Moet men u reanimeren bij een hartstilstand zonder getuigen? | medischcontact

Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

naar overzicht
Jean-Pierre van der Borgh
08 november 2016 3 minuten leestijd
de kwestie

Moet men u reanimeren bij een hartstilstand zonder getuigen?

22 reacties

De Kwestie

Ondanks protocollen en richtlijnen is de dagelijkse praktijk van het artsenvak vaak verre van eenduidig.  In de rubriek ‘De Kwestie’ legt Medisch Contact praktijkdilemma’s voor aan haar lezers en aan deskundigen. Uw reacties zijn zeer welkom! Reageren kan onderaan dit artikel.

Heeft u ook een casus die u wilt delen, stuur deze dan naar: redactie@medischcontact.nl onder vermelding van 'De Kwestie'. Publicatie kan ook anoniem, mits uw naam bij de redactie bekend is.

Getty Images
Getty Images

Medisch socioloog en verpleegkundige Hugo van der Wedden schreef een blog over de reanimatie van een hoogbejaarde vrouw in het ziekenhuis (‘Reanimatiebeleid mag flexibeler’, Nursing, 2015). Niemand in het ziekenhuis had opgemerkt dat de vrouw een hartstilstand kreeg. Maar zodra dit was opgemerkt, werd alles uit de kast gehaald om haar te reanimeren. Ze overleed desondanks, mogelijk op zeer onaangename wijze, die haar zonder de vruchteloze reanimatiepoging bespaard zou zijn gebleven.

Van der Wedden pleitte voor een flexibeler reanimatiebeleid in het ziekenhuis waarbij ook met de patiënt de mogelijkheid wordt besproken, of de patiënt wel/niet gereanimeerd wil worden als er geen ooggetuige is van de hartstilstand.

Ik werd een beetje onrustig van die blog omdat binnen de instelling waar ik werk is afgesproken dat alleen patiënten worden gereanimeerd die hebben aangegeven dat ze gereanimeerd willen worden en als een medewerker ooggetuige is van het incident.

Sluit de handelswijze die Van der Wedden beschreef aan bij de geldende afspraken of regels? Na het lezen van de richtlijn van de Nederlandse Reanimatieraad begon ik ernstig te twijfelen. Hierin staan enkele duidelijke omstandigheden waarin in ieder geval niet meer gereanimeerd hoeft te worden, bijvoorbeeld een decapitatie of als iemand een niet-reanimeerverklaring heeft ondertekend.

Bij een ‘unwitnessed cardiac arrest’ wordt het ingewikkelder. Als ik het goed lees zou met een reanimatie gestart moeten worden binnen 15 minuten na de melding dat een patiënt levenloos is aangetroffen. Dat zal, verwacht ik, in een ziekenhuis of instelling redelijk vaak voorkomen.  

Maar waarop is het beleid rondom reanimeren gebaseerd? Is dit evidencebased medicine of emotion based medicine? Ik twitterde wat rond en belde een bevriende cardioloog. De cardioloog gaf aan dat een goede verpleegkundige bij de door Van der Wedden beschreven patiënt nog een extra rondje zou lopen en later zou terugkomen om dan te constateren dat het starten van reanimatie niet zinvol meer zou zijn. Een andere collega gaf aan dat er nog geen reden is om het beleid aan te passen omdat er nog onvoldoende evidence was om bij een ‘unwitnessed cardiac arrest’ níet te starten met een reanimatie. Maar als ik het goed begrijp is er ook geen duidelijke evidence om wèl te starten met een reanimatie bij een ‘unwitnessed cardiac arrest’.

Verwonderd vroeg ik me af wie we nu voor de gek houden: onszelf, of de verpleegkundige  die meestal als eerste bij zo’n situatie is of misschien wel de patiënt?

Persoonlijk ben ik van mening dat bij een ‘unwitnessed cardiac arrest’ niet gestart zou mogen met een reanimatie totdat er evidence voor is. Het wordt tijd dat we in onze opleiding en maatschappij meer aandacht gaan besteden aan het aanvaarden van de dood. In dubio abstine!

Stel dat u voor een relatief eenvoudige aandoening bent opgenomen in het ziekenhuis en u wordt door de nachtdienst levenloos aangetroffen. Wilt u dan gereanimeerd worden als de nachtdienst de afgelopen 5 minuten niet op uw kamer is geweest?

Jean-Pierre van der Borgh, specialist ouderengeneeskunde
j.derborgh@kpnplanet.nl
; cc: redactie@medischcontact.nl

pdf

de kwestie reanimatie hartstilstand
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • drs. Pim A.J. Keurlings, Huisarts in opleiding, Nijmegen 23-11-2016 16:16

    "De multidisciplinaire richtlijn "Besluitvorming over reanimatie" (2013) presenteert de uitkomst bij ouderen na circulatiestilstand binnen en buiten het ziekenhuis.
    Bij een circulatiestilstand buiten het ziekenhuis overleeft circa 8% (2.4-14%) van de 70-plussers en 6% (3.3-9.4%) van de 80-plussers. Ongeveer de helft hiervan, dat wil zeggen 4% (1.2-5.7%) van de gereanimeerde 70-plussers, houdt geen of milde neurologische schade over (CRC<3). De andere helft heeft ernstige blijvende schade. Let wel: "geen of milde neurologische schade" omvat patiënten die weliswaar onafhankelijk dagelijkse activiteiten kunnen uitvoeren, maar wel een hemiplegie, ataxie, epilepsie, spraakstoornissen, blijvende geheugenproblemen of mentale veranderingen hebben. Patiënten in een verpleeghuis of instelling worden overigens gerekend tot deze groep "buiten het ziekenhuis".
    Bij een circulatiestilstand binnen het ziekenhuis verlaat 5.9-32.7% van de 70-plussers levend het ziekenhuis, aldus de richtlijn. Bij de 80-plussers is dit percentage 11-17%. Ook hier houdt ongeveer de helft (circa 17% van de gereanimeerde 70-plussers) geen of milde neurologische schade over (CRC<3). De andere helft heeft blijvende ernstige neurologische schade, variërend van afhankelijkheid bij dagelijkse activiteiten tot comateus en hersendood.
    Zowel in als buiten het ziekenhuis zijn deze cijfers lager bij ouderen met verschillende chronische aandoeningen. Dit geldt in ieder geval voor maligniteiten, gastro-intestinale comorbiditeit, leverinsufficiëntie, nierfalen en acute neurologische aandoeningen (bv. CVA) en een longembolie. Bovendien wordt een slechtere prognose gezien bij een hogere leeftijd (onafhankelijk van de comorbiditeit) en bij een opname in een verpleeghuis.
    Over de vijfjaarsoverleving en de kwaliteit van leven na reanimatie kunnen volgens de auteurs geen betrouwbare uitspraken worden gedaan, omdat hiervoor te weinig evidence voorhanden is.
    Laat eenieder z'n eigen conclusies maar trekken uit deze cijfers..!"

  • d.m.boland, gepensioneerd, zoetermeer 17-11-2016 17:10

    "
    "Stel dat u voor een relatief eenvoudige aandoening bent opgenomen in het ziekenhuis..........."'' dit zal weinig voorkomen lijkt mij met alle dagbehandelingen. Er is in de beschreven situatie kennelijk dus geen monitoring op nog in leven zijn. De verpleegkundige komt echt niet elke 5 min. langs. Net alsof je gewoon thuis bent dus. Thuis word ik vast niet gereanimeerd als ik per ongeluk in mijn slaap overlijd. Dus waarom wel in het ziekenhuis? Extra service? Naar mijn mening niet doen tenzij van tevoren afgesproken.

    "

  • Ap de Boer, reeds zeer lang gepensioneerd., Eelde. ( Dr.) 17-11-2016 16:50

    "Ik ben nu 82 jaar, ik ben ook reeds 20 jaar levergetransplanteerd ,dit is voor mij een
    groot succes geweest,het enige waar ik nu last van heb zijn ouderdomsverschijnselen
    en van mij hoeft het niet om mij b. v bij een beroerte nog te reanimeren, ik vind het wel
    mooi zo, ik heb genoten van veel dingen in dit leven en als een kasplantje daar te zitten
    zou voor mij geen optie zijn want daarvoor ben ik altijd tot en met het voorjaar 2016
    veel te actief geweest ( 15 jaar voorlichting op scholen en groepen v.allerlei kunne gegeven.)
    Ap de Boer."

  • Peter Muitjens, Revalidatiearts, Sint Odilienberg 17-11-2016 07:09

    "Ja, start zo snel mogelijk svp.

    De kans dat je het overleefd is in dit scenario niet groot, maar degenen die een reanimatie overleven hebben lang niet allemaal een dramatische uitkomst.

    Slechts 1 op de 5 reanimatie overlevers heeft cognitieve klachten, de meesten kunnen daar prima mee functioneren. Die gok neem ik wel. 80% kans op schadevrij overleven zouden we bij kanker overlevers met 2 handen aangrijpen.

    Bron: Alasca onderzoek / promotie van collega Dr Veronique Moulaert, revalidatiearts bij Adelante Zorggroep Hoensbroek"

  • J.Verkuyl, gepensionneerd huisarts, Teteringen 16-11-2016 14:05

    "Neen, dan niet reanimeren. Het is goed geweest..."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.