Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Schriftelijk

11 reacties

Een van de vele dingen die mensen niet goed begrijpen, is de schriftelijke wilsverklaring bij euthanasie. Vanuit de kringen waarbinnen je enige helderheid van geest verhoopt op dit punt werd er onlangs een aanzienlijke hoeveelheid dichte mist de gemeenschap in geblazen.

Eerst de feiten dan de meningen. Feit: de wilsverklaring is onnodig zolang de man of vrouw in kwestie op samenhangende wijze kan zeggen: ik wil dood. Nog een feit: de wilsverklaring is zinloos als je dat niet meer kunt. Mijn mening: de wilsverklaring is een nutteloze exercitie. Dat deze verklaring zo’n grote rol is gaan spelen, komt allereerst doordat de wetgever beweert dat de schriftelijke verklaring in de plaats kan treden van het mondelinge verzoek. De NVVE heeft daarop de status van de verklaring zodanig opgeblazen dat vrijwel alle leden denken dat de invulling een waardebon is die je te zijner tijd kunt verzilveren. De NVVE zegt terecht dat ze haar leden erop wijst dat dat niet zo is. Maar als ze wil dat de leden dit ook werkelijk doorkrijgen, dan moet ze daar ook meteen ophouden met het hele wilsverklaringscircus.

Je hebt bij euthanasie helemaal geen wilsverklaring nodig

Het Regionaal Tuchtcollege in Den Haag leverde ook een aardige bijdrage in deze context. Collega X werd berispt om twee redenen: zij beëindigde het leven van een demente vrouw zonder aan deze vrouw te zeggen wat haar overkwam. De tweede grond voor de berisping was dat de wilsverklaring niet deugde. Maar door deze tuchtrechtelijke bewering hangt nu de suggestie in de lucht dat er ook een versie van de wilsverklaring denkbaar is die wél tot een straffeloos uitgevoerde euthanasie kan leiden bij een wilsonbekwame demente patiënt. Hetgeen, volgens datzelfde college, niet het geval is.

En toen haalde huisarts Matthijs van Wijmen de voorpagina van Trouw met zijn ontdekking dat minstens de helft van de wilsverklaringen ‘te oud’ is. De krant schrijft: ‘Euthanasie - Wie denkt zijn wilsverklaring op orde te hebben kan bedrogen uitkomen: de helft van deze verklaringen is verouderd.’ Waaruit de idiote suggestie oprijst dat je euthanasie met een ‘verse’ wilsverklaring makkelijk te regelen is. Het is zo idioot omdat je bij euthanasie helemaal geen wilsverklaring nodig hebt.

Nou weet ik wel dat er een rituele dimensie zit in het opstellen van zo’n verklaring. Het gaat (ook) om een symbolische belijdenis van koelbloedigheid in het zicht van de dood. Zo hoorde ik laatst iemand in alle ernst zeggen: ‘Eigenlijk durf ik het niet allemaal zo duidelijk op te schrijven, want dan roep je het over je af, denk je niet?’ Dat is een vorm van bijgeloof waar ik erg in meekan, maar als volwassenen onder elkaar zou ik willen zeggen: kunnen we alsjeblieft ophouden over de wilsverklaring? Voor mij mogen alle soorten tot vliegtuigjes gevouwen het raam uit: de duidelijke verse, de onduidelijke ouwe, de onduidelijke verse en natuurlijk ook de duidelijke ouwe. Weg ermee. Zeg het maar gewoon.

download deze column (pdf)

print dit artikel
euthanasie wilsverklaring
  • Bert Keizer

    Bert Keizer is specialist ouderengeneeskunde en filosoof. Recent maakte hij de overstap naar de Levenseindekliniek.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Peter van Rijn, voormalig huisarts , huisarts n.p., Rheden 16-09-2018 17:00

    "Een wilsverklaring is niet alleen zinloos, zij kan ook schadelijk zijn. Want in een wilsverklaring verpand je je leven aan derden ,die je daarmee in de gelegenheid stelt je te doden op een moment dat je je daarvan niet bewust bent en waarop je zelf geen consistent en actueel verlangen hebt om op dat moment te sterven. Door zo`n verklaring te tekenen maak je jezelf tot `a Dead Man Walking` ."

  • Agnes Wolbert, directeur NVVE, Amsterdam 13-09-2018 18:40

    "In zijn column herhaalt Bert Keizer zijn stelling dat een wilsverklaring zinloos is. Immers, zolang je je wensen mondeling kenbaar kunt maken, hoeft er geen wilsverklaring op tafel te komen. En als je je wensen niet meer kenbaar kunt maken, heb je ook niets aan een wilsverklaring, want… en dan volgt er tot dusver geen steekhoudend argument.
    Laten we, zoals Bert zelf voorstelt, de feiten eens op een rijtje zetten. Om te beginnen heeft de wetgever bepaald dat een schriftelijke wilsverklaring het mondelinge verzoek vervangt. De tuchtrechter heeft onlangs bovendien bevestigd dat een ondertekende wilsverklaring voldoende basis kan zijn voor euthanasie bij een wilsonbekwame persoon, mits de verklaring ‘kraakhelder’ is. Natuurlijk heb je geen garantie, je moet er nog wel een dokter bij zoeken die bereid is aan het verzoek te voldoen. De NVVE zegt daarom voortdurend dat euthanasie geen recht is dat je kunt afdwingen, ook niet met een kraakheldere wilsverklaring. Maar we kennen inmiddels genoeg gevallen waarin de dokter dankzij het houvast van de wilsverklaring er voldoende van overtuigd raakte dat het verzoek – ook al kon het niet mondeling worden herhaald – vrijwillig en weloverwogen tot stand was gekomen, al langere tijd leefde en inderdaad de innige wens was van de persoon toen die nog wilsbekwaam was. De wilsverklaring heeft daarnaast de functie van gespreksdocument. Nog altijd hebben veel mensen er moeite mee om het onderwerp bij hun (huis)arts aan te kaarten. De wilsverklaring is een mooie aanleiding om het er samen eens over te hebben.
    Noem de wilsverklaring daarom niet zinloos. Overschat de waarde niet (de patiënt), maar onderschat deze evenmin (de dokter). "

  • Wim van der Pol, Apotheker niet praktiserend, Delft 10-09-2018 19:07

    "Toch blijft het vreemd dat heden deze column verschijnt en dat, gezien de reacties, de meesten er van uit zijn gegaan dat een schriftelijke wilsverklaring noodzakelijk is. Hoe zou die discrepantie eigenlijk ontstaan zijn? vraag ik me af. Overigens is het zo, dat in Nederland (anders dan in Belgie) een wilsverklaring pas rechtsgeldig is indien deze door een notaris is gepasseerd."

  • Herman L. Hoekstra, huisdokter, niet praktiserend, niet BIG geregistreerd, Appelscha 10-09-2018 16:20

    "Prima stuk van Bert Keizer. Ik meen dat er zelfs GGD- artsen (de arts, die na de euthanasie of hulp bij zelfdoding wordt gebeld) zijn, die willen dat er een schriftelijke wilsverklaring aanwezig is. Absurt, maar daarom alleen al is deze column van grote waarde. Evenals het artikel hiervoor "Wilsverklaringen vooral zinvol als erover wordt gesproken"."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 07-09-2018 19:24

    "@Hamstra: Dat is eigenlijk best een goed idee!vbIk heb het artikel al opgeslagen en ga het aan patiënten geven als deze materie te sprake komt."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.