Blogs & columns
Danka Stuijver
Danka Stuijver
2 minuten leestijd
Column

Tussen winst en welzijn

Plaats een reactie

De berichten over de forse medicijntekorten in ons land zijn alarmerend. Toch is er meer gaande op genees­middelengebied dat onze ­aandacht verdient. De kleine stichting ­Farma ter Verantwoording heeft de ­Amerikaanse farmagigant AbbVie voor de rechter gedaagd. De stichting beschuldigt de farmaceut ervan misbruik te hebben gemaakt van zijn economische machts­positie en van het maken van exorbitante winsten met kaskrakermedicijn Humira. Dit heeft in ons zorggebudgetteerde stelsel geleid tot indirecte verdringing van andere medische zorg en schending van mensenrechten, waaronder de toegang tot zorg.

Ondanks dat het patent op Humira in 2016 is verlopen, heeft AbbVie naar verluidt talloze ‘evergreening’-strategieën toegepast. Dit zijn tactieken om het patent te verlengen door minimale wijzigingen in de formule of toedieningsmethoden aan te brengen. Dit heeft concurrenten effectief buiten de markt gehouden en de prijs van Humira onbillijk hoog gehouden. Met een winstmarge van 50 procent heeft AbbVie alleen al in Nederland 1,2 miljard euro winst gemaakt. Volgens de berekeningen van de stichting hadden ze dit bedrag ook kunnen gebruiken om zorg in te kopen waarmee 16 duizend levensjaren ­gewonnen hadden kunnen worden.

Er is dringend behoefte aan een zorgplicht voor ­farmaceuten

Het contrast is schrijnend. Terwijl het strikte Nederlandse beleid voor generieke geneesmiddelen heeft geleid tot gigantische en onwerkbare tekorten, hebben we nauwelijks invloed op de prijzen van dure geneesmiddelen. Generieke middelen vormen 80 procent van het totale ­medicijngebruik, maar slechts 25 procent van de kosten. De spécialités, die slechts 20 procent van de medicijnmarkt uitmaken, kosten maar liefst 75 procent van het ­totale budget: ruim 5 miljard euro per jaar. De prijzen van dure geneesmiddelen lijken niet in verhouding te staan tot de ontwikkelings- en productiekosten. En de maatschappij betaalt dubbel: eerst via ­overheidssubsidies voor universitaire ­medische uitvindingen, en vervolgens via torenhoge prijzen die ziekenhuizen en zorgverzekeraars betalen. Octrooiwetgeving, bedoeld om innovatie te belonen, wordt misbruikt om monopolieposities te verlengen, wat resulteert in onbetaalbare medicijnen en een slechte toegang tot essentiële zorg.

De rechtszaak roept veel vragen op. Waarom voert een stichting een dergelijk principiële en fundamentele zaak en niet de overheid zelf? Het is toch de taak van de overheid om de rechten en belangen van burgers te beschermen tegen mogelijk misbruik door bedrijven zoals farmaceuten? Vorig jaar besloot toenmalig minister Kuipers tot het verscherpen van de ­toelatingscriteria van dure medicijnen. Deze gaan eerst in een sluis en komen pas beschikbaar als een redelijke prijs is overeen­gekomen met de farmaceut. Maar wat is redelijk? En hoe dwing je dit af?

Er is dringend behoefte aan trans­parantie en regulering binnen de farmaceutische sector. Aan een ethische gedragscode of zorgplicht voor farmaceuten, die tenslotte, net als zorgaanbieders en ­verzekeraars, ook hun geld verdienen in het publieke domein. Aan Europese wetten die excessief hoge winsten van farmaceuten verbieden. Het is de taak van de overheid om wettelijke kaders te stellen zodat medicijnen betaalbaar zijn en winsten van farmaceutische ­bedrijven in balans met het publieke belang.

De strijd van stichting Farma ter Verantwoording is een belangrijke stap in die richting en zal, hopelijk, een precedent scheppen voor een eerlijker en transparanter medicijnbeleid in de toekomst. 

De rechtszaak van FvT tegen AbbVie vond plaats op 15 mei 2024 bij de rechtbank Amsterdam. De Stichting verwacht een uitspraak op 26 juni 2024.

Meer van Danka Stuijver:
  • Danka Stuijver

    Danka Stuijver is waarnemend huisarts. Naast haar columns voor Medisch Contact maakt zij ook de podcast Over de Grens.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Er zijn nog geen reacties
 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.