende fabeltje over de jaarlijks te betreuren duizenden vermijdbare doden in ziekenhuizen, zijn typische voorbeelden van bangmakerij. Deze aantallen zijn verkregen door extrapolaties van retrospectief gevonden ‘missers’ in dossiers. Hiervan staat geenszins vast dat deze ook daadwerkelijk tot overlijden hebben bijgedragen. De toon is echter gezet en het veroorzaakt onterecht angst en achterdocht bij iedereen die met de gezondheidszorg te maken krijgt. De patiëntenzorg wordt er niet beter of transparanter van.

De transparantieterreur lijkt te culmineren in het verplicht moeten publiceren van de Hospital Standardized Mortality Ratio (HSMR). Omdat het ene ziekenhuis niet onder wil doen voor het andere, gaat men ook hier maar weer in mee. De cijfers zeggen, als men ziekenhuizen onderling wil vergelijken, natuurlijk niets. Er blijken enorme regionale verschillen te zijn, vooral door karakteristieken van de bevolking en beschikbaarheid van verpleeghuisbedden.

Medisch specialisten hebben ‘om de HSMR te drukken’ nu het advies gekregen om bij alle overledenen zoveel mogelijk comorbiditeit op te sporen. Zorgverleners en zorginstellingen houden zich steeds meer bezig met dure, secundaire zaken, terwijl er gelijktijdig steeds minder handen aan steeds minder bedden komen. De primaire zorg is in gevaar!

Autonomie
De autonomie van medisch specialisten wordt ondertussen steeds verder beperkt, bijvoorbeeld in het streven naar ‘artsen in loondienst’ en in de campagne ‘doelmatig voorschrijven’. Doelmatig betekent dat alleen geneesmiddelen vergoed worden die multisource geproduceerd zijn. U dient zich als dokter te scholen in het aantal producenten van door u voorgeschreven medicamenten. U bent anders niet doelmatig en wordt door de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) opgespoord en berispt.

Tussen de 20 en 40 procent van de zorg in Nederland zou overigens ‘niet effectief’ zijn. Welk deel is niet duidelijk, maar er is wel alvast een project gestart dat reductie nastreeft door verdere protocollering van uw medisch-inhoudelijke handelen.

Als u goede geïndividualiseerde patiëntenzorg wilt blijven leveren, wordt u tegengewerkt, bestraft en gedwongen formulieren in te vullen en te versturen naar diverse instanties. Politiek en verzekeraars bepalen zo steeds meer de inhoud van wat u mag doen. De consequenties van dit winstbejag, zoals verwarring, onduidelijkheden, bijwerkingen, spiegelwisselingen en niet te vergeten ‘het aan patiënten verkopen van dit soort beleid’ mag u zelf opvangen. Wel graag binnen de reeds geopende DOT.

Behandelmodus
In 2012 is gebleken dat de zorgverzekeraars zeer welvaren bij het hierboven beschreven beleid. Zij maakten meer winst, meer nog dan de complete bezuinigingen over dat jaar hadden moeten opleveren. De reactie van de gezamenlijke zorgverzekeraars is dat de vergoeding van ‘laagcomplexe veelvoorkomende zorg’ (COPD, eczeem en psychische klachten) verder zal worden beperkt. Euthanasie en vrijwillige levensbeëindiging worden gestimuleerd en palliatieve teams worden ingezet om aanvullende onderzoeken en behandelingen bij (oncologie)patiënten te beperken. De dokter wordt er ondertussen van beschuldigd alleen maar ‘in de behandelmodus’ te staan.

De recente akkoorden tussen Schippers, NVZ, OMS, NFU, ZKN, ZN en NPCF waarin geregeld is dat verzekeraars alleen nog zorg tegen de scherpste prijs gaan inkopen en zorgaanspraken, ‘zinloze zorg’, ongewenste praktijkvariatie, verspilling en fraude gaan beperken, imponeren ook als inbreuken op het primaire proces louter omwille van winstmaximalisatie. Het gaat de zorginstellingen veel secundair papierwerk opleveren, dat is zeker.

Met als onderbouwing ‘vergrijzing’ en ‘oplopende kosten van de zorg’ gaan verzekeraars dus nog minder primaire zorg vergoeden terwijl de premies blijven stijgen en daarmee de winsten. Een fraai staaltje verzekeringskunde, maar bar slecht voor onze patiënten en de zorg.

Wakker worden

De ‘zieke zorg’ dreigt dus zonder duidelijke diagnose door ‘behandelingen’ van politiek en zorgverzekeraars, te succumberen. Het is daarom de hoogste tijd dat artsen de regie terugpakken. Voordat slechts palliatie rest.

De meesten van u lijken murw geslagen en reageren cynisch of defaitistisch. Sommigen werken zelfs actief mee om allerlei beperkingen in de patiëntenzorg door te voeren. Wij vinden dat wij ons vanaf nu collectief moeten gaan gedragen als ‘strijders voor het primaire proces’. We moeten ons niet laten degraderen tot willoze collaborateurs die ongefundeerde behandelplannen uitvoeren met als resultaat een uitholling van de zorg ten faveure van onterechte winsten bij zorgverzekeraars. Onze enige prioriteit moet vanaf nu de primaire patiëntenzorg zijn. We moeten zorgen dat deze op basis van wetenschappelijke en klinische resultaten aangeboden blijft worden en dat ze niet verder wordt verzwakt.

Wij roepen u daarom dringend op om wakker en betrokken te worden. Ben verantwoordelijk, word actief, informeer u via vakliteratuur, (staf)vergaderingen en lees uw stukken kritisch. Neem deel aan bestuurstaken en wordt vooral boos als dat nodig is. Zeg vaker ‘nee’, werk niet mee maar tégen, als u dat noodzakelijk acht. Neem ook uw financiële verantwoordelijkheden en zorg dat u leiding blijft geven aan, en geen volger wordt in het primaire proces.

Zorg dat beleidsmakers, bestuurders en verzekeraars geconfronteerd worden met de negatieve consequenties van hun beleid. Stel misstanden actief aan de kaak en zorg dat ze op agenda’s komen. Dwing uw staf- en ziekenhuisbesturen tot verantwoording en val ze elke vergadering weer lastig met inbreuken op de patiëntenzorg. Zet het primaire proces altijd boven aan elke agenda met management en raad van bestuur. Niet de kosten, opbrengsten of prestatie-indicatoren.

Gebakken lucht
Laat u niet misleiden door secundaire processen. Deze zijn meestal door zorgverzekeraars of overheidsinstanties geïnitieerd en zijn herkenbaar aan eufemismen zoals ‘lean’, ‘kwaliteit’, ‘doelmatig’, ‘efficiënt’, ‘effectief’ en ‘transparant’. Ze worden verkocht als plannen om de kosten te beheersen of kwaliteit te verbeteren. Ze zijn gelukkig erg afhankelijk van uw medewerking. Werk dus níet mee en houd uw rug recht. Zoek steun bij collega’s of verenigingen als dat nodig is en deel uw beweegredenen en successen met elkaar maar vooral ook met uw lokale (staf)bestuurders. Het helpt tegen frustratie, cynisme, fatalisme en argwaan. Als we ook met hen de handen ineen kunnen slaan kunnen we gezamenlijk, nog ‘doelmatiger en transparanter’ optrekken tegen dure onzinnige maatregelen en onterechte bezuinigingen.

Het is misschien onvermijdelijk dat de burger in de toekomst meer moet gaan betalen voor een goede en duurzame gezondheidszorg, maar laten wij er als dokters voor strijden dat de burger waar krijgt voor zijn geld en geen dure gebakken lucht!


Willem Oerlemans, neuroloog, Meander Medisch Centrum

Gerard Innemee, intensivist, Tergooi

contact: w.oerlemans@meandermc.nl; cc: redactie@medischcontact.nl

Geen belangenverstrengeling gemeld


<b>Download dit artikel (PDF)</b>
opinie zorgverzekeraars marktwerking in de zorg ouderen diagnose behandeling combinatie (dbc)
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Elke Peters, aios pathologie, 18-10-2013 02:00

    "Meneer Oerlemans,

    Wat ontzettend jammer dat u zo negatief tegen ons zorgstelsel aankijkt. Ik geloof niet dat het vakbondsdenken dat u etaleert in uw propagandastuk ertoe zal leiden dat uw collega’s in den lande zullen opstaan tegen uw vijanden, de groep die samen te vatten is als de niet-artsen. Is het niet constructiever om het gesprek wel aan te gaan en uw visie en kennis te leveren. Wie luistert er nu serieus naar uw gesputter en gedram? Over 2-jarigen zeggen we immers ook, dat gaat vanzelf wel voorbij.
    Pijnlijk vind ik het ook dat u de stijgende kosten van de zorg nogal gemakzuchtig afdoet met “Het is misschien onvermijdelijk dat de burger in de toekomst meer moet gaan betalen voor goede en duurzame gezondheidszorg”. Ik maak me er zorgen om dat de zorgkosten de afgelopen jaren structureel enkele procentpunten harder gestegen zijn dan de economische groei en salarisontwikkelingen. Mensen zijn structureel meer gaan betalen voor zorg en vele van uw patiënten dreigen daaronder te bezwijken. Heel gezond dat we ons op enig moment afvragen welk deel van ons inkomen we willen betalen voor goede zorg. Mede dankzij zorgverzekeraars wordt de tomeloze groei beteugeld en is het einde van de premiestijging in zicht. En hoezo winstbejag van zorgverzekeraars? Heeft u zich wel eens verdiept in zorgverzekeraars of praat u enkel de doemdenkers na? Zorgverzekeraars besteden meer dan 95% van de premie-inkomsten aan het vergoeden van zorgkosten.
    Winst moet ten dele gemaakt worden om aan de Solvency II eisen van Brussel te voldoen, er moet geld op de plank liggen. Nee, de winst stroomt niet door naar aandeelhouders, er zijn in Nederland geen beursgenoteerde zorgverzekeraars. Laten we blij zijn dat zorgverzekeraars gezonde bedrijven zijn die kunnen voldoen aan hun verplichtingen.
    De zorg is complex geworden. Diagnostische en therapeutische mogelijkheden zijn bijna onuitputtelijk. Patiënten worden multidisciplinair behandeld. Patiënten zijn kritisch en vragen de beste zorg, het liefst een beetje snel. Los van het behandelen komt er anders dan 30 jaar geleden veel coördinatie en regelwerk bij kijken. Fijn dat je als arts de behandeling op je kunt nemen, maar de rest zoveel mogelijk over kunt laten aan managers, secretaresses en bestuurders.
    "

  • Tammo Brouwer, anesthesioloog, Medisch Centrum Leeuwarden 16-10-2013 02:00

    "Graag wil ik collega Oerlemans en Innemee bedanken voor hun artikel in MC.
    Ik had het niet beter kunnen verwoorden. Recht uit het hart. Ik denk en hoop dat veel dokters zo denken. Laten we het heft weer in handen nemen door goed voor onze patiënten te zorgen en dit ook te registreren precies zoals beschreven onder de kop ‘wakker worden’.
    Ik hoop dat alle collega’s jullie stuk lezen, bediscussiëren en ermee aan de slag gaan.
    We hebben geen tijd te verliezen!
    "

  • M.M. van Heemstra, lean consultant, Nederland 15-10-2013 02:00

    "Een pracht illustratie van degenen die menen dat terug naar oude zou helpen tegen de inderdaad doorgeschoten indicatorstuurderij. De droom van Wil Bosboom vind ik de mooiste reactie. Iedereen bijzijn eigen stiel. De arts voor de patiënt, de verzekeraar voor financiële risicospreiding, de patient in de eigen regie. En daar is die mooie manier om dit alles te begeleiden en iedereen in zijn kracht te zetten. Een manier artsen zelf toenemend ervaren als behulpzaam; om zélf weer het heft in handen te nemen over wat goede zorg is, sturend op wat patiënten het meest helpt, ondanks DBC en andere perverse prikkels: lean! Nog niet geprobeerd? Echt eens doen! Bevraag je collega's die het ondergaan en zijn gaan omarmen!"

  • D.M.M. Edens-Schipper, specialist, PEINS 15-10-2013 02:00

    "Wat ben k blij met dit artikel! Want zelfs in een groot ziekenhuis krijg je soms het gevoel een roepende in de woestijn te zijn als je dit soort onderwerpen aansnijdt. Laat ik voorop stellen, dat ik geen complotdenker ben. Maar ik heb wel oog voor historische ontwikkelingen in de geneeskunde. En nee, vroeger was niet alles beter. Op gebied van transparantie en kwaliteitsverbetering in de gezondheidszorg is er heel veel ten goede gebeurt. Maar we slaan volledig door met allerlei registraties, waar geen hond naar kijkt. Die alleen bruikbaar zijn voor het relatief kleine percentage op alle contacten en ingrepen die er jaarlijks in onze gezondheidszorg plaatsvinden waar er iets mis gaat.
    Wij hebben het deels aan onszelf als dokters te wijten, dat de politiek het mandaat voor de regie van de gezondheidszorg bij de verzekeraars heeft gelegd. En daar plukken zowel de patienten als de zorgaanbieders de zure vruchten van. Nogmaals verandering t.o.v. pakweg 20 jaar geleden was nodig: er werd gefraudeerd, er was weinig openheid etc..
    Maar wat schieten we op met een volgens m.i. heel duur DOTsysteem ( ik zou graag eens zien wat dit systeem allemaal kost en gaat dat dan ook op conto van VWS?)
    En wat levert het op?
    En dat allemaal ( en hier komt het vermeende complotdenken om de hoek)
    omdat de verborgen agenda bij VWS is: als we al die dokters nu maar in 1 of ander vorm van dienstverband hebben laten we ze de ziektenkostenverzekeraars vertellen wat ze nog wel mogen doen, en tegen hoeveel vergoeding. En de ziekenhuizen hebben zich daar maar in e schikken. En bij die verzekeraars zitten financieel specialisten , die geen verstand hebben van gezondheid en geneeskunde, maar wel van centen.
    Hoezo kwaliteit?
    Maar de rekening komt wel achteraf.
    Wij merken nu al meer patienten te zien met en verlechterde diabetische retinopathie onder hoede van een praktijkondersteuner bij de huisarts. Die moet gelaserd worden of anders behandeld en raakt arbeidsongeschikt etc.."

  • Mengelberg, psychiater, Amsterdam nl 13-10-2013 02:00

    "Hulde aan de collegae Willem Oerlemans en Gerard Innemee voor hun uitstekende analogie waarin zij meerdere spijkers op de kop slaan.
    Blijkens de titel vinden de auteurs dat artsen hulp nodig hebben. Externe hulp tegen het dominante maatschappelijke discours over de zorg, dat vrijwel volledig vanuit monetair-economische optiek gevoerd lijkt te worden en van het primair proces onoverbrugbaar vervreemd lijkt. Men leze bijvoorbeeld het interview met voorzitter Langejan in de NRC van 11 oktober jl. Deze staatsvertegenwoordiger toont zich openlijk verheugd over een misstand, namelijk de overheersing van de zorg door de ziektekostenverzekeraars. Terwijl bestuurlijk- financiële processen in de zorg niet anders dan voorwaardenscheppend zouden moeten zijn ten gunste van het primaire proces dat zich binnen de dokter-patiëntrelatie afspeelt. (http://www.nrc.nl/nieuws/2013/10/11/de-macht-van-zorgverzekeraars-bespaart-geld/).
    Er zijn regressieve en progressieve vormen van tegenspraak en verzet. Tot de eerste categorie behoren gekanker bij de koffie, defaitisme, cynisme en onderdanigheid. Tot de tweede actieve bescherming van wat de auteurs het primair proces noemen, door tegenspraak en zo nodig met open vizier aangaan van het conflict met beleidsmatige en financiële machthebbers. Tegenspraak helpt ons verder!
    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.