Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Het is niet psychisch

21 reacties

Ik zag een jongeman op de SEH met een overtuigend functionele verlamming. Al snel begreep ik van zijn zus dat dit niet de eerste uiting van een psychische warboel was.

Er waren al eerder onbegrepen klachten en ook een tentamen suicidii geweest. Ik vertelde de patiënt dat ik er vrij zeker van was dat zijn klachten een psychische oorzaak hadden, dat ik tijdens een korte opname aanvullend onderzoek wilde doen en dat ik bereid was hem op gang te helpen. Het contact was goed, totdat vader en moeder zich meldden. Die waren zo boos dat ze naar een ander ziekenhuis wilden. Ik begreep dat ik alle vertrouwen had verspeeld. Het liep helemaal vast. Ik overlegde met een collega in een belendend ziekenhuis en vond hem bereid mijnheer te zien. De ambulance bracht hem ernaartoe.

Zomaar praten over een psychische oorzaak is in Nederland gevaarlijk. Toegegeven, ik zie het concept van de menselijke geest meer als een manier om zaken overzichtelijk te houden dan als een vlammetje boven ons hoofd. Net zoals de overgang van geest naar socioculturele omgeving vaag is, zo vind ik de interactie tussen emoties, gedrag en lichaam dusdanig intensief dat ik ze niet helemaal kan scheiden. Toch kan ik niet zonder het verschil tussen lichamelijk en psychisch als het gaat om diagnostiek van oorzakelijke factoren bij SOLK.

Veel patiënten voelen dat praten over psychologische oorzaken een zwaktebod is. Tijdens mijn spreekuren voor SOLK merk ik dat mensen nogal eens komen omdat ze willen horen dat het niet psychisch is. Het is soms langdurig spitsroeden lopen om het inzicht verkrijgen dat lichamelijke klachten kunnen bloeien in psychodynamische aarde. En dan nog is dat niet iets om zomaar in een brief te vermelden omdat die uiteindelijk terechtkomt bij de bedrijfsarts en het UWV. In Nederland toegeven dat je werkt aan het schoonvegen van je psychologische straatje is slecht voor je prestige en je portemonnee. De politiek, de werkgever, de uitkeringsinstantie, de (ziektekosten)verzekeraar, iedereen is anti-psychisch. Aandacht van een somatisch arts voor iemands psychologisch welbevinden is altijd onbetaald. De wachttijden in de ggz zijn enorm en nu speelt ook nog die belachelijke discussie of instellingen voor psychische gezondheid een patiëntenstop mogen instellen omdat de verzekeraar ‘te weinig zorg heeft ingekocht’. De jeugd-ggz is weg. Lokale initiatieven voor humane opvang van probleemjongeren worden door de inspectie per direct gesloten omdat de situatie ‘onveilig’ is. Een bedrijfsarts krijgt hier een waarschuwing omdat ze had genoemd dat een werkneemster kampte met psychologische problemen. Dat had een berisping kunnen worden als ze niet zo diep door het stof was gegaan voor het tuchtcollege. Het moet niet gekker worden.

hersenen
  • Emile Keuter

    Emile Keuter is poliklinisch neuroloog in Amsterdam. Hij werkte hiervoor een aantal jaar als algemeen neuroloog op Aruba.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Hans van den Berg, bioloog, Vleuten 15-09-2017 02:41

    "@Bonte. Ik was docent biologie. Op rapportvergaderingen werden leerlingen soms voor lui uitgemaakt. Op een gegeven moment heb ik tijdens zo'n vergadering gezegd dat ik, als er nog een keer een leerling lui genoemd zou worden, weg zou gaan.
    Een ander vertrekpunt in mijn levensvisie is dat 'aanstellerij' niet bestaat. Beide begrippen zijn in de eerste plaats een uiting van de gedachtewereld van degene die oordeelt. Dat wil niet zeggen, zoals in het door Bonte genoemde voorbeeld, dat wat de patiënt ervaart of vertelt, niet een 'functionele stoornis' kan zijn. 'Luiheid' is in het spectrum van bezigheden op een middelbare school misschien ook wel een functionele stoornis. Maar tegelijkertijd verhindert het zo noemen, vaak op beschuldigende manier, van een of andere medische of andere aandoening het zicht op wat er onder of achter zit. Zoals Bonte zegt, gaat het niet aan het bij de uitingen van de patiënt te laten. Maar als we een uitkeringstrekker die alleen klachten heeft als hij achter de balie van de sociale dienst staat als een bedrieger zien, dan gaan we misschien voorbij aan het totaalbeeld van klachten die mensen hebben. In deze samenleving, bijvoorbeeld, worden intelligente mensen zo bevoordeeld, dat minder intelligente lieden (alleen bedoeld als variatie op 'mensen') alle mogelijkheden benutten willen om er ook wat beter uit te komen. Nou ja, of dat helemaal relevant is voor dit verhaal weet ik niet; ik heb nogal een ruim uitgevallen empathisch vermogen."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 14-09-2017 22:07

    "@Van Der Zee: @Van Der Berg: Ik vrees dat jullie de historische context toch een beetje veronachtzamen. En nee, ik denk niet dat deze "vage" aandoeningen verdwijnen door betere diagnostiek en betere beeldvorming.

    Functionele aandoeningen zijn er altijd geweest en zullen er altijd blijven. Ze komen en gaan gelukkig vaak ook weer. Zie het overzicht over de 'Railway Spine'. Nu reizen dagelijks vele mensen met de trein, zonder dat ook maar iemand het in zijn hoofd haalt dat ie daar bepaalde klachten bij ontwikkeld.

    Een andere betreft de Multiple Personality Disorder. Ja, deze diagnose is inmiddels uit de DSM gehaald, maar was daarvoor qua mate van voorkomen al op zijn retour. Zie ook het boek 'Hervonden Herinneringen en andere Misverstanden'. En zo zijn er wel meer voorbeelden.

    Ook het onderscheid tussen de nagebootste stoornis, de conversiestoornis met en zonder ziektewinst zijn al lang verdwenen. Maar inderdaad, en daarin steun ik Keuter zonder meer, er zijn mensen waarbij ik met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zeker weet dat iemand de kluit belazerd.

    Als iemand in het ziekenhuis zijn been niet op kan tillen, en op een onwaarschijnlijk slechte manier een verlamd been imiteert, waarbij alle testen die wijzen een functionele stoornis knallend positief zijn, waarbij iemand zijn arm niet op commando kan buigen, maar buiten zittend in een rolstoel gewoon een shagje kan rollen en zijn benen over elkaar slaan, dan is het volledig duidelijk dat het een functionele aandoening betreft. Daar gaan geen 100 MRI's van het brein iets aan veranderen. En ik kan niet bewijzen dat iemand dat bewust of onbewust doet, en wie dat wel kan nodig ik uit om te vertellen hoe, maar dat maakt ook niet uit. Meer aandacht en uitgaan van de klachten van patiënt helpen deze mensen echt niet. Niet zelden worden dan de klachten en symptomen steeds meer bizar en groeien en bloeien ze als de Keukenhof in het voorjaar. "

  • Anil van der Zee, Voormalig balletdanser/ ME-patiënt, Amsterdam 14-09-2017 19:44

    "De heer Bonte zegt iets heel moois. Hij geeft eigenlijk aan dat hij het ook gewoon nog niet weet m.b.t. ME/cvs. Veel respect heb ik daarvoor. Het getuigt mij van een openheid waardoor er ruimte is om nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Dat zouden veel meer artsen en wetenschappers moeten doen.
    De heer van den Berg geeft aan dat het belangrijk is bij ziektes waar de precieze oorzaak nog onbekend is de ervaring van de patiënt absoluut het enige vertrekpunt zou moeten zijn. Helemaal mee eens. (Anil is een mannennaam, gebeurt vaker:) ).

    Naar mijn mening doet de heer Keuter dat niet, hij trekt te snel zijn conclusies en is altijd erg overtuigd van zijn gelijk.
    Zoals bij de hersentumor was het een verkeerde diagnose. Dat kan gebeuren. Maar dit was objectiveerbaar. Hij is net zo snel bij de jongeman uit de blog. Dat volgens hem een psychische oorzaak heeft. Maar hoe weten we, los van de heer Keuter, dat daar niet dezelfde fouten worden gemaakt? Het is nu (nog) functioneel en (nog) niet objectiveerbaar, maar “we” weten nog heel veel niet, toch?? Net zoals het bij M.S.,TBC, maagzweer of Parkinson dat ooit het geval was. Die waren toen ook nog functioneel, psychogeen of psychosomatisch.

    Ondanks dat veel nog niet duidelijk is en onderzoeken bij ME/cvs preliminair zijn, is dit wat mij betreft geen functionele stoornis meer. De heer Keuter kan dus soms echt verwijtend uithalen naar bepaalde ziektes/patiënten omdat hij ook vindt dat veel ziektes op te lossen zijn met het (b)ps/SOLK model. Wat betreft ME/cvs onterecht want er is geen bewijs daarvoor. (http://nyti.ms/2wcs5gI)

    Ik denk dat des te beter de techniek wordt veel ziektes straks niet meer onder het psycho-geen/somatisch/etc. zullen vallen en dat daar nu ook al veel voorzichtiger mee omgegaan zou moeten worden. Dat gebeurt in mijn ogen te weinig.

    Hoe vaak gaat een diagnose “fout” die nog niet te objectiveren is??

    Goede review door Carolyn Wilshire

    http://bit.ly/2fkOBJv


    "

  • Hans van den Berg, bioloog, echtgenoot, Vleuten 08-09-2017 14:09

    "In de uitwisseling van gedachten tussen Bonte en Van der Zee lijkt me (?) op de achtergrond gebleven dat de ervaring van de patiënt absoluut het enige vertrekpunt moet zijn. Mw van der Zee hoeft geen achtergrond of oorzaak te schetsen van haar klachten, in de eerste plaats telt dat zij haar klachten ervaart. De weg naar acceptatie van deze klachten door de behandelaar lijkt soms lastig, juist omdat onverklaarbare klachten in de gezondheidszorg (en meer nog in het maatschappelijke klimaat) niet zomaar worden geaccepteerd. Ik herinner me nog dat ene Hoogervorst (uiteraard VVD) het vermoeidheidssyndroom brutaal wegwuifde. Wat kost het toch een moeite om mensen (zoals Van der Zee en ondergetekende, ook met veel min of meer onverklaarbare klachten) serieus te nemen. Het artikel van Keuter levert dus een goede bijdrage aan het debat!"

  • Nienke Gosens, Neuroloog, Zwolle 01-09-2017 23:26

    "Wat jammer dat het zo gaat. Goed contact met patiënt en een familie die dat verbreekt.
    Mijn ervaring is echter dat heel veel mensen de diagnose stress-gerelateerde klachten of functionele klachten juist vrij makkelijk accepteren tegenwoordig. Het stigma gaat er kennelijk enigszins af. "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.