Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Column

Laat Greta niet eenzaam opdraaien voor onze zonden

Help de helpster

23 reacties

Het fenomeen Greta Thunberg fascineert me als psychiater steeds meer. Je kunt haar boodschap omarmen of verwerpen, maar de impact van dit 16-jarige autistische meisje is indrukwekkend. Ze doet  denken aan Jeanne d’Arc die op haar 13de voor het eerst de stem van God hoorde en vervolgens als boegbeeld Frankrijk voorging in de strijd tegen de Engelse invasie.

Greta heeft een duidelijke missie en waarschuwt ons voor het naderende onheil van de klimaatcrisis. Het kan zijn dat ze gestuurd wordt vanuit belangengroeperingen binnen de klimaatlobby, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ze ook een sterke innerlijke overtuiging ervaart als ze onze wereldleiders verontwaardigd toespreekt.

Bijna tien jaar geleden zagen we een andere puber met een missie, Malala, die met haar 17 jaar de jongste Nobelprijswinnaar ooit was. Ze kwam op voor onderdrukte meisjes en vrouwen door het wangedrag van de Taliban wereldkundig te maken. Toch houdt Greta ons sterker in haar greep. Misschien omdat ze moeilijk te doorgronden is, kind noch volwassene lijkt, vrouw noch meisje. Met haar activistische leefstijl is ze inmiddels ook een symbool voor veel jongeren die wanhopig willen ontsnappen aan de commerciële leegte van Facebook en Instagram. Greta is gepassioneerd en authentiek en ze laat zien dat je het verschil kunt maken door ergens voor te gaan; de comebackkid van het activisme.

Toch speelt er meer, want haar boodschap gaat ons allemaal aan – of we dat nou willen of niet. In haar strijd om de mensheid te redden van de ondergang gaat ze zo ver dat ze bereid is om zich voor ons op te offeren en dat omringt haar met een zweem van heiligheid. Ook Christus trok zich het welzijn van de mensheid zó aan, dat hij zich letterlijk liet kruisigen voor onze zonden. Grote bedreigingen, zoals klimaatcrisis en zondeval, kunnen we als mensheid blijkbaar niet zelf het hoofd bieden. We zoeken dan houvast in iconen, outcasts, zoenoffers en zondebokken. Denk aan de Maya’s in Peru die (gehandicapte) kinderen offerden om de goden gunstig te stemmen of het meisje van Yde dat waarschijnlijk lang voor onze jaartelling werd geofferd in Drenthe.

Wij vinden onszelf rationele wezens, maar als het spannend wordt hunkeren ook wíj naar symboliek en plaatsen we meisjes zoals Greta maar wat graag op een voetstuk.

Haar autisme speelt een onmiskenbare rol in haar gedrag en de bijzondere positie die ze inneemt. De Oostenrijkse psychiater Leo Kanner en zijn landgenoot en kinderarts Hans Asperger, publiceerden in de jaren veertig van de vorige eeuw hun befaamde artikelen over kinderen met autisme. Ze beschreven hoe deze kinderen extreem in zichzelf waren gekeerd en in een andere wereld leken te leven. Ook bleken ze opvallend naïef en hadden ze weinig kennis en inzicht in hun sociale omgeving, waardoor Kanner de term ‘autistic aloneness’ introduceerde.

Tijdens de laatste klimaatmars in Den Haag scandeerde de jeugd ‘let’s make the world Greta again!’ Ik zou het willen omdraaien: laten we Greta weer als een van ons beschouwen zodat ze niet eenzaam opdraait voor onze zonden.

download deze column (pdf)

  • Esther van Fenema

    Esther van Fenema is psychiater in het LUMC, is professioneel violiste en is interviewster bij online opinieplatform Café Weltschmerz. Ze is gepromoveerd op de toepassing van richtlijnen in de ggz.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 10-10-2019 12:47

    "Holy moly ? Wat een uiterst merkwaardige column. Zeker voor een psychiater die de wereld beschouwing van een puber probeert te verklaren. Kan van Fenema deze column van een annotatie voorzien ? Ik kan haar betoog namelijk slecht volgen.

    De kop/titel van de column vind ik daar erg illustratief voor: 'Laat Greta niet eenzaam opdraaien voor onze zonden' Help de helpster.

    Lees deze nog eens een keer en vraag je af: wat staat hier nou eigenlijk ?

    Van Fenema introduceert hier het begrip 'zonden'. 'Onze zonden' nog wel. Ik begrijp dat we nu aangeland zijn in de rubriek 'schuld en boete'. Dat is nogal ingewikkelde stuff, vooral als van Fenema van het individuele niveau afstapt en dat in een groter maatschappelijk verband plaats. Ik zelf - als lezer- moet me blijkbaar ook aangesproken voelen, want het gaat om 'onze' zonden. Collectieve schuld dus. Dat blijkt ook uit het woord 'opdraaien voor'. Er moet blijkbaar een zwarte piet worden uitgedeeld en/of zondebok -schuldige worden gevonden.

    Klapper op de vuurpijl is de ondertitel: help de helpster. Onnavolgbare opmerking
    'Wij' worden blijkbaar geacht deze Zweedse Jeanne d' Arc uit haar benauwenis te verlossen.

    Ik ken Greta niet en of zij wel/niet autist is - wat iedereen roept - kan ik niet beoordelen. Ik heb er geen idee van.

    Ik zag een jonge meid met lange paardenstaart in een heel groot gebouw voor heel veel belangrijke mensen een korte speech geven. Maar ik zag vooral een getormenteerde tiener, die nogal boosaardige - bijna giftige- woorden sprak. Over het hoe en wat tast ik in het duister. Blij werd ik er niet van. Eigenlijk vond ik het pijnlijk en genant om aan te zien. Maar voelde me niet aangesproken.

    Verbaast ben ik wel. Ik moet de laatste tijd veel denken aan de middeleeuwen, waar het ook wemelde van de apocalyptische visioenen en ondergangsdenken razend populair was. En ook toen al had je kinderkruistochten.

    Lees bijvoorbeeld: Middeleeuwers tussen hoop en vrees - Cas van Houtert. Aanrader."

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 10-10-2019 12:46

    "Holy moly ? Wat een uiterst merkwaardige column. Zeker voor een psychiater die de wereld beschouwing van een puber probeert te verklaren. Kan van Fenema deze column van een annotatie voorzien ? Ik kan haar betoog namelijk slecht volgen.

    De kop/titel van de column vind ik daar erg illustratief voor: 'Laat Greta niet eenzaam opdraaien voor onze zonden' Help de helpster.

    Lees deze nog eens een keer en vraag je af: wat staat hier nou eigenlijk ?

    Van Fenema introduceert hier het begrip 'zonden'. 'Onze zonden' nog wel. Ik begrijp dat we nu aangeland zijn in de rubriek 'schuld en boete'. Dat is nogal ingewikkelde stuff, vooral als van Fenema van het individuele niveau afstapt en dat in een groter maatschappelijk verband plaats. Ik zelf - als lezer- moet me blijkbaar ook aangesproken voelen, want het gaat om 'onze' zonden. Collectieve schuld dus. Dat blijkt ook uit het woord 'opdraaien voor'. Er moet blijkbaar een zwarte piet worden uitgedeeld en/of zondebok -schuldige worden gevonden.

    Klapper op de vuurpijl is de ondertitel: help de helpster. Onnavolgbare opmerking. 'Wij' worden blijkbaar geacht deze Zweedse Jeanne d' Arc uit haar benauwenis te verlossen.

    Ik ken Greta niet en of zij wel/niet autist is - wat iedereen roept - kan ik niet beoordelen. Ik heb er geen idee van.

    Ik zag een jonge meid met lange paardenstaart in een heel groot gebouw voor heel veel belangrijke mensen een korte speech geven. Maar ik zag vooral een getormenteerde tiener, die nogal boosaardige - bijna giftige- woorden sprak. Over het hoe en wat tast ik in het duister. Blij werd ik er niet van. Eigenlijk vond ik het pijnlijk en genant om aan te zien. Maar voelde me niet aangesproken.

    Verbaast ben ik wel. Ik moet de laatste tijd veel denken aan de middeleeuwen, waar het ook wemelde van de apocalyptische visioenen en ondergangsdenken razend populair was. En ook toen al had je kinderkruistochten.

    Lees bijvoorbeeld: Middeleeuwers tussen hoop en vrees - Cas van Houtert. Aanrader."

  • dirk corstens, psychiater, Maastricht 10-10-2019 00:57

    "Mooie verwoord! Dit getuigt van compassie. Dat zij een van ons is en dat wij ook van haar zijn. Zij zet ons aan tot reflectie. "

  • Atta van Westreenen, Co-assistent, Tilburg 09-10-2019 23:52

    "Een "sterke innerlijke overtuiging" als dertienjarige heet ook wel gewoon hersenspoeling. Vaak omvat deze godsdienstige elementen, nu die van het klimaat. De inhoud is anders, de rest exact hetzelfde. Het is mijns inziens onbestaanbaar dat je dit als ouder toelaat of zelfs aanmoedigt, los van welke boodschap je zelf als ouder belangrijk/ waar vindt. Greta komt hier nooit meer van af, laat staan onbeschadigd. "

  • Rinus Ouwens, Bedrijfs- en verzekeringsarts, Bemmel 09-10-2019 22:51

    "Beste collega Fennema,
    In januari 2019 stelde u "Het goedkeuren van of aanzetten tot spijbelen om een statement te maken, is een vorm van kindermishandeling"
    Hoe noemt u het van school laten blijven en op allerlei podia zetten van een 16-jarig meisje onder andere gediagnosticeerd met obsessief-compulsieve stoornis, selectief mutisme, ADHD, syndroom van Asperger, met in voorgeschiedenis depressieve klachten en eetproblemen? "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.