Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Achter het nieuws

ANW-zorg huisartsen in Amsterdam kraakt

‘Het gaat om landelijke problemen die in de Randstad heftiger uitpakken'

17 reacties
getty images
getty images

Huisartsenposten Amsterdam ziet zich genoodzaakt om deze zomer één van de twee nachtposten te sluiten, bij gebrek aan voldoende artsen die diensten kunnen draaien. De oorzaak is een mix van landelijk en lokaal spelende problemen.

Een krakende keten. Zo noemt de Huisartsenkring Amsterdam/Almere het probleem dat volgens de lokale afdeling van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) ten grondslag ligt aan het rigoureuze besluit van Huisartsenposten Amsterdam (HpA). Die ziet zich genoodzaakt om gedurende vier zomerweken één van de twee hoofdstedelijke nachtposten te sluiten omdat er niet genoeg huisartsen te vinden waren om de roosters van twee nachtposten bezet te krijgen.

De HpA noemt een aantal zaken die hierbij een rol spelen. Voor veel praktijkhouders is de werkdruk zowel overdag als tijdens ANW-uren te hoog opgelopen om beide te kunnen combineren. Waarnemers worden steeds vaker ingezet om de dag te ontlasten en zijn daardoor niet beschikbaar voor de ANW-uren. De zomervakantie maakt het tekort aan beschikbare artsen nijpender.

Drukte op de post

Substitutie van tweede naar eerste lijn, meer ouderen, overbezette SEH’s, onderbezette ggz: dat veroorzaakt de ‘krakende keten’ waar de Huisartsenkring Amsterdam/Almere over rept, en die uitstraalt naar het waarneem- en ANW-werk. Een noodkreet die huisartsen in de regio West-Friesland deze zomer ook al slaakten; ook zij voelden zich overbelast tijdens ANW-diensten. Volgens de HpA speelt in Amsterdam ook de druk van achterstandswijken en de toenemende stroom toeristen mee.

Er is al langer onvrede onder de Amsterdamse waarnemers over het werk op de hoofdstedelijke spoedposten. De Wagro Amsterdam/Almere, de afdeling binnen de Huisartsenkring Amsterdam/Almere die waarnemers vertegenwoordigt, heeft dit al begin dit jaar bij de HpA-managers en huisartsenkring aangekaart.

Volgens de waarnemend huisartsen en Wagro-bestuursleden Anneke Zwijnenburg en Laura Kroon kwam uit een rondvraag dit voorjaar een aantal zaken naar voren waardoor een deel van de waarnemers ‘het minder prettig werken’ vindt op de Amsterdamse posten en liever ‘uitwijkt naar andere huisartsenposten in de omgeving’. ‘Onder andere de drukte op de post, het hoge percentage niet-spoedeisende consulten, defensieve triage, werksfeer op de posten, (veel)eisende en soms zelfs agressieve patiënten’, noemen zij als redenen. ‘Daarnaast ligt het tarief in Amsterdam iets lager dan bij de omliggende posten.’

Vroeger volstond een telefoon naast bed of bank van de huisarts om patiënten die zich ’s nachts of in het weekeinde bij de huisarts meldden te woord te staan. Maar huisartsen zijn vanaf de eeuwwisseling samenwerkingsverbanden aangegaan om de zwaarder wordende ANW-diensten met elkaar te delen. Die samenwerkingsverbanden zijn inmiddels uitgegroeid tot een eigen machinerie, met gedeelde dienstauto’s, ondersteunend personeel, managers. Op zich zijn huisartsen-praktijkhouders verantwoordelijk om 24/7 zorg te leveren – een eis die zorgverzekeraars stellen. Dat hebben ze dus bijna altijd georganiseerd in een huisartsenpost, die soms kleine groepjes van zo’n tien praktijken vertegenwoordigt, maar soms ook groepen van honderden praktijken. ‘Amsterdam is hét voorbeeld wat er gebeurt met een huisartsenpost wanneer huisartsen de regie uit handen geven. Niemand wil er meer werken’, sneerde een huisarts dan ook op Twitter.

‘De kritiek van huisartsen luidt nu weleens dat ze zich vervreemd voelen van de organisatie die ze ooit zelf zijn gestart’, zegt bestuurslid en niet-praktiserend arts Roderick Runne van InEen, de belangenbehartiger van huisartsenposten. ‘Dat draagt eraan bij dat huisartsen minder zin hebben in de diensten, dat het voelt als verplichte corvee voor iets wat buiten de eigen praktijk ligt. Er is ook een emotionele grens bereikt. Huisartsen zijn de zware diensten zat.’

Vijver vol waarnemers

In Amsterdam spraken praktijkhouders en zorgverzekeraars af dat huisartsen met een normpraktijk jaarlijks hooguit 200 uur ANW-dienst hoeven te draaien. Dat betekent dat een deel van alle ANW-diensten al direct aan waarnemers moet worden verkocht via de vier waarnemersorganisaties die actief zijn op de Amsterdamse markt. Aangezien praktijkhouders zelf ook diensten verkopen, komt het er in de praktijk op neer dat zij nog ruim 40 procent van de ANW-diensten zelf draaien en dat bijna 60 procent door waarnemers wordt ingevuld.

Amsterdam heeft de naam een grote vijver vol waarnemers te hebben, omdat er twee huisartsenopleidingen zijn. Maar regio’s verder buiten de stad leunen ‘zwaar’ op de Amsterdamse vijver, zeggen Sandra Daniel en Hans de Rooij van het Amsterdamse bemiddelingsbureau SMan Waarnemingen. Zij zien dat vragende partijen ‘de afgelopen jaren hun tarieven zijn gaan verhogen om hun aanvragen aantrekkelijker te maken’. Terwijl de tarieven in Amsterdam en directe omgeving nauwelijks gestegen zijn.

Het is als een ijsberg: iets wat je niet ziet tot het aan de oppervlakte komt

‘Waarneemland verkeert momenteel in een fase waarin je moet accepteren dat dingen veranderd zijn. De nieuwe generatie huisartsen heeft een zakelijkere instelling dan de oude generatie’, stellen zij. De bezettingsgaranties die sommige bureaus geven, zijn volgens Daniel en De Rooij niet reëel door ‘overmacht als geen huisarts beschikbaar is.’

HpA-directiesecretaris Ellis Lourijsen erkent naar aanleiding van de klacht over te laagdrempelige triage dat er ruimte is voor verbetering. Maar ze wijst tegelijk op het landelijk tekort aan triagisten en de ‘mondige patiënt die steeds beter weet wat hij moet zeggen om bij triage tot een hogere urgentie te komen’.

‘Het is een gestapeld probleem’, constateert Runne van Ineen. ‘Het gaat om landelijke problemen die in de Randstad heftiger uitpakken. Die stapeling is sinds twee jaar in een stroomversnelling gekomen. Het is als een ijsberg: iets wat je niet ziet tot het aan de oppervlakte komt.’

De HpA is nu dus hard tegen die ijsberg aan gevaren. De beslissing om een nachtpost te sluiten ‘kwam voor veel huisartsen als een verrassing’, stelt de Huisartsenkring Amsterdam/Almere in een verklaring. Maar het kringbestuur zegt de HpA wel in de beslissing te steunen en meent dat het noodscenario ‘op dit moment helaas nodig is’. Ook de preferente zorgverzekeraar Zilveren Kruis steunt de keuze, laat een woordvoerder weten. ‘De zorgplicht wordt vervuld en de kwaliteit is gewaarborgd. Wij zagen hier geen betere oplossing. We zullen met elkaar moeten kijken naar het slimmer organiseren van de gehele keten.’

Geen ideaal scenario

Vanwege het nog altijd groeiende inwoneraantal en de ‘huidige zorgconsumptie in de nachten’, vindt HpA het niet haalbaar om standaard met één post te gaan werken. Zilveren Kruis vindt het aan de huisartsen om te bepalen of dit permanent zou kunnen. De Huisartsenkring Amsterdam/Almere en Wagro willen ‘dit verre van ideale scenario’ wel voorkomen. Na de zomer zal een daarvoor ingestelde commissie nadenken over ‘structurele veranderingen om de patiëntenzorg op posten weer spoedzorg te laten zijn, behapbaar te maken en het werkplezier van personeel weer terug te krijgen’.

Volgens InEen-man Runne is er niet één zaligmakende oplossing. Hij noemt een waslijst aan noodzakelijke verbeteringen: patiënten leren alleen met spoed te komen, openingstijden overdag verruimen, triage verbeteren, taken door verpleegkundigen laten uitvoeren. Waarnemers waren volgens hem lange tijd ‘een ventiel’. ‘Een ventiel dat er niet meer is.’

lees ook

download dit artikel in pdf

Achter het nieuws LHV huisartsen ANW-diensten Amsterdam
  • Ilse Kleijne

    Ilse Kleijne-Thoonsen is journalist bij Medisch Contact, met een focus op politiek en financiën.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 10-08-2018 15:29

    "@Vladar: Uw aanvulling maakt veel duidelijk. En stiekem heb ik ook wel compassie met jullie. Een goede vriend van mij is huisarts en ik zie hoe hard hij moet werken en ik hoor ook van hem hoeveel onzinnige bureaucratie hem het plezier in het werken ontneemt. Helaas zijn de diensten onlosmakelijk met het vak verbonden, en als deze losgekoppeld worden van de zorg overdag, zoals een deel van de huisartsen bepleit, levert de huisarts een deel van zijn bestaansrecht in. Dat bedoelde ik dan ook met "geen medelijden". Als de huisartsen de diensten uit handen geven, is dat het begin van het einde van het huisartsenvak.

    Ik zie ook wel dat de huisartsen aan alle kanten overvraagd worden, en dat zowel de aantallen huisartsen en het niveau van de opleiding hiermee geen gelijke tred houden, en verder ook de beloning hierbij achterblijft. Maar ik vrees toch echt dat een deel van de nieuwe generatie er een andere mentaliteit op na houdt, en continuïteit van zorg niet zo hoog in het vaandel heeft staan. En jullie zullen sowieso eerst als huisartsen een front moeten gaan vormen, en ervoor zorgen dat jullie een aansprekende zwaargewicht krijgen die jullie belangen goed gaat behartigen. Want daar ontbreekt ook aan. "

  • Anne-Marie van Dam, psychiater, Amsterdam 10-08-2018 15:04

    "ik mis de reactie van de huisartsen uit Amsterdam, maar die zijn druk of op vakantie, denk ik.
    Zoals ik reeds eerder heb geschreven voor mijn collega's psychiaters waar het waarneemprobleem buiten de Randstad ook aanzienlijk begint te worden, is een groot probleem het gebrek aan (gevoel van) invloed hebben op het werk.
    Door het vergroten van de schaal (net als in de ggz) zien we bij de HAP's iets dergelijks.
    Daarnaast vind ik het absoluut verwerpelijk dat bureaus en collega's de hoofdprijs kunnen vragen ivm de schaarste. Dat is wel gemeenschapsgeld wat in al die zakken verdwijnt. Lang leve de marktwerking.
    Graag gewoon vaste tarieven die voor iedereen en overal en altijd gelden.
    En misschien al die schaalvergroting weer gaan ontmantelen?"

  • Jula-Louise Vladar, Huisarts, Klundert 10-08-2018 13:35

    "@Bonte: uw reactie was overigens in eerste instantie net aan de foute huisarts gericht. Onze huisartsenpraktijk heeft het tot februari 2015 volgehouden om een eigen 7 maal 24 uurs dienstenstructuur overeind te houden, met daarbij overigens werktijden die u niet zou geloven. Dit is tot een eind gekomen omdat regelgevers het, de in het pand gelegen apotheek, onmogelijk maakten om nog ANW dienst te doen. Bij voortzetten was het er op neergekomen dat de patiënt met een recept uit eigen dorp naar de dienstapotheek had moeten rijden, die naast de HAP ligt. Jammer overigens, dat u als waarnemend neuroloog (en schrijver van vaak buitengewoon aardige stukjes) vindt dat u geen “medelijden” met praktijkhouders hoeft te hebben, terwijl ook uw werkplezier toeneemt wanneer een verwijzing aan uw adres niet afkomstig is van een huisarts die afgepeigerd van dag, tot dienst, tot dag gaat.

    Inhoudsloos generaliserende opmerkingen over “de huisarts op de HAP” laat ik, als u het goed vindt, voor wat ze zijn, omdat ik ze ver beneden uw reeds geprezen niveau acht.

    En, nogmaals, de (nacht)diensten, over de verkoop waarvan u weer speculeert, raken wij, ondanks de geboden hoge beloningen, nog steeds aan de straatstenen niet kwijt. De provincie lijkt daarbij door het ruime aanbod in eigen omgeving, maar mogelijk ook door het file-probleem, een onoverwinnelijke afstand voor een te groot deel van de waarnemers uit de randstedelijke bolwerken.

    We moeten het als artsen allemaal samen doen in de gezondheidszorg, of we nu waarnemer zijn, in loondienst zijn, of gevestigd. Laten we dat inderdaad toch liefst niet vergeten.

    Ik ga nu echt door, want we hebben te weinig dokters in huis......"

  • Jula-Louise Vladar, Huisarts, Klundert 10-08-2018 13:16

    "@Bruijn: niets aan toe te voegen, anders dan dat we het denken van aanstaande (huis)artsen waarschijnlijk reeds op het vroegst denkbare moment moeten gaan wegsturen bij solistische restfantasieën en een generatie gaan creeëren die niet alleen trots is op ons hoogcomplexe en dankbare vak, maar vervolgens “ons” ook echt en integraal gaat zien als ONS. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsenq 10-08-2018 13:14

    "@ Bruin: Tot nu toe vind ik het schelden nogal meevallen en lijkt het toch een keurige discussie die scherp gevoerd wordt. Maar je hebt in zoverre gelijk dat de huisartsen voor een tarief werken waar de loodgieter niet voor uit zijn bed komt, en dat ze er steeds meer taken bij hebben gekregen, overigens ook door eigen toedoen, zonder hiervoor betaald te worden. In principe zou een huisarts hetzelfde moeten verdienen als een medisch specialist, met een compensatie voor zwaarte en frequentie van diensten, zoals dat ook in MSB's niet ongebruikelijk is.

    En nu staat de huisartsgeneeskunde aan de rand van de afgrond. De zorg tijdens de diensten is al lang niet meer wat ie was, en als men niet oppast, neemt een goed georganiseerde en geïntegreerde SEH / spoedpost het over, zoals her en der al gebeurd. En reken maar dat die niet goedkoper werken als de huisarts. Dan kunnen de zorgverzekeraars pas echt de portemonnee gaan trekken.

    Maar ook overdag is de huisartsenzorg niet meer wat het geweest is, met alle parttime werkende huisartsen, waarnemers, en diverse ondersteuners waardoor de vaste huisarts die zijn patiënten goed kent steeds verder uit beeld raakt. En dat is te merken in de kwaliteit van verwijzingen die ik als medisch specialist krijg, waarbij ik steeds vaker het werk van de huisarts zit te doen. Niet heel erg, maar wel erg inefficiënt en duur.

    Het gaat dus niet goed, maar verandering moet van binnenuit en onderop komen. En een sterke lobby heeft de huisarts niet, zeker niet in de vorm van de LHV, zoals huisartsen zelf ook al meermaals opgemerkt hebben. Aan het aantal huisartsen kan het niet liggen, dus wellicht om daar eerst iets aan te doen?"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.