Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Boeken en films & zo
Jan Bonte
23 januari 2020 1 minuut leestijd
boek

Cognitive Errors and Diagnostic Mistakes

Voetangels en valkuilen

7 reacties
Cognitive Errors and Diagnostic Mistakes, Jonathan Howard, Springer, 588 blz., 57 euro.

Bestel direct

Na zeventien jaar in de geneeskunde te hebben rondgedwaald en zeer regelmatig te zijn verdwaald, las ik onlangs Cognitive Errors and Diagnostic Mistakes.

Alles wat ik de afgelopen zeventien jaar niet heb begrepen, niet heb gezien, heb genegeerd, waar ik rakelings langs de klippen ben gezeild zonder het te weten en wat ik ronduit fout heb gedaan, staat erin. Met vallen en opstaan heb ik geleerd dat geneeskunde geen wetenschap is, maar een ambacht waarin wetenschap slechts een van de vele gebruikte gereedschappen is. Het boek is verplichte kost voor iedere arts – van de geneeskundestudent, nog voordat het medisch gilde hem of haar heeft geboetseerd tot basisarts, tot de meest ervaren, oude rot. Zelfs na het lezen betrap ik me er nog regelmatig op dat ik weer eens in de talrijke cognitieve valkuilen val of met mijn voet weer eens vastzit in een van de vele voetangels. Een absolute aanrader!

Media en cultuur boek
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Enes, algemeen betweter, Rotterdam 05-02-2020 22:38

    ""Een atypische presentatie van een veel voorkomende aandoening is waarschijnlijker dan een typische presentatie van een zeldzame aandoening". Dit is wel een "ace to keep"!
    Eens over huisartsgeneeskunde. Supermoeilijk vak. Ik stel me het diagnostische paradigma in de eerste lijn voor als: (a priori kans) x (likelihood ratio na klinische test). Als huisarts moet je dus èn verstand hebben van achtergrondincidenties èn je tests zeer betrouwbaar kunnen inzetten en interpreteren. Wat een verschil met voorgesorteerde patienten op specialistenpoli's met gebaande diagnostische paden zoals hoofdpijnpoli, snotterpoli, eczeempoli etc. Er mag best meer geinvesteerd worden in huisartsen. Helaas worden huisartsen steeds meer gezien als een bezuinigingsmethode en barriere voor de 2e lijnszorg. Ik denk dat sommige huisartsen afstappen van het geneeskundige proces waarin diagnose en behandeling centraal staan. Doordat ze overspoeld worden door selflimitting en non-medische problematiek blijven ze in een triagemodus steken en wegen de administratieve, maatschappelijke en psychologische zaken zwaarder.Diagnostiek wordt dan niet meer als corebusiness gezien en raakt op de achtergrond. Eenzelfde proces vindt plaats in de 2e lijn, zij het dat hier hele andere krachten goede diagnostiek verdringen.
    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 05-02-2020 09:40

    "@Algemeen Betweter aan Algemeen Betweter Enes - Deel 2:

    Ik verwijs je ook nog maar even naar de blog van Marieke Dijkzeul, mijns inziens een prachtig voorbeeld van het type I denken, het gebruik maken van heuristiek, het diagnosticeren op basis van patroonherkenning, de "quick and dirty" manier van diagnosticeren.

    Huisartsen maken hier heel vaak en dankbaar gebruik van, simpelweg omdat het snel gaat en vaak de juiste diagnose oplevert. Als de huisarts in 10 minuten voor elke patiënt het type 2 denken moet gaan toepassen, is de huisartspraktijk letterlijk te klein. Maar zoals ze al schrijft, het gaat niet altijd goed.

    https://www.medischcontact.nl/opinie/blogs-columns/blog/hoe-moeilijk-kan-t-zijn-best-moeilijk.htm

    De kunst, èn de grootste moeilijkheid, is weten wanneer je het met heuristiek afkunt of juist gebruik moet maken van het meer bewuste type 2 denken, waarbij je stil moet staan bij alle diagnostische mogelijkheden. Voor een huisarts nog veel moeilijker dan voor mij als medisch specialist, omdat per definitie het aantal diagnostische mogelijkheden veel groter is, en het vakgebied veel groter. En zeker bij de ervaren, gedreven en betrokken huisartsen gaat het eigenlijk verbazingwekkend vaak goed. De huisartsen benoemen dit vaak als een "niet-pluis" gevoel, ofwel intuïtie als kenmerk van gestolde ervaring... Maar die term doet geen recht aan de complexiteit van het diagnosticeren.

    De conclusie van haar is dan ook juist. Soms is het best moeilijk! En dan maak ik meteen maar even misbruik van de situatie om te zeggen dat dit een goede reden is om de huisartsgeneeskunde niet de kortste opleiding tot medisch specialist te maken, maar de langste. Alleen al om de kans te krijgen om de bitter noodzakelijke kennis en ervaring op te kunnen doen. En eigenlijk zouden juist voor de huisartsgeneeskunde de meest strenge toelatingseisen moeten gelden, zodat alleen de meest gedreven, de meest betrokken en de meest wijze mensen huisarts zouden kunnen worden. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 04-02-2020 21:03

    "@Algemeen Betweter Bonte aan Algemeen Betweter Enes:

    Ik zou het werkelijk niet weten. Onderzoek naar de rol van cognitieve strategieën en psychologische factoren bij het bedrijven van diagnostiek is er nauwelijks en ik heb sterk de indruk dat er ook nauwelijks aandacht aan wordt besteed in de opleiding. Als ik eens wat termen laat vallen over de diverse vormen van 'cognitieve bias" ten overstaan van A(N)IOS of co-assistenten kijken ze me niet zelden wazig aan.

    Bij een calamiteit over een patient die overleed in een status epilepticus kregen we van de NVIC en de NVN twee afgevaardigden toegewezen die de zaak moesten onderzoeken. Aan zelfingenomenheid, arrogantie en bevooroordeeldheid geen gebrek, maar ik heb ze tijdens hun inquisitie en ook in hun rapport niet betrapt op enige kennis van fenomenen als 'outcome bias', 'bystander bias' of 'hindsight bias'. En dat terwijl dit toch de meest bekende fenomenen zijn. Ook in dit opzicht ziet het er dus niet zo gunstig uit.

    Voor mezelf, ik vlieg af en toe nog de bocht uit op basis van het type I denken (zie ook "Thinking Fast en Slow" van Hahneman) het heuristische denken, het diagnosticeren op basis van patroonherkenning, ook wel de "quick and dirty way" van diagnosticeren.

    Verder ben ik er door schade en schande achter gekomen dat veel lezen je ook niet altijd helpt. Veel casuistiek wordt gepubliceerd omdat het bijzonder en zeldzaam is. Het veelvoorkomende en banale verschijnt niet vaak in tijdschriften, maar dat is nu eenmaal wel wat het meeste voorkomt. De vuistregel kreeg ik al vroeg mee van Gosse de Jong, een van de weinige mensen die de titels opleider ook echt verdiende en naleefde: "Als er buiten hoefgetrappel klinkt dan zal het wel een paard zijn, en geen zebra". Een andere goede vuistregel is: "Een atypische presentatie van een veel voorkomende aandoening is waarschijnlijker dan een typische presentatie van een zeldzame aandoening".

    Nou ja... Al doende leert men..."

  • Myti van Staveren, Arts (niet meer praktiserend), volop bezig met onderzoek naar de soms invaliderende, soms ook blijvende bijwerkingen van de fluorchinolone antibiotica. , Amsterdam 04-02-2020 15:32

    "@Jan Bonte.
    Bedankt voor uw reactie. Ik ken Jo Marchant "persoonlijk" nadat ze mij urenlang interviewde over die "fluoroquinolones". Jo is wars van dikdoenerij, ze is "gewoon" heel erg intelligent. Dit staat los van haar titels. Die ze natuurlijk wel vermeldt. Ik bewonder haar erg om haar intelligentie.
    Ik ben het met u eens dat titels helemaal niets zeggen. Ik ken domme professoren en heel slimme stukadoors.
    Overigens is stuken heel erg moeilijk. Ik kan zelf voor geen meter stuken (letterlijk).

    Het probleem van stapels boeken speelt hier ook, alleen niet virtueel, bij mij vallen de stapels nog gewoon ouderwets om.
    Het onderwerp " Cognitive Errors and Diagnostic Mistakes" zou inderdaad verplichte kost moeten zijn voor artsen en studenten. Ik ga het zeker lezen, zodra ook ik de tijd kan vinden.

    Boekentips ben ik dol op. Blijf ze vooral geven!

    Ik zie dat ik nog twee boeken lijfelijk in de kast heb staan. Die ik wel wil tippen, ze staan niet voor niets nog steeds in mijn kast. Ze zijn alleen of niet meer te krijgen of alleen tweede hands, want van lang geleden.

    1. Sick Doctors. Edited by Raymond Greene. Over 44 artsen met 44 verschillende diagnoses en ziektebeelden, die zelf “angstvallig” mee-dokteren en mee-denken. (1971 hardcover)
    https://www.abebooks.co.uk/9780433126027/Sick-Doctors-Heinemann-health-books-0433126027/plp


    2. Heelmeesters. Marjo van Soest (redacteur/interviewer). Medici over zichzelf en hun vak. Nijgh& van Ditmar. 1992 (paperback)
    https://www.bol.com/nl/p/heelmeesters/1001004001531622/

    Wie weet spreken wij elkaar nog eens in een virtuele (?) boekenclub.

    Groetend, Myti van Staveren.

    "

  • Enes, algemeen betweter, Rotterdam 02-02-2020 21:50

    "Beste collega Bonte,

    Wat zijn volgens u de belangrijkste (met grootste impact dan wel frequentie) cognitieve fouten (top 3 eventueel) in het diagnostisch proces, specifiek binnen neurologie of juist geneeskundebreed maar wel binnen Nederland?"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.