Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Schriftelijk

11 reacties

Een van de vele dingen die mensen niet goed begrijpen, is de schriftelijke wilsverklaring bij euthanasie. Vanuit de kringen waarbinnen je enige helderheid van geest verhoopt op dit punt werd er onlangs een aanzienlijke hoeveelheid dichte mist de gemeenschap in geblazen.

Eerst de feiten dan de meningen. Feit: de wilsverklaring is onnodig zolang de man of vrouw in kwestie op samenhangende wijze kan zeggen: ik wil dood. Nog een feit: de wilsverklaring is zinloos als je dat niet meer kunt. Mijn mening: de wilsverklaring is een nutteloze exercitie. Dat deze verklaring zo’n grote rol is gaan spelen, komt allereerst doordat de wetgever beweert dat de schriftelijke verklaring in de plaats kan treden van het mondelinge verzoek. De NVVE heeft daarop de status van de verklaring zodanig opgeblazen dat vrijwel alle leden denken dat de invulling een waardebon is die je te zijner tijd kunt verzilveren. De NVVE zegt terecht dat ze haar leden erop wijst dat dat niet zo is. Maar als ze wil dat de leden dit ook werkelijk doorkrijgen, dan moet ze daar ook meteen ophouden met het hele wilsverklaringscircus.

Je hebt bij euthanasie helemaal geen wilsverklaring nodig

Het Regionaal Tuchtcollege in Den Haag leverde ook een aardige bijdrage in deze context. Collega X werd berispt om twee redenen: zij beëindigde het leven van een demente vrouw zonder aan deze vrouw te zeggen wat haar overkwam. De tweede grond voor de berisping was dat de wilsverklaring niet deugde. Maar door deze tuchtrechtelijke bewering hangt nu de suggestie in de lucht dat er ook een versie van de wilsverklaring denkbaar is die wél tot een straffeloos uitgevoerde euthanasie kan leiden bij een wilsonbekwame demente patiënt. Hetgeen, volgens datzelfde college, niet het geval is.

En toen haalde huisarts Matthijs van Wijmen de voorpagina van Trouw met zijn ontdekking dat minstens de helft van de wilsverklaringen ‘te oud’ is. De krant schrijft: ‘Euthanasie - Wie denkt zijn wilsverklaring op orde te hebben kan bedrogen uitkomen: de helft van deze verklaringen is verouderd.’ Waaruit de idiote suggestie oprijst dat je euthanasie met een ‘verse’ wilsverklaring makkelijk te regelen is. Het is zo idioot omdat je bij euthanasie helemaal geen wilsverklaring nodig hebt.

Nou weet ik wel dat er een rituele dimensie zit in het opstellen van zo’n verklaring. Het gaat (ook) om een symbolische belijdenis van koelbloedigheid in het zicht van de dood. Zo hoorde ik laatst iemand in alle ernst zeggen: ‘Eigenlijk durf ik het niet allemaal zo duidelijk op te schrijven, want dan roep je het over je af, denk je niet?’ Dat is een vorm van bijgeloof waar ik erg in meekan, maar als volwassenen onder elkaar zou ik willen zeggen: kunnen we alsjeblieft ophouden over de wilsverklaring? Voor mij mogen alle soorten tot vliegtuigjes gevouwen het raam uit: de duidelijke verse, de onduidelijke ouwe, de onduidelijke verse en natuurlijk ook de duidelijke ouwe. Weg ermee. Zeg het maar gewoon.

download deze column (pdf)

print dit artikel
euthanasie wilsverklaring
  • Bert Keizer

    Bert Keizer is specialist ouderengeneeskunde en filosoof. Recent maakte hij de overstap naar de Levenseindekliniek.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Jacob Jan Hamstra, Huisarts, Burgum 07-09-2018 18:10

    "Een prachtige column die van mij , heel ouderwets, als folder mag worden uitgeven. Voorin de wachtkamer en als tegenhanger van de reclame-uitingen van het notariaat!"

  • Karel Kamperman, Specialist Ouderengeneeskunde, Den Haag 06-09-2018 15:17

    "Hulde aan Bert Keizer!
    Toenemend word ik in mijn praktijk geconfronteerd met patiënten, maar meer nog hun vertegenwoordigers, die met de NVVE papieren in de hand hun recht komen opeisen. Het kost eindeloos veel tijd om uit te leggen dat de wilsverklaring geen ticket naar de hemel is, maar dat het in het gunstigste geval een bijdrage kan leveren tot besluitvorming betreffende het dilemma waar de arts mee geconfronteerd wordt bij een verzoek om euthanasie. De voorlichting vanuit de NVVE moet beter en realistischer worden."

  • Guus Theeuwen, huisarts, Beuningen 06-09-2018 12:53

    "Al mijn euthanasieën in meer dan 20 jaar huisarts, het zijn er welgeteld drie, zonder wilsverklaring uitgevoerd. Nooit problemen met de toetsingscommissie erover gehad. Wel is het hele beslissingsproces uitgebreid in het patiëntdossier vastgelegd.
    Een wilsbeschikking is alleen zinvol om te hebben, in het geval men niet meer in staat is te communiceren. Wat wil je met reanimatie, kunstmatige voeding en beademing etc. als je in coma ligt?
    In de kern komt het er vaak op neer dat mensen die hier met mij over willen praten, vooral gaan voor een leven "met nog enige kwaliteit" en niet "leven ten koste van alles". Als dat duidelijk is voor mij als huisarts en voor een eventuele partner, dan is dat de basis voor het handelen in de toekomst.
    Op tijd natuurlijke complicaties omarmen en niet meer bestrijden helpt daarbij. Bij een lage kwaliteit van leven en een pneumonie die de kop op steekt wellicht geen antibiotica meer maar gaan voor comfort. Dat voorkomt een hoop ellende in de dagen of weken die men daarna anders nog te gaan heeft. "

  • Floor, arts-assistent, Den Haag 05-09-2018 23:20

    "Hallelujah!

    Vooral dat stuk over ''waardebon die mensen tezijnertijd kunnen verzilveren'' ervaar ik als arts-assistent regelmatig. Waarbij de wilsverklaring vaak verfrommeld uit een portemonnee tevoorschijn komt (''ik zet nu mijn joker in'').

    En dan in het ziekenhuisinformatiesysteem bij elke bespreking over behandelbeperkingen (al dan niet reanimeren, al dan niet naar de IC) de dwingende vraag: is er een wilsverklaring aanwezig? Waanzin!"

  • Bibian Wetzels-van Drunen, Huisarts, Druten 05-09-2018 18:57

    "Het opstellen van een verklaring kan stimuleren om met familie en met de huisarts te praten over wensen en verwachtingen rond ziekte en levenseinde. Voor een euthanasie is een verklaring niet nodig, het ondersteunt hooguit. Media hebben het belang opgeblazen. Notarissen zien er blijkbaar brood in en promoten het opstellen van een euthanasieverklaring. Vaak denken mensen dat het daarmee prima geregeld is en niet zelden melden ze me slechts terloops dat ze zo'n verklaring hebben opgesteld. "Of ik dat misschien ook moet weten...""

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.