Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Achter het nieuws

IGJ dreigde met kort geding over Tuitjenhorn-documentaire

21 reacties
Sarah Vos, stills uit De zaak Tuitjenhorn
Sarah Vos, stills uit De zaak Tuitjenhorn

Een documentaire op NPO 2 geeft een inkijk in de strijd tussen de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de weduwe van huisarts Nico Tromp. De inspectie dreigde met een kort geding. De namen van medewerkers moesten eruit.

terugkijken

‘Wij hadden elkaar niet moeten kennen. En Nico en Floris hadden nog moeten leven.’ Deze woorden sprak filmmaker Sarah Vos afgelopen vrijdag voor een afgeladen zaal in filmmuseum Eye. De woorden waren voor Anneke Tromp, die na de première van de documentaire De zaak Tuitjenhorn naast Vos op het podium voor het doek was geroepen. Samen met haar zoon Reinier nam Tromp bloemen in ontvangst. Ze bedankte de mensen die haar tot steun zijn geweest nadat haar man zich oktober 2013 suïcideerde en hun 25-jarige zoon Floris maart 2014 door een koolmonoxidevergiftiging omkwam.

De zaal was een uur lang getuige geweest van het juridische gevecht van de weduwe tegen het bevel waarmee de inspectie haar man oktober 2013 op non-actief zette. Nadat de bestuursrechter haar ongelijk had gegeven, ging Tromp – zelf ook arts – in hoger beroep bij de Raad van State. Dat was het moment dat de documentairemaker Anneke Tromp begon te filmen. De camera was erbij toen de verantwoordelijk senior IGJ-inspecteur het bevel in de rechtszaal verdedigde met de stelling dat de huisarts wispelturig was. ‘Dan baseert u zich op de verhoren die plaats hebben gevonden in het kader van het strafrechtelijk onderzoek?’ Er volgde een ja op de vraag van de rechter. ‘Want u had de heer Tromp zelf nog niet gesproken in die periode?’ Dat bevestigde de inspecteur.

Opsporingsambtenaren

Toch was het een inspectiemedewerker die het politieverhoor afnam, zo blijkt uit de documentaire. ‘Ik werk bij de opsporingseenheid binnen de IGZ, inspectie gezondheidszorg. U zit hier als verdachte, uw recht is dat u niet verplicht bent tot antwoorden’, zegt acteur Pierre Bokma in de verhoorkamer op het politiebureau tegen acteur Marcel Hensema, die de rol van Nico Tromp vertolkt. Voor een buitenstaander lijkt het misschien vreemd dat iemand van de toezichthouder zorg zich met politieonderzoek bezighoudt. Het samenwerkingsprotocol van inspectie en Openbaar Ministerie (OM) regelt ook dat de IGJ haar onderzoek opschort en pas zelf in actie komt zodra het onderzoeksdossier van het OM is ontvangen. ‘Het lijkt misschien paradoxaal, maar het klopt. Het OM heeft geen eigen “politie” voor opsporing van strafbaar medisch handelen. Dat wordt door de boa’s van de inspectie gedaan’, zegt Cor Hellingman, advocaat van Anneke Tromp. Deze buitengewoon opsporingsambtenaren, boa’s, zijn in dienst van de inspectie en kunnen worden toegevoegd aan een rechercheteam. Dan rapporteren ze aan het OM en uitdrukkelijk níét aan de inspectie. ‘IGJ heeft formeel geen inzicht in het onderzoeksdossier. De boa’s zijn aan hun ambtseed gehouden. Schending van de geheimhouding is een ambtsdelict’, aldus Hellingman. Hoewel hij het begrijpelijk vindt dat kundige opsporingsambtenaren het verhoor houden, ziet de advocaat wel een risico: ‘Mijn ervaring is dat dit soort gespecialiseerde onderzoekers, juist omdat zij alleen op hun eigen terrein actief zijn, hun natuurlijke neiging om “boeven te vangen” moeilijk kunnen onderdrukken. Dat kan ertoe leiden, dat men op zoek gaat naar belastend feitenmateriaal en dat ontlastend feitenmateriaal niet op gelijke wijze gewogen wordt.’ Daarbij, zegt Hellingman, is het niet uit te sluiten dat als er een strafdossier ligt dat tot vervolging leidt, de IGJ-inspecteur die dat leest er nog een schepje bovenop doet. ‘Dit is de zogenaamde action bias. Een verschijnsel dat men meent te moeten ingrijpen, ook waar dat verder niet nodig is. Dat laatste is ook wat er gebeurd is in de zaak-Tromp.’

We hebben met zijn allen samen zitten kijken

Emotionele reacties

Aanleiding om de film te maken was de opmerking van schrijver Peter Buwalda in tv-programma De Wereld Draait Door dat zijn collega Joost Zwagerman vlak voor diens suïcide in 2015 werkte aan een roman ‘over de kafkaiaanse fuik waarin zijn vriend en huisarts Nico Tromp te Tuitjenhorn was verzwolgen’, vertelt filmmaker Vos. De documentaire toont ‘de kwetsbaarheid van de huisarts in het grijze gebied van acute stervensbegeleiding’, aldus Vos. Bij de eerste vertoningen zag ze zeer emotionele reacties van huisartsen. Ze roept op tot een ‘hernieuwd medisch-ethisch, maatschappelijk én politiek debat over de ontstane angstcultuur onder huisartsen’.

Sarah Vos, still uit De zaak Tuitjenhorn
Sarah Vos, still uit De zaak Tuitjenhorn

Voorafgaand aan de première nodigde regisseur Sarah Vos de betrokken instanties uit. ‘Anneke heeft altijd gewild dat er nog iets goeds zou komen uit het verschrikkelijks dat er gebeurd is. Daarom gaven we een voorvertoning aan de IGJ, het OM, het Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg en de LHV. De hoogste vertegenwoordigers hebben de documentaire gezien. We hebben met zijn allen samen zitten kijken. Dat vond ik een heel bijzonder moment. Iedereen was gespannen.’ Maar volgens Vos kwam de dialoog niet op gang. De filmmaker had eerder juist goede ervaringen met een vertoning vooraf aan verantwoordelijken. Dat was toen ze medewerkers van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers had gevolgd, die bij wijze van proef alleenstaande, uitgeprocedeerde minderjarige asielzoekers in een gesloten setting begeleidden. Er ging van alles mis in die begeleiding. Maar het ministerie bleek open te staan om ervan te leren, vertelt Vos: ‘Die film is gebruikt op het ministerie als lesmateriaal en we werden uitgenodigd om een vervolg te maken.’

Wegpiepen

Voor de IGJ was de voorvertoning van de film over de zaak-Tuitjenhorn aanleiding een kort geding aan te spannen. De namen van inspectiemedewerkers moesten uit de documentaire worden gehaald. De naam van de inspecteur die voor de Raad van State sprak, staat in het openbare vonnis op rechtspraak.nl en in de documentaire introduceert de voorzitter van de Raad van State deze inspecteur. Deze woorden moest Vos wegpiepen, want de dreigende juridische procedure ‘kost tienduizend euro en dat geld is er niet’. Ook moest ze in de woorden van de weduwe ingrijpen. Nadat de Raad van State het IGJ-bevel onrechtmatig verklaarde, kwam er in 2016 een excuusgesprek tussen inspectie en Tromp. Dat mocht Sarah Vos niet filmen, maar wel zijn de woorden van Anneke Tromp opgenomen: ‘Ik waardeer het dat u bent gekomen, maar u bent niet degene die iets te maken heeft gehad met de hele zaak.’ De namen van de IGJ-medewerkers die wel betrokken waren, die Tromp vervolgens noemt, zijn in de documentaire weggepiept.

Zaak-Tuitjenhorn

In 2013 gaf huisarts Nico Tromp 1000 milligram morfine en 350 milligram midazolam aan een stervende kankerpatiënt. De patiënt overleed direct daarna. De coassistent maakte melding bij haar opleider in het AMC. Zonder wederhoor van de arts werd de inspectie benaderd, die het Openbaar Ministerie inschakelde. In de week waarin de inspectie hem met een bevel op non-actief zette en hij voor de rechter-commissaris moest verschijnen, maakte Tromp een einde aan zijn leven. De door de ministeries van J&V en VWS ingestelde commissie-Bleichrodt concludeerde dat ‘uit niets (…) is gebleken dat het optreden van de overheidsinstanties als een reeks misstappen kan worden gekwalificeerd’. De Raad van State oordeelde dat het bevel onrechtmatig was opgelegd en de weduwe ontving een schadevergoeding van de staat.

download dit artikel lees ook Dossier
documentaire Achter het nieuws Documentaires Tuitjenhorn
  • Eva Nyst

    Eva Nyst (1973) is journalist bij Medisch Contact en heeft als aandachtsgebieden veiligheid, recht, ethiek en preventie.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 06-05-2019 00:54

    "De inspectie heeft in dit geval blijkbaar haar huiswerk gedaan. De naam van de verantwoordelijke inspecteur is niet meer terug te vinden op de site van rechtspraak.nl. Artsen met een berisping moesten tot voor kort met naam en toenaam vermeld worden in het BIG-register. Maar als een inspecteur van de IGJ veel grotere fouten maakt moet zijn of haar privacy koste wat het kost beschermd worden. Is het adagium "Eigen Volk Eerst", wellicht ook op de IGJ van toepassing? Beetje schizofreen, toch?"

  • W.J. Jongejan, huisarts n.p. , Woerden 05-05-2019 17:53

    "Het is onbegrijpelijk dat een institutie als de IGJ niet de grootsheid op kan brengen om de documentaire te laten voor wat die is: een document over wanneer een systeem zich stort op een individu. Door het aanspannen van een kort geding over de vermelding van namen van IGJ-medewerkers maakt men het gezichtsverlies alleen maar groter.
    Alles overziend blijft het trouwens voor mij nog steeds onbegrijpelijk dat de afdeling huisartsgeneeskunde van het AMC nooit de "koninklijke" weg heeft bewandeld door eerst Nico Tromp te spreken te vragen, de bezorgdheid van de coassistente over te brengen en uitleg te vragen over zijn handelen alvorens naar de IGJ te gaan. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 05-05-2019 13:40

    "@De Breet: Zoals wel vaker is de waarheid hard en lelijk, maar uw analyse klopt als een bus. De inspectie heeft er blijkbaar geen enkele moeite mee om te meten met twee maten, ten gunste van zichzelf. "

  • Paul de Breet, Huisarts, Echt 05-05-2019 10:22

    "Tuitjenhorn en de Inspectie

    Met stijgende verbazing lees ik de handelwijze van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in de zaak van collega Tromp te Tuitjenhorn.
    6 jaar geleden werd Tromp door de IGJ, gedreven door haar grenzeloze geldingsdrang, publiekelijk aan de schandpaal genageld met een afschuwelijke afloop tot gevolg.
    Enkele jaren daarna velt de Raad van State een vernietigend oordeel over de handelwijze van de IGJ. Vervolgens ziet deze zich genoodzaakt om excuses aan te bieden aan de weduwe. Deze excuses stellen natuurlijk geen klap voor en waren niet welgemeend.
    Wat ontbreekt er bij de Inspectie?
    Deze dienst eist van zorgverleners transparantie, toetsbaar- en leerbaarheid. En daar ontbreekt het nou precies aan bij hen zelf. Pas na vele jaren en veel kritiek je excuses aanbieden, nadat de RvS het IGJ bevel onrechtmatig verklaart, toont dat er geen sprake is van enige geloofwaardige zelfreflectie. Zijn er vervolgens binnen de IGJ verbeterpunten geweest of heeft het personele consequenties gehad? Ik betwijfel het.
    Dat er tenslotte na vele jaren een documentaire wordt gemaakt maar je weigert daaraan mee te werken, bevestigt die starre, niet open, niet transparante, niet toetsbare of leerbare houding. Ook staat het met een kort geding dreigen om de namen van de inspecteurs weg te piepen in schril contrast met je eigen gedrag waarbij je te pas en te onpas zorgverleners met naam en toenaam in de publiciteit plaatst. Wekt deze dienst vertrouwen? Verdient deze dienst respect? Het antwoord op deze vragen kan weinig anders dan “nee” luiden.
    "

  • C.C. Leibbrandt, KNO-arts niet praktizerend, pensionado, Nijmegen 03-05-2019 00:18

    "Tuitjehorn blijft actueel en is niet afgedaan.
    Hier is overduidelijk een (voorspelbare, maar mogelijk wel reglementaire) medisch psychologische fout gemaakt, met de dood van een collega tot gevolg. Oorzaak: gebrek aan psychologisch inzicht. Als men als praktizerend dokter een dergelijke fout met een dergelijk gevolg maakt, komt men voor de tuchtraad. Waarom de IGZ of personen uit die organisatie niet voor de tuchtraad? Dan vindt er in ieder geval een externe toets plaats.
    Het oordeel van de Raad van State riekt te veel naar een keurmeester die zijn eigen waar keurt. "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.