Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Vijf misverstanden over faillissement ziekenhuis

48 reacties

Het failliet van de MC Groep en daarmee van zowel MC Slotervaart als de IJsselmeerziekenhuizen is een feit. De afgelopen week heb ik zoveel desinformatie zien langskomen dat ik in deze blog de vijf meestvoorkomende op een rijtje heb gezet.

De misverstanden ontstaan ook omdat veel media vrijwel uitsluitend aandacht hebben voor de patiënten (ik denk dat ze allemaal wel geïnterviewd zijn inmiddels) en de werknemers. Nu is die aandacht uiteraard terecht (het was een schrik voor velen en de emoties zijn begrijpelijk), maar er is wel balans in de berichtgeving nodig; vooral omdat we niet alleen 17 miljoen bondscoaches maar net zoveel zorgexperts lijken te hebben. Overigens waren er ook goede uitzonderingen, dus heus geen exclusieve kommer en kwel.

1. Ziekenhuizen kunnen/mogen niet failliet gaan

Een ziekenhuis is geen bedrijf waar het gaat om koude stenen en harde pegels. Deze zin heb ik in veel gedaanten zien langskomen. Burgers, patiënten, artsen en verpleegkundigen vinden het heel moeilijk om het zakelijke van het zorginhoudelijke te scheiden. Begrijpelijk, omdat je het in de spreekkamer of op de operatietafel niet over geld wilt hebben. Maar net als een woningcorporatie of een school heeft ook een ziekenhuis een zakelijke kant. Als die kant verwaarloosd wordt, dreigt onnodig veel premie- of belastinggeld verspeeld te worden, wat ten koste gaat van andere zorg of de burgers rechtstreeks in hun portemonnee raakt.

Ziekenhuizen moeten daarom ook failliet kunnen gaan. Liever hebben we dat niet uiteraard. Een faillissement is de hardste vorm van sanering en komt alleen in beeld als zachtere vormen niet meer werken. In het geval van de MC Groep is echt heel veel geprobeerd, maar het mocht niet baten.

2. En de banken dan?

Veel mensen snappen niet dat de overheid wel banken redt, maar ziekenhuizen ‘laat barsten’. Eerst even over die banken. Het is terecht dat er veel onvrede is ontstaan omdat belastingbetalers bleken op te draaien voor de redding van banken. Er zijn wel een paar nuanceringen te maken. Ten eerste ging DSB wel degelijk failliet. Ten tweede hebben ABN en ING het geld inmiddels met rente terugbetaald. Ten derde was het resolutiesysteem niet op orde en heeft men inmiddels met een zogeheten ‘bail-in’-systeem ervoor gezorgd dat de schade bij een eventueel nieuw faillissement eerlijker verdeeld wordt over de diverse betrokken partijen. Belangrijker misschien nog is dat het omvallen van een grote bank enorm veel schade berokkent aan het financiële systeem. Of we dat nu leuk of niet leuk vinden, het is een feit en het is tevens een feit dat dit niet voor ziekenhuizen geldt, zeker niet voor het Slotervaart dat in een gebied met overcapaciteit ligt.

3. Waarom zo snel?

Een deel van de mensen had nog wel begrip voor het faillissement zelf, maar niet voor de manier waarop dat ging. Ook dat snap ik wel, al is het voor de zorgverzekeraars erg ingewikkeld. Op een moment dat een ziekenhuis uitstel van betaling aanvraagt, gaat een bewindvoerder kijken hoe de vlag erbij hangt. Men trof toen allerlei onbetaalde rekeningen aan, sommige inhuurkrachten bleken al maanden niet betaald te zijn. Leveranciers van medicijnen en hulpmiddelen kwamen hun spullen halen en vooral de zzp’ers (die van sommigen zelfs de schuld kregen, hoe gek kan het worden) kwamen niet meer opdagen. Op zo’n moment is het zorgtechnisch niet langer verantwoord een ziekenhuis open te houden, hoe vervelend dat ook voor betrokkenen is. De gifbeker moet dan zo snel mogelijk leeg, opdat de curator nog orde op zaken kan stellen en patiënten zo snel mogelijk elders terechtkunnen.

4. Patiënten en werknemers zijn de dupe

Op korte termijn is een chaotische situatie heel onplezierig voor betrokkenen. Vooral voor de goedlopende afdelingen van de ziekenhuizen moet het wrang zijn van het ene op het andere moment niet te weten waar je aan toe bent. Daar staat tegenover dat gezien de krapte op de arbeidsmarkt vrijwel alle werknemers wel een baan elders zullen vinden op korte termijn en het tevens voor de hand ligt dat naburige ziekenhuizen succesvolle afdelingen zullen overnemen. Ik wil niets afdoen aan de emoties van het moment, maar de disproportionele media-aandacht voor de ‘zielige patiënten en werknemers’ mag wel in perspectief geplaatst worden.

5. Marktwerking is mislukt!

Terwijl de medewerkers het pand verlieten met de tranen nog in de ogen, kregen de mensen al SP-foldertjes in de handen gedrukt en lastiggevallen met de anti-marktriedel. Ik vind het frappant dat dezelfde partijen die vooraan in de rij stonden om te klagen over belastinggeld dat aan banken zou worden ‘verkwist’ nu als een soort morele compensatie belasting- of premiegeld in een bodemloze put willen storten onder het mom van min maal min is plus. Ook frappant is het totale zwijgen over de misstanden bij de ziekenhuizen door dezelfde partijen. Of over schuldeisers, onder wie kwetsbare zzp’ers, die naar hun geld kunnen fluiten. De partijen kunnen hun politieke kapitaal beter investeren in het stellen van vragen zoals waarom een ziekenhuis dat ooit vanuit ideologische motieven is opgericht een bestuursvoorzitter (Willem de Boer) had die ook voor 0,75 fte op de loonlijst stond bij een ander ziekenhuis en daarmee de wettelijke beloningsnorm overtrad. En zo zijn er nog wel wat dingen te noemen. Maar het klagen over die harteloze zorgverzekeraar was kennelijk wat makkelijker. Het doet me denken aan een Volkskrant-artikel van zo’n twintig jaar geleden met de kop ‘Notaris failliet: marktwerking mislukt’. Toen dacht ik meteen: mislukt? Geslaagd!

Slotervaartziekenhuis marktwerking faillissement
  • Marcel Canoy

    Marcel Canoy is onderzoeker bij de VU, distinguished lecturer Erasmus School of Accounting and Assurance, adviseur van ACM, en columnist bij www.socialevraagstukken.nl.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • W.J.Duits, Bedrijfsarts, Houten 04-11-2018 19:38

    "Economie heeft twee kanten. Een zuiver wiskundige kant en een meer menswetenschappelijke kant. Het wiskundige deel is boekhouden, winst en verliesrekeningen maken, dat zijn de wetmatige aspecten. De menswetenschappelijke kant lijkt in hoge mate op theologie. In de theologie is de benadering beïnvloed door de religieuze stroming waaruit de theoloog voort komt. Een theoloog van Islamitische oorsprong zal theologie anders benaderen dan een katholieke theoloog. Zo is dat ook in de Economie. Deze hoogleraar is een fervent aanhanger van het kapitalisme op neoliberale leest, dat is een overtuiging. Een econoom van meer socialistische achtergrond zal de huidige situatie heel anders uitleggen. Zo moet dit artikel ook worden gelezen, een wetenschappelijke, eenzijdige, benadering vanuit een kapitalistisch neoliberaal standpunt, niet meer en niet minder. Het is jammer dat de Nederlandse Refering zich zo eenzijdig laat adviseren."

  • Jan van der Zanden, Interim manager, Haarlem 03-11-2018 22:19

    "@ GJ Bonte
    U reageert precies zoals Canoy het waarneemt, en wat hij zo kortzichtig vindt.
    1. Slotervaart failliet en in chaos betekent niet dat de hele zorg in Nederland een puinhoop is. En natuurlijk is het heel vreselijk wat daar in Amsterdam nu gebeurt. Eens. Een “zachte landing” was waarschijnlijk te prefereren, maar is natuurlijk ook zeer kostbaar. Als er echte ongelukken van komen zal de minister daarvoor wel op het matje moeten komen in de Tweede Kamer; dat is de risico-regelreflex van onze politiek. Gebeurt er geen ramp, dan loopt dit over een paar weken gewoon met een sisser af….. Die kans lijkt mij groot.
    2. Ik ben nog steeds benieuwd naar uw voorstellen ter verbetering van kwaliteit van zorg en tegelijk deugdelijke kostenbeheersing! Oftewel: wat zou u morgen gaan regelen als u Minister van VWS was?

    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 03-11-2018 13:45

    "https://blendle.com/i/de-volkskrant/slotervaart-van-chaos-naar-crisis/bnl-vkn-20181103-10237363?sharer=eyJ2ZXJzaW9uIjoiMSIsInVpZCI6ImphbmJvbnRlIiwiaXRlbV9pZCI6ImJubC12a24tMjAxODExMDMtMTAyMzczNjMifQ%3D%3D

    Zo... Overcapaciteit in Amsterdam, zei u toch, meneer Canoy? En met die zielige patiënten valt het allemaal best mee, toch? Wat een zegen, die marktwerking in de zorg!"

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 03-11-2018 12:52

    "@Rinus Ouwens:

    Ik opgewonden? Nee, hoor... Ik ben gewoon erg duidelijk. En het mooie is, ik ontleen de meeste van mijn argumenten uit de rapporten die Van Der Zanden zelf aandraagt. Goed, ik geef het toe, ik sla hem er mee om de oren.

    Het stukje is overigens kostelijk! Ik had het nog niet eerder gezien..."

  • Rinus Ouwens, Bedrijfsarts, Bemmel 03-11-2018 03:12

    "Bij de redelijk opgewonden discussie over failliete ziekenhuizen, marktwerking en beleid moet ik toch denken aan deze episode uit de oude serie "Yes Minister" nog steeds actueel... https://www.youtube.com/watch?v=x-5zEb1oS9A"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.