Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Tunnel

16 reacties

In menig doktershoofd zit dit rijtje: anamnese – nader onderzoek – diagnose – therapie. Pijn in de lies – X-check – coxartrose – totale heup. Ja, soms loopt het als een trein. Of deze: hoesten, koorts, benauwd – auscultatie – pneumonie – antibiotica. Het rijtje aan het eind waarvan de pneumonie opduikt is uitermate dubieus. Zwakke schakels zijn de auscultatie (notoir onbetrouwbaar) en de antibiotica (blind gegeven). En nee, het wordt er niet beter op met een X-thorax. Het wordt nog wonderlijker bij de urineweginfectie. De anamnese bij ouderen bestaat hier niet zelden uit de observatie ‘dat ze anders dan anders is’. Dan volgt, bij wijze van nader onderzoek, de ‘dipstickreflex’. Die stick is weinig meer dan een wichelroede bij de zoektocht naar een urineweginfectie. De therapie bestaat ook hier uit antibiotica, veelal blind gekozen.

In het NTvG van 3 januari jl. werd het rijtje nog eens in al zijn vergeefsheid neergezet. Het ging zeer grondig over lagerugpijn, met de nadere omschrijving: aspecifieke lagerugpijn, dat wil zeggen: geen aanwijzingen voor belangrijke onderliggende pathologie. De anamnese is hier duidelijk. In het artikel somt men op welke vormen van nader onderzoek weinig zin hebben: lichamelijk onderzoek – X-foto – CT-scan – MRI. ‘Weinig’ is het gangbare eufemisme voor ‘geen’. Vervolgens welke ‘therapieën’ ‘weinig’ zin hebben: oefentherapie – osteopathie – podotherapie – antidepressiva – anti-epileptica – acupunctuur – benzodiazepines – inlegzooltjes – manueel therapeut – zenuwblokkade – chiropraxie – discusprothese – spondylodese. Pijnstillers moet je eigenlijk vermijden. Opioïden liever niet eens aan denken.

Ik dacht dat de oorzaak van lagerugpijn evolutionair was

Het is al met al een ontmoedigende opsomming, omdat u waarschijnlijk ook wel patiënten kent die deze rij meerdere malen hebben afgewerkt, met ‘weinig’ resultaat. Lourdes wordt niet genoemd bij de ‘therapieën’. De biologie evenmin. Kleine omissie? Artsen denken niet graag biologisch, wij zijn immers ingehuurd om het darwinistische sterven te saboteren. Maar ik dacht dat de oorzaak van aspecifieke lagerugpijn evolutionair was. We hadden nooit rechtop moeten gaan lopen. Dan was de lumbale lordose nooit tot zo’n fatale kromming geworden waar te veel gewicht op rust. En dan hadden we ook geen spataderen gehad. Tot zover het als-dan-praatje.

Uit zo’n rij van medische capriolen rond lagerugpijn mag je concluderen dat het allemaal wordt toegepast. Ik had niet zo lang geleden te maken met een man die gedurende vijftig jaar heen en weer gestuurd werd in deze tunnel. Toen hij aan het eind van de rit – met nog altijd die pijn in zijn rug – om een einde aan zijn leven vroeg, wilde zijn arts eerst een consult bij de orthopeed, de pijnpoli, de neurochirurg en de reumatoloog. Terug de tunnel in. Ik snap niet goed hoe dat zit, dat we ons dan blijven vastklampen aan het rijtje, al levert het weinig = niets op. 

Bij een blik op de medische geschiedenis vraag je je vaak af: waarom gingen ze ermee door terwijl het niets opleverde? Het antwoord vind je deels in onze eigen ‘therapeutische’ inspanningen.


Meer van Bert Keizer

  • Bert Keizer

    Bert Keizer is specialist ouderengeneeskunde en filosoof. Recent maakte hij de overstap naar de Expertisecentrum Euthanasie.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 07-02-2020 19:15

    "@Göbel: En zoals ik ook wel vaker gezegd heb, het doen van toekomstvoorspellingen is niet iets wat ik vaak doen, maar ik geef u op een briefje, als de huisartsen de 24-uurs zorg loslaten en overlaten aan de ziekenhuizen is dat het einde van de huisartsgeneeskunde zoals we die nu kennen. Voorzover het vak nu nog te redden is..."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 07-02-2020 19:13

    "@Göbel: Ik had er natuurlijk bij moeten zetten: "De goeden niet te na gesproken". Bij deze dan alsnog. Als ik uw relaas zo lees, hoeft u zich helemaal niet aangesproken te voelen. Maar ik vrees dat huisartsen als u een uitstervend ras zijn, zoals ook Bart Bruijn al heeft eens geschreven.

    Dat de huisartsgeneeskunde een essentieel onderdeel is van de geneeskunde is en van groot maatschappelijk belang staat buiten kijf. En dat de huisarts veel goedkoper werkt dan wij dan het ziekenhuis behoeft helemaal geen betoog. Maar de vraag is hoe lang dat nog zo blijft. Als er steeds meer mensen zijn die helemaal geen huisarts kunnen krijgen, en soms weken moeten wachten op een afspraak gaat het niet goed. En als praktijkhouders geen opvolgers kunnen krijgen, maar alleen waarnemers en HIDHA's gaat het zeker niet goed. En de praktijkhouders die ik spreek zijn het systeem meer dan zat, en voor sommigen zien het helemaal niet meer zitten en verlaten het vak. Niet zelden de meest gedreven mensen.

    Dat 10 minuten voor een consult veel te kort is, heb ik ook al meerdere keren betoogd. Maar het lukt jullie blijkbaar niet om dit te veranderen. Terwijl dit heel hard nodig is om goede zorg te blijven leveren. Waarom blijven de huisartsen dit dan toch doen?

    En natuurlijk zie ik vooral verwijzing van de zwakke broeders en zusters, en niet de mensen van de huisartsen die hun werk wel naar behoren doen. Maar naar aanleiding van mijn artikel in het verleden heb ik veel huisartsen zelf gesproken en als ik ze de verwijzingen schetste was een groot deel van hen ook verbijsterd waarbij men zich plaatsvervangend schaamden voor hun collega's. Ik schat dat zo gemiddeld de helft van de verwijzingen prima door de huisarts zelf afgehandeld had kunnen worden. En echt, ik ben niet de enige die er zo over denkt. Maar zoals wel vaker, zeg ik hardop wat anderen alleen maar denken omwille van de lieve vrede. "

  • Arjen Göbel, Huisarts, Amstelveen 07-02-2020 16:26

    "Wauw, collega, je hebt echt geen hoge pet op van huisartsen?! In de tuin des Heeren groeien rare peren dus er zullen ongetwijfeld bijzondere exemplaren rondlopen. Maar dat geldt voor neurologen dus ook.
    Ik leid inmiddels mijn 18e aios huisartsgeneeskunde op en die zijn allemaal intelligent, toegewijd en kritisch op zichzelf maar bewaken hun grenzen beter dan wij. Ze hebben goede kennis, leggen alles goed vast, communiceren goed en nemen verantwoordelijkheid.
    95% van de patiënten die wij zien, zie jij niet. Dat lossen we allemaal zelf op. Bij de patiënten die we doorsturen zit vast wel eens wat kaf tussen het koren. Maar durf je nou echt te beweren dat je alleen maar onzin van ons ziet? Dat verwijzingen soms geen schoonheidsprijs verdienen komt door de tijdsdruk en de veranderende maatschappij, waarin nog steeds wordt verwacht dat we binnen tien minuten een gesprek voeren, lichamelijk onderzoek doen en alles goed opschrijven. Ondoenlijk.
    Maar het beeld dat jij nu schetst van een huisartsgeneeskunde die op zijn gat ligt en dat huisartsen ongezien MRI's aanvragen, patiënten niet nakijken en dat dat misschien komt doordat veel vrouwen dit vak beoefenen is - excusez - lulkoek.
    De huisartsgeneeskunde is een essentieel en zeer goed functionerend onderdeel van de gezondheidszorg, kost 3,2 miljard op een totaal van 100 miljard (inclusief de ANW zorg) en lost 90% van de gezondheidsproblemen op. Dus wat zit je nou te brommen?
    Ik ga zo meteen naar mijn stervende jonge patiënt toe die ik van diagnose tot graf begeleid met behulp van de wijkverpleging. Met pompjes, infusen, stervensbegeleiding, familiegesprekken. Dat doe ik tussen mijn spreekuren door, waarin ik vandaag 25 verschillende aandoeningen behandeld heb, van een ernstige niersteenaanval tot niks bijzonders. Er hebben mensen gevloekt en gehuild, één omdat ze haar slokdarmcarcinoom zat is. Ik heb de neussonde verwijderd en samen met haar een plan gemaakt.
    Dit ken jij blijkbaar allemaal niet van ons.
    Vr groet Arjen Göbel"

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 07-02-2020 10:16

    "@Göbel:

    https://www.linda.nl/nieuws/binnenland/tekort-huisartsen-patientenstops/

    Het gaat heel goed met de huisartsgeneeskunde, toch?

    De geschiedenis zal leren hoe de Overheid, de Zorgverzekeraars, de NZa èn ook de huisartsen zelf hun vakgebied om zeep hielpen. En hoe heel veel mensen hier last van en mee gaan krijgen. Het is niet vijf voor twaalf, maar al ruim over twaalf.

    Enne... Het zal wel weer wat boosheid veroorzaken, maar ik zeg het toch maar. Ik heb in mijn opleiding heel vaak de mooie praatjes aan moeten horen hoe goed het was dat er steeds meer vrouwen in de geneeskunde werkzaam zijn. Het zijn betere communicators, hebben meer empathie, kunnen meer dingen tegelijk en zijn beter in staat om samen te werken. Wat een zegen, al die vrouwen...

    Laat nu de huisartsgeneeskunde hèt vakgebied zijn met verreweg het hoogste percentage vrouwen. Associatie of causaliteit, u mag het zeggen..."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 04-02-2020 20:25

    "@Göbel: Probeer ik te imponeren met moeilijke diagnoses? Dan heeft u niet heel goed gelezen. Volgens mij heb ik er geen een genoemd. De diagnoses die ik noemde hadden allemaal door de huisarts gesteld kunnen worden, en staan vrijwel zonder uitzondering in het boek: "Kleine Kwalen in de Huisartspraktijk". Daar verwijs ik wel eens naar...

    Niet dat het mij nog iets uitmaakt. Simpele diagnose, simpele verwijzing naar de juiste specialist, en weer verlaat een tevreden klant het pand. Het kost mij nauwelijks tijd of moeite en mijn spreekuur schiet er lekker mee op. Als er alleen maar complexe gevallen op het spreekuur komen wordt het veel te laat.

    Een collega van mij las mijn commentaar en zei:"Ik denk het, jij schrijft het".

    Nee, het gaat niet goed met de huisartsgeneeskunde, en met de verwijzingen zit het niet snor, hoe zeer u zich zelf dat ook wijs probeert te maken. De huisartsgeneeskunde kraakt in haar voegen, praktijkhouders vinden geen opvolgers, alleen nog maar waarnemers en HIDHA's.

    En eerlijk gezegd, wat ik af en toe van waarnemers zie, bezorgt me licht hysterische lachbuien. Van die typjes die nog een of twee dagen een beetje bijbeunen om de registratie te behouden, geen enkele band met patiënten hebben, laat staan enige achtergrondkennis van hun patiënten.

    Dezelfde collega van hierboven zei naar aanleiding daarvan: "Dan ga ik naar huis, en probeer me zelf in slaap te huilen."

    De huisarts zoals we die kenden, iemand die zijn pappenheimers kende, die met ze in gesprek ging als hij dacht dat er "een andere probleem achter de klacht" zat, iemand die alle kleine kwalen zelf oploste en bij twijfel in de telefoon klom om even te overleggen, is een uitstervend ras. Das war einmal.

    De moderne huisarts blijft achter het bureau zitten, kijkt patiënt niet na, ook niet als dat wel heel nuttig is, vraagt een MRI aan en verwijst patiënt naar de medisch specialist. En graaft daarmee driftig verder aan het graf van de huisartsgeneeskunde."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.