Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Een torenhoog verzuim in de zorg: is dat het nieuwe normaal?

22 reacties

‘Ziekteverzuim eerste kwartaal hoogste in zeventien jaar’ was de kop van een alarmerend persbericht van het CBS eind vorige week. Het zijn eerste voorlopige cijfers. Maar in verband met de coronacrisis werden deze versneld gepubliceerd. En niet zonder reden blijkt.

Koploper in het verzuim is de zorgsector. Dat is geen nieuws, want al langere tijd het geval. Maar het verzuim in de zorg is recentelijk gestegen naar een nieuw alltime high van maar liefst 6,7%.

Die 6,7% is een gemiddelde. Dus sommige zorgorganisaties doen het goed (3-4%), terwijl andere het ronduit belabberd (>7-8%) doen. Voor de goed orde: een verzuim van 6 procent of hoger is een regelrechte organisatieontwrichter. Want verzuim lokt dan nieuw verzuim uit. Dat is een van basiswetten uit het handboek verzuimbeheersing. Het is een vicieuze cirkel. De organisatie raakt van de regen in de drup.

Nu is verzuimbeheersing geen rocketscience. Elke organisatie kan het leren. Met als basisregel: oefenen, oefenen, oefenen. Net als bij voetbal. Pak de elf basisregels van Cruijff erbij en je bent al een heel eind op weg. 

Maar veel zorgorganisaties lukt het niet om boven het niveau van pupillenvoetbal uit te stijgen. Al jaren niet. Het blijft bij het rondspelen van de bal op basis van een laisser-faire-instelling met als eindresultaat een slechte werksfeer en een aantal onopgeloste probleemgevallen. Dus hoger verzuim en groter verloop. Labbekakkerigheid kent zijn prijs.

Vorig jaar luidde consultantsbureau EY ook al de noodklok over de alarmerende toename van het verzuim (toen 5,9%) en het buitensporig hoge verloop in de zorg (15,7%). Een onhoudbare situatie, aldus een zorgbestuurder. Maar zoals zo vaak: iedereen hief het glas, deed nog een plas en alles bleef zoals het was. Totdat – tot overmaat van ramp – corona ook nog langskwam.

Nu kan iedereen het lijstje met oorzaken van het hoge ziekteverzuim zo uit zijn hoofd opdreunen: hoge werkdruk, te dikke flexibele schil, werkstress, te veel administratieve taken, groot verloop, onderwaardering, bureaucratie, slecht management, uit elkaar vallende zelfsturende teams, onderling gekissebis… Maar de ene zorginstelling lukt het wel om het verzuim onder de knie (3-4%) te krijgen en de andere niet (>7-8 %). Het verschil zit hem de organisatie zelf.

Veel van die slecht presterende zorgorganisaties zijn te duiden als een ‘verwaarloosde organisatie’. Een concept dat organisatieadviseur Joost Kampen muntte op basis van zijn jarenlange ervaringen bij het notoir slecht functionerende Amsterdamse GVB. In een ‘verwaarloosde’ organisatie is het water naar de zee dragen, dweilen met de kraan open.

De zorgmedewerkers zijn nu onze helden. Iedereen klapt voor ze. Maar ook helden hebben een goed functionerende gezonde organisatie nodig. En daar ontbreekt het aan in de zorg. Blijkt uit deze cijfers.

Een structureel verzuim van meer dan 6 procent is een spijkerharde indicator of je zelf bij zo’n ‘verwaarloosde’ zorgorganisatie werkt. Check bij twijfel ‘De 19 signalen van een verwaarloosde organisatie’ en tel daarna je knopen.

meer van Dolf Algra

werk
  • Dolf Algra

    Dolf Algra (1952) was tot voor kort zelfstandig bedrijfsarts en adviseur in Rotterdam.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 22-05-2020 13:38

    "@Siep de Jong: Tot mijn eigen stomme verbazing heb ik niets te klagen gehad over mijn behandeling in 2012. Van begin tot eind prima! Niet dat ik het nog eens wil ondergaan, je kunt ook overdrijven...

    En als waarnemer kunnen doen en laten wat je wilt?

    Nou, dat valt nogal tegen, kan ik je vertellen. De laatste waarneming is afgeketst, omdat... Jawel, ik geen lange witte jas draag, maar een korte. Vorm gaat voor inhoud, geheel conform de moderne tijd, en ik beschik vooral over dat laatste. Inhoud.

    In meerdere opzichten, overigens..."

  • SIep de Groot, Huisarts, niet praktiserend, Eelderwolde 22-05-2020 07:30

    "Ik schaam mij niet voor collega Bonte, zijn toon is vaak ongenuanceerd, soms wel terecht, soms ook niet goed te begrijpen.
    Op de afdeling waar ik was was geen leidinggevende. Iedereen deed maar wat. Boven de afdeling waren vier directeuren: een hoogleraar, een algemeen directeur, een chef de clinique en een “leidinggevende” verpleegkundige. Ze zaten allemaal in een prachtige kantoorkamer en kwamen nooit op de afdeling. Alles ging er fout. De meeste vpk’ s waren MBO ers, erg jong en de meeste voorzien van tatoeages. Er werd veel koffie gedronken en van visie was geen sprake. Patiënten betaalden het gelag. Ook was er sprake van machtsmisbruik. Maar collega Bonte met ECT’ s weet er alles van zo vermoed ik. Zo bracht ik vier maanden op de afdeling door. Kritiek gaf negatieve reacties in mijn dossier dat wel door 40 “ medewerkers “ ingezien kon worden. Over beroepsgeheim gesproken! Elke dag was er wel iemand om onduidelijke reden ziek.
    Met de laatste reactie van Bonte ben ik het eens. Maar hij is waarnemer en kan doen en laten wat hij wil en en niet wil. Een uitzonderlijke positie.
    Siep de Groot, huisarts niet praktiserend, Eelderwolde"

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 21-05-2020 18:23

    "@Algra: Mijn opmerking "Ga je schamen", was ironisch bedoeld, en ik denk dat Siep de Groot dat wel begrepen heeft. Hij vindt dat ik over het algemeen met gestrekt been in ga en erg ongenuanceerd ben, en ik mag mijn fans natuurlijk niet teleurstellen in hun verwachtingen. Vandaar.

    Dat vakmensen geen leiding nodig hebben, is niet hetzelfde dan dat ze niet goed samen (kunnen) werken. Ik heb nog niet vaak meegemaakt dat als mensen niet goed samen kunnen werken, dat een manager of "leider", in wat voor verpakking dan ook, daar iets aan veranderd. Het is mij ook regelmatig verweten dat ik niet in staat zou zijn samen te werken, onder andere door een opleider neurologie, die zelf manipuleren, liegen en bedriegen tot kunst had verheven, maar in de praktijk blijkt het tegenwoordig nog al mee te vallen als ik mijn wijzere collega's mag geloven.

    En hoe je het ook went of keert, het verleden heeft mij meer dan eens geleerd dat "assumption is the mother of all fuck-ups". En ook heeft het verleden mij geleerd dat er heel wat collega's zijn die niet verder komen dan de grauwe middelmaat, ongeacht hoeveel titels of aanzien ze verzameld hebben. En dus, hoe minder mensen ik nodig heb, hoe beter het gaat. Mijn aanvullend onderzoek, zoals CT's, MRI's, EMG's, EEG's beoordeel ik allemaal zelf. Dat heeft wat tijd en moeite gekost voordat ik dat kon, en ik leer nog dagelijks bij, maar het scheelt een hoop gezeur en zinloos overleggen, en de nodige ergernis over belachelijk slechte verslaglegging. Bovendien geeft me dat de vrijheid om af te wijken van richtlijnen en algemeenheden als de situatie daar om vraagt en als de recente literatuur me daarin steunt.

    En gelukkig zijn er altijd ook collega's waar je wel op kunt vertrouwen, die wel verder kijken dan hun neus lang is, die wel hun vak leuk vinden, en die wel de (klinische) wijsheid hebben om met je mee te denken.

    Het enige dat ik hoef te doen, en ben er vrij goed in geworden, is die mensen vinden!

    "

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 21-05-2020 10:37

    "@Bonte en de Groot - over bazen, leiders, managers en dat soort types.

    Paul Verburgt - zelf oude grote baas - schreef aardig boekje over het jargon waaraan je een baas kunt herkennen. Vernoemenswaardig in dit verband.Het heet Bazenbargoens. En gaat over de taal die bazen gebruiken Twintig uitspraken met een overdenking cq uitleg cq duiding naar achtergrond. Aanrader.

    Aan de orde komen oa de volgende one liners:
    * Ik hoor wat je zegt
    * Mijn besluit staat vast
    * Hoe vind je dat het zelf gaat ?
    * Mijn deur staat altijd open
    * Je moet durven loslaten
    * Hoe gaan we dit aan vliegen ?
    * Ik had het ook wel anders gewild
    * Dat zijn details
    * Dat moeten we niet willen
    *Goed punt. Dat parkeren we even"

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 21-05-2020 10:24

    "@Bonte... Schamen voor een mening - visie - observatie lijkt mij niet op zijn plaats. Verschillen van inzicht brengen ons juist verder - naar mijn eigen bescheiden mening, haha. Kortom: leve het debat zou ik zeggen ! Dat de beste argumenten moge winnen. Ik begrijp dat je het niet eens bent met de aanvliegroute van de Groot.

    Het aardige aan de bijdrage van Siep de Groot is juist dat hij de manager, leidinggevende en leider 'gelijkschakelt'. Ik vond dat wel een vondst. Probeer maar uit. Elke manager wordt/noem je een 'leider'. Dat zet de zaak in een ander daglicht. Mijn leider zei vanochtend nog.......Klinkt en voelt toch anders.

    Je stelling 'vakmensen hebben geen leiding nodig' zie ik helaas maar al te vaak geloochenstraft worden in menig (zorg)organisatie. Samenwerken blijkt verrassend ingewikkeld dus. Niets is gratis. Dat is mijn ervaring

    Even terug naar de boodschap van mijn blog. Een verzuim van zes procent of hoger maakt een organisatie 'onwerkbaar'. Het is een teken van organisatie rot, om het zomaar te zeggen. Neem onze nationale Politie en/of Belastingdienst. Ook notoir te hoog verzuim. Leidinggevenden spelen daarbij een cruciale rol. Ik verwijs naar de elf statements van Cruijff en verzuim ( zie de link in de blog).

    Leiding geven kun je leren. Maar dat is niet voor iedereen weg gelegd. Ook dat blijkt maar al te vaak.

    Wat betreft het Taylor denken. Net als Freud, Marx, ... het is een gedachtegoed uit vervlogen tijden. 'We' zijn een stuk verder tegenwoordig. Maar niet altijd beter. Helaas. Het blijft worstelen. "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.