Inloggen
Laatste nieuws
Wetenschap

‘Natuurlijke immuniteit beschermt waarschijnlijk nagenoeg niet tegen omikron’

5 reacties

Wiskundige modellen spelen al sinds het begin van de pandemie een belangrijke rol bij besluitvorming en het kiezen voor bepaalde coronamaatregelen. Maar hoe moet je die modellen interpreteren en waar moeten modelleurs allemaal rekening mee houden?

Ook de nieuwe lockdown, die het virus opnieuw moet afremmen, is bijna volledig gebaseerd op modelvoorspellingen, licht OMT-lid en arts-microbioloog Marc Bonten (UMC Utrecht) toe tijdens een KNAW-webinar over modelleren met onzekerheden en de opkomst van omikron. Met behulp van wiskundige modellen probeert men een idee te krijgen van hoeveel nieuwe besmettingen en ziekenhuisopnames er in een bepaalde periode zullen zijn, om zo tijdig te kunnen ingrijpen indien nodig. Deze voorspellingen kampen met onzekerheden, waardoor verschillende aannames nodig zijn. Zodra de werkelijkheid niet overeenkomt met de voorspellingen zijn het volgens Bonten niet de modellen die verkeerd zijn, maar bleken de aannames onjuist.

Geen gemiddelden

Het doen van juiste aannames kan ontzettend lastig zijn, weet hoogleraar infectieziekten en vaccinepidemiologie Michael Edelstein (Bar Ilan University, Israël). Je kunt bijvoorbeeld niet simpelweg een bepaalde vaccinatiegraad meenemen in de berekeningen, omdat het aantal gevaccineerde mensen niet evenredig over de populatie verdeeld is.

In Israël, waar ultraorthodoxe joden, Arabieren en seculiere joden grotendeels in afzonderlijke gemeenten wonen, zijnde verschillen tussen de populatiegroepen goed zichtbaar. En zijn de seculiere joden, gevolgd door Arabieren, het vaakst gevaccineerd. De verschillen tussen de vaccinatiegraad van de bevolkingsgroepen nemen bovendien toe naarmate je naar jongere groepen kijkt. Uit een andere nog lopende analyse van Edelstein blijkt dat gevaccineerde seculiere joodse ouders hun kinderen vaak ook laten vaccineren, terwijl er bij ultraorthodoxe joden en Arabieren geen duidelijk verband is tussen de vaccinatiestatus van ouders en hun kinderen. Het is lastig om al deze complexe onderlinge verschillen al op voorhand mee te nemen in analyses.

Omikron

Jacco Wallinga, hoofd van de afdeling Modellering van Infectieziekten van het RIVM en tevens hoogleraar modellering van infectieziekten bij het LUMC, vervolgt het webinar door te laten zien dat ze modellen constant moeten aanpassen. Er komen telkens nieuwe vragen bij, zoals: moeten we kinderen van 5 tot 11 jaar ook laten vaccineren? Daarnaast vinden er onverwachte gebeurtenissen plaats, zoals het ontstaan van nieuwe varianten. En verandert de bereidheid van de bevolking om zich aan bepaalde maatregelen te houden.

Telkens wanneer een nieuwe besmettelijkere variant opduikt, is die in korte tijd dominant. In Nederland volgde de alfavariant het ‘wildtype’ oftewel de Wuhan-variant op. Daarna werd delta dominant en naar verwachting zal omikron snel de meerderheid van de besmettingen veroorzaken. Met elk van deze varianten nam ook het reproductiegetal toe. Volgens Wallinga is op basis van de huidige cijfers de verwachting dat omikron 2,6 keer besmettelijker is dan delta. Wat dit precies betekent is nog lastig te zeggen, omdat nog onduidelijk is hoeveel mensen een booster zullen nemen, hoe ernstig een omikronbesmetting is, hoe effectief verschillende (combinaties van) vaccins blijken, en hoelang een opname in het ziekenhuis bij een omikronbesmetting duurt.

In het begin van de pandemie was het volgens Neil Ferguson, hoogleraar mathematische biologie (Imperial College London, UK), relatief makkelijk om de verspreiding van het coronavirus te voorspellen. Natuurlijke immuniteit, nieuwe varianten en vaccinatie maakten alles steeds complexer. Momenteel schat Ferguson dat het risico op herinfectie dankzij de komst van omikron vijf tot zes keer is toegenomen vergeleken met dit risico bij de deltavariant. Een eerdere besmetting gaf bij delta nog een bescherming van zo’n 85 procent, bij omikron beschermt een eerdere infectie volgens Ferguson nagenoeg niet: de schatting ligt ergens tussen de 0 en 20 procent. Toch is er ook positief nieuws: de kans om ernstig ziek te worden lijkt met de komst van omikron niet toegenomen.

Lees ook

Nieuws Wetenschap covid-19
  • Laura ter Steege

    Laura ter Steege is journalist bij Medisch Contact en schrijft voornamelijk over wetenschap.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • P.L. Ganani-Allis

    verzekeringsarts, Rotterdam

    30-12-2021 16:45

    De titel licht slechts één heel klein detail uit de volledige webinar, en dat dekt absoluut de lading niet. Overigens wordt deze conclusie wel benoemd in de webinar vanaf 1 uur 19, en staat er ook nog een link onder waar het vandaan zou komen. De web...inar wordt wel in dit stukje in MC benoemd en de link wordt in de tekst geboden, dus strikt genomen is de claim niet zonder onderbouwing. De titel dekt de lading echter in het geheel niet, aangezien de tekst in MC feitelijk verslag legt van een webinar over het gebruik van modellen, wat overigens ook een zeer interessant onderwerp is, maar minder flitsend dan dat ene statement uit de titel.
    Wat mij verder stoort is de vertaling van 'General Jewish' uit het artikel van Michael Edelstein naar 'seculier joods'. De joodse bevolkingsgroep in Israël varieert van geheel seculier, via diverse graden van religieus en modern orthodox, naar ultra-orthodox. Uitsluitend de ultra-orthodoxe groep werd apart genomen in de studie van Michael Edelstein. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666776221002209?via%3Dihub)
    De joodse bevolking van Israël bestaat uit verschillende groepen: 14% ultra-orthodox (charedi), 16% religieus, 25% traditioneel, 45% seculier. Door de grote groep 'General Jewish' te vertalen naar 'seculier', wordt een interpretatie gegeven die totaal niet past in het werkelijke plaatje.
    Bron: https://www.cbs.gov.il/he/mediarelease/DocLib/2018/195/32_18_195b.pdf

    De titel licht slechts één heel klein detail uit de volledige webinar, en dat dekt absoluut de lading niet. Overigens wordt deze conclusie wel benoemd in de webinar vanaf 1 uur 19, en staat er ook nog een link onder waar het vandaan zou komen. De webinar wordt wel in dit stukje in MC benoemd en de link wordt in de tekst geboden, dus strikt genomen is de claim niet zonder onderbouwing. De titel dekt de lading echter in het geheel niet, aangezien de tekst in MC feitelijk verslag legt van een webinar over het gebruik van modellen, wat overigens ook een zeer interessant onderwerp is, maar minder flitsend dan dat ene statement uit de titel.
    Wat mij verder stoort is de vertaling van 'General Jewish' uit het artikel van Michael Edelstein naar 'seculier joods'. De joodse bevolkingsgroep in Israël varieert van geheel seculier, via diverse graden van religieus en modern orthodox, naar ultra-orthodox. Uitsluitend de ultra-orthodoxe groep werd apart genomen in de studie van Michael Edelstein. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666776221002209?via%3Dihub)
    De joodse bevolking van Israël bestaat uit verschillende groepen: 14% ultra-orthodox (charedi), 16% religieus, 25% traditioneel, 45% seculier. Door de grote groep 'General Jewish' te vertalen naar 'seculier', wordt een interpretatie gegeven die totaal niet past in het werkelijke plaatje.
    Bron: https://www.cbs.gov.il/he/mediarelease/DocLib/2018/195/32_18_195b.pdf

  • L.A. Horta

    Orthopeed , Drachten

    21-12-2021 22:36

    Ferguson heeft van begin af aan de ernst van de pandemie enorm overschat. Eigenlijk is hij er nog niet in geslaagd om een enkel accurate voorspelling te maken. Ik snap niet dat er nog steeds een podium aan hem wordt gegeven..

    Ferguson heeft van begin af aan de ernst van de pandemie enorm overschat. Eigenlijk is hij er nog niet in geslaagd om een enkel accurate voorspelling te maken. Ik snap niet dat er nog steeds een podium aan hem wordt gegeven..

  • P.E. Rodenburg

    bedrijfsarts, Maastricht

    21-12-2021 20:29

    Geheel terechte opmerking van collega Wilhelmus. Geen enkele onderbouwing voor deze titel. Waarom zou de menselijke afweer dit virus niet aan kunnen ? Vaccins zijn een goed middel om de pandemie-curves af te vlakken, maar de definitieve oplossing zal... juist van natuurlijke immuniteit moeten komen. Rectificatie van de titel lijkt mij inderdaad aangewezen.

    Geheel terechte opmerking van collega Wilhelmus. Geen enkele onderbouwing voor deze titel. Waarom zou de menselijke afweer dit virus niet aan kunnen ? Vaccins zijn een goed middel om de pandemie-curves af te vlakken, maar de definitieve oplossing zal juist van natuurlijke immuniteit moeten komen. Rectificatie van de titel lijkt mij inderdaad aangewezen.

  • S. Wilhelmus

    Klinisch patholoog

    21-12-2021 19:12

    De titel dekt niet de lading van het artikel waarin in de laatste paar regels het onderwerp aan bod komt en vervolgens niet onderbouwd wordt met data. Erg jammer. Een andere titel lijkt mij gepast.

    De titel dekt niet de lading van het artikel waarin in de laatste paar regels het onderwerp aan bod komt en vervolgens niet onderbouwd wordt met data. Erg jammer. Een andere titel lijkt mij gepast.

    • J.M. Keppel Hesselink

      pijnarts, Bosch en Duin

      24-12-2021 14:21

      Heel goed gezien, het zou goed zijn als onze wetenschapsjournalisten voorzichtiger worden in het uitvinden van pakkende koppen, vooral nu een nieuwe variant de kop op steekt. Geheel tegen de algemene journalistieke reflex in, beter een genuanceerde d...an een pakkende kop. Dan maar wat minder lezers!

      Heel goed gezien, het zou goed zijn als onze wetenschapsjournalisten voorzichtiger worden in het uitvinden van pakkende koppen, vooral nu een nieuwe variant de kop op steekt. Geheel tegen de algemene journalistieke reflex in, beter een genuanceerde dan een pakkende kop. Dan maar wat minder lezers!

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.