Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Laat Greta niet eenzaam opdraaien voor onze zonden

Help de helpster

23 reacties

Het fenomeen Greta Thunberg fascineert me als psychiater steeds meer. Je kunt haar boodschap omarmen of verwerpen, maar de impact van dit 16-jarige autistische meisje is indrukwekkend. Ze doet  denken aan Jeanne d’Arc die op haar 13de voor het eerst de stem van God hoorde en vervolgens als boegbeeld Frankrijk voorging in de strijd tegen de Engelse invasie.

Greta heeft een duidelijke missie en waarschuwt ons voor het naderende onheil van de klimaatcrisis. Het kan zijn dat ze gestuurd wordt vanuit belangengroeperingen binnen de klimaatlobby, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ze ook een sterke innerlijke overtuiging ervaart als ze onze wereldleiders verontwaardigd toespreekt.

Bijna tien jaar geleden zagen we een andere puber met een missie, Malala, die met haar 17 jaar de jongste Nobelprijswinnaar ooit was. Ze kwam op voor onderdrukte meisjes en vrouwen door het wangedrag van de Taliban wereldkundig te maken. Toch houdt Greta ons sterker in haar greep. Misschien omdat ze moeilijk te doorgronden is, kind noch volwassene lijkt, vrouw noch meisje. Met haar activistische leefstijl is ze inmiddels ook een symbool voor veel jongeren die wanhopig willen ontsnappen aan de commerciële leegte van Facebook en Instagram. Greta is gepassioneerd en authentiek en ze laat zien dat je het verschil kunt maken door ergens voor te gaan; de comebackkid van het activisme.

Toch speelt er meer, want haar boodschap gaat ons allemaal aan – of we dat nou willen of niet. In haar strijd om de mensheid te redden van de ondergang gaat ze zo ver dat ze bereid is om zich voor ons op te offeren en dat omringt haar met een zweem van heiligheid. Ook Christus trok zich het welzijn van de mensheid zó aan, dat hij zich letterlijk liet kruisigen voor onze zonden. Grote bedreigingen, zoals klimaatcrisis en zondeval, kunnen we als mensheid blijkbaar niet zelf het hoofd bieden. We zoeken dan houvast in iconen, outcasts, zoenoffers en zondebokken. Denk aan de Maya’s in Peru die (gehandicapte) kinderen offerden om de goden gunstig te stemmen of het meisje van Yde dat waarschijnlijk lang voor onze jaartelling werd geofferd in Drenthe.

Wij vinden onszelf rationele wezens, maar als het spannend wordt hunkeren ook wíj naar symboliek en plaatsen we meisjes zoals Greta maar wat graag op een voetstuk.

Haar autisme speelt een onmiskenbare rol in haar gedrag en de bijzondere positie die ze inneemt. De Oostenrijkse psychiater Leo Kanner en zijn landgenoot en kinderarts Hans Asperger, publiceerden in de jaren veertig van de vorige eeuw hun befaamde artikelen over kinderen met autisme. Ze beschreven hoe deze kinderen extreem in zichzelf waren gekeerd en in een andere wereld leken te leven. Ook bleken ze opvallend naïef en hadden ze weinig kennis en inzicht in hun sociale omgeving, waardoor Kanner de term ‘autistic aloneness’ introduceerde.

Tijdens de laatste klimaatmars in Den Haag scandeerde de jeugd ‘let’s make the world Greta again!’ Ik zou het willen omdraaien: laten we Greta weer als een van ons beschouwen zodat ze niet eenzaam opdraait voor onze zonden.

download deze column (pdf)

  • Esther van Fenema

    Esther van Fenema is psychiater in het LUMC, is professioneel violiste en is interviewster bij online opinieplatform Café Weltschmerz. Ze is gepromoveerd op de toepassing van richtlijnen in de ggz.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Rinus Ouwens, Bedrijfs- en verzekeringsarts, Bemmel 11-10-2019 16:08

    "Een 16-jarig meisje; met letterlijk een half dozijn aan psychiatrische beelden achter haar naam, zit op een podium bij de Verenigde Naties. Ik kan me overigens niet herinneren dat ik haar dat gevraagd heb. Mijn vrienden, collega’s en kennissen hebben dat bij mijn weten dat ook niet van haar gevraagd. Maar goed, daar zit zij dan.
    Het meisje is ogenschijnlijk een zenuwinzinking nabij. “Ik zou hier niet moeten zijn. Ik zou aan de andere kant van de oceaan weer naar school moeten gaan” zegt ze met verstikte stem.
    Er klinkt luid applaus. Niemand staat op om haar van het podium af te halen en haar terug naar haar land en school te brengen. En dan moet ik me schuldig gaan voelen?
    "

  • P.M. Houtman, reumatoloog en coach/docent, Noordlaren 11-10-2019 13:41

    "Bij de verwondering van Dorien Cohen Stuart sluit ik me aan. Ik kan me vinden in de wellicht wat provocatieve verwoording van Esther van Fenema op een aspect na, namelijk Greta omschrijven als een autistisch meisje. Hiermee draag je niet bij aan een ontstigmatisering van psychiatrische aandoeningen. Spreek liever over een meisje met autistische kenmerken. Zij is meer dan een diagnose, zoals de ondertitel van de column ook aangeeft, de "helpster"."

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 11-10-2019 13:32

    "@Cees Everaert
    Beste Cees, dank voor je reactie. Ik heb met interesse het video filmpje bekeken. Maar kinderen van zestien praten en denken meestal niet zo. Dat heeft mij des te meer aan het twijfelen gebracht. Ik heb sterk de indruk - dat afgezien van haar innerlijke drive, die helder waarneembaar is - zij 'ingezet' cq 'gebruikt' word. Zij (b)lijkt een goed 'merk' te zijn. Altijd handig in je klimaatcampagne.

    Esther van Fenema stipte dat ook al aan, maar diepte dat jammerlijk genoeg niet verder uit. Ik vind dat best wel relevant eigenlijk. Dat zet alles in ander daglicht

    De boodschap van Greta Thunberg op zich is glashelder. 'Ons huis staat in brand' én we gaan binnenkort naar de gallemiezen. Dat er iets met het klimaat aan de hand is en dat daar op korte termijn wat aan gedaan moet worden, lijkt mij helder. Maar de wereld vergaat niet. De natuur is (gelukkig ?) sterker dan mensen. Ik ben niet zo'n geen apocalyptische doemdenker.

    Over schuld: het toeval wil dat ik gereformeerd ben opgevoed - dus ik ken de in en outs van de schuld en boete redeneringen van haver tot gort. Toen ik ouder werd heb ik het ergens achter (me) gelaten. Sorry.

    Terug naar de column van Esther van Fenema. Naar mijn idee worden te grote woorden en te grote begrippen gebruikt én worden die ook nog eens allemaal aan elkaar vast geknoopt. Neem bijvoorbeeld de volgende twee zinnen

    'Grote bedreigingen, zoals klimaatcrisis en zondeval, kunnen we als mensheid blijkbaar niet zelf het hoofd bieden. We zoeken dan houvast in iconen, outcasts, zoenoffers en zondebokken'

    Wie het snapt mag het zeggen. Ik vind het nogal moerassig overkomen.


    "

  • Cees Everaert, bedrijfsarts, Nijmegen 11-10-2019 09:52

    "@Dolf Algra:
    beste Dolf, je zag een boos meisje dat je niet kent en haar uitstraling maakte je droevig.
    Ze is niet altijd boos, check deze video
    https://www.youtube.com/watch?v=zrF1THd4bUM
    en verdiep je in haar boodschap. Dan leer je Greta een beetje kennen. Beluister de toon en woordenkeus. Scherper kun ook jij het niet verwoorden?
    Misschien was er en andere reden dat ze boos was toen ze in New York aanspoelde en de VN toesprak. Zoals Jezus ooit voor loutering 40 dagen de woestijn in ging, ging Thunberg om airmiles te vermijden in 12 weken per zeilschip van Europa naar Amerika. Of zij gelouterd uit de oceaan verrees weet ik niet. Misschien was ze vermoeid en verscherpte dat de emotie tot een bijtende boosheid. En tsja, wat onze zonden betreft, ook die van mij en die van jou: verdiep je aub nog eens in haar boodschap en voel jezelf op zijn minst eventjes een beetje schuldig!"

  • Els van Veen, huisarts 10-10-2019 11:35

    "Ik begrijp niet wat hier betoogd wordt. Greta Thunberg ken ik niet persoonlijk. Over haar autisme diagnose kan ik dus ook geen oordeel hebben. Ik weet wel dat het autisme dat Kanner en Asperger destijds hebben beschreven hemelsbreed verschilt van de 'autisme spectrum stoornis' tegenwoordig. Destijds was de 'autistische psychopathie' ook volstrekt onbekend en tegenwoordig heeft ook de leek er een (vaak stereotype) beeld bij.
    Mijn conclusie blijft gewoon dat je niet te snel moet oordelen over anderen.
    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.