Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Column

Laat Greta niet eenzaam opdraaien voor onze zonden

Help de helpster

23 reacties

Het fenomeen Greta Thunberg fascineert me als psychiater steeds meer. Je kunt haar boodschap omarmen of verwerpen, maar de impact van dit 16-jarige autistische meisje is indrukwekkend. Ze doet  denken aan Jeanne d’Arc die op haar 13de voor het eerst de stem van God hoorde en vervolgens als boegbeeld Frankrijk voorging in de strijd tegen de Engelse invasie.

Greta heeft een duidelijke missie en waarschuwt ons voor het naderende onheil van de klimaatcrisis. Het kan zijn dat ze gestuurd wordt vanuit belangengroeperingen binnen de klimaatlobby, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ze ook een sterke innerlijke overtuiging ervaart als ze onze wereldleiders verontwaardigd toespreekt.

Bijna tien jaar geleden zagen we een andere puber met een missie, Malala, die met haar 17 jaar de jongste Nobelprijswinnaar ooit was. Ze kwam op voor onderdrukte meisjes en vrouwen door het wangedrag van de Taliban wereldkundig te maken. Toch houdt Greta ons sterker in haar greep. Misschien omdat ze moeilijk te doorgronden is, kind noch volwassene lijkt, vrouw noch meisje. Met haar activistische leefstijl is ze inmiddels ook een symbool voor veel jongeren die wanhopig willen ontsnappen aan de commerciële leegte van Facebook en Instagram. Greta is gepassioneerd en authentiek en ze laat zien dat je het verschil kunt maken door ergens voor te gaan; de comebackkid van het activisme.

Toch speelt er meer, want haar boodschap gaat ons allemaal aan – of we dat nou willen of niet. In haar strijd om de mensheid te redden van de ondergang gaat ze zo ver dat ze bereid is om zich voor ons op te offeren en dat omringt haar met een zweem van heiligheid. Ook Christus trok zich het welzijn van de mensheid zó aan, dat hij zich letterlijk liet kruisigen voor onze zonden. Grote bedreigingen, zoals klimaatcrisis en zondeval, kunnen we als mensheid blijkbaar niet zelf het hoofd bieden. We zoeken dan houvast in iconen, outcasts, zoenoffers en zondebokken. Denk aan de Maya’s in Peru die (gehandicapte) kinderen offerden om de goden gunstig te stemmen of het meisje van Yde dat waarschijnlijk lang voor onze jaartelling werd geofferd in Drenthe.

Wij vinden onszelf rationele wezens, maar als het spannend wordt hunkeren ook wíj naar symboliek en plaatsen we meisjes zoals Greta maar wat graag op een voetstuk.

Haar autisme speelt een onmiskenbare rol in haar gedrag en de bijzondere positie die ze inneemt. De Oostenrijkse psychiater Leo Kanner en zijn landgenoot en kinderarts Hans Asperger, publiceerden in de jaren veertig van de vorige eeuw hun befaamde artikelen over kinderen met autisme. Ze beschreven hoe deze kinderen extreem in zichzelf waren gekeerd en in een andere wereld leken te leven. Ook bleken ze opvallend naïef en hadden ze weinig kennis en inzicht in hun sociale omgeving, waardoor Kanner de term ‘autistic aloneness’ introduceerde.

Tijdens de laatste klimaatmars in Den Haag scandeerde de jeugd ‘let’s make the world Greta again!’ Ik zou het willen omdraaien: laten we Greta weer als een van ons beschouwen zodat ze niet eenzaam opdraait voor onze zonden.

download deze column (pdf)

  • Esther van Fenema

    Esther van Fenema is psychiater in het LUMC, is professioneel violiste en is interviewster bij online opinieplatform Café Weltschmerz. Ze is gepromoveerd op de toepassing van richtlijnen in de ggz.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Els van Veen, huisarts 12-10-2019 21:32

    "@Karemaker, even terug naar de column. Hoewel ik bewondering heb voor Greta Thunberg, heb ik heel veel moeite met deze column (en ook wat u daarvan maakt). Ik heb in een eerdere reactie al geschreven dat het autisme anno 2019 echt een totaal ander beeld is dan het autisme van Kanner en Asperger.
    Mijn moeite zit hem echter ook in het 'op het schild hijsen' van een 16 jarig meisje, wat in deze column ook (weer) wordt gedaan. Of zij nu autisme heeft of niet. Dit essay verwoordt mijn punt goed:
    https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/autisten-zijn-geen-wondermensen-behandel-ze-ook-niet-zo~b4dc419e4/
    PS ik ben ook begaan met onze planeet, maar heb geen behoefte om mij overmatig schuldig te voelen als ik gewoon doe wat ik kan."

  • Rinus Ouwens, Bedrijfs- en verzekeringsarts, Bemmel 12-10-2019 21:27

    "@Karemaker: U schreef letterlijk “Ook om dit meisje allerlei diagnoses op te plakken om haar boodschap aan te kant te kunnen schuiven als iets wat u en mij niet aangaat. “ Dat laat ik me gewoon niet aanwrijven.
    Evenmin is het “ongemak over de boodschap” dat me doet reageren. Het is vooral ongemak over marcherende en scanderende kinderen. Het is ongemak dat een minderjarig meisje, naar eigen zeggen tevens meervoudig psychiatrisch patiënt, letterlijk en figuurlijk op een podium wordt geplaatst. Het is ongemak dat als zij daar met verstikte stem en in tranen zit niemand naar haar toe gaat en haar, al dan niet met een knuffel, van dat podium haalt. Het is ongemak dat je daar kennelijk niet eens je bedenkingen over mag uiten. Het is ook wel verbazing dat het, juist op het “medische pluche” zo weinig wenkbrauwen doet fronsen.
    "

  • Karemaker, Psychiater , Rotterdam 12-10-2019 18:35

    "@Ouwens: mijn punt is dat het al of niet aanwezig zijn van enige diagnose niet afdoet aan de inhoud van de boodschap, evenmin als leeftijd. Wat ik hier vooral lees in reacties is dat het gevoelde ongemak over de inhoud/boodschap wordt verwoordt in allerlei argumenten aangaande de messenger.

    Greta is slechts 1 woordvoerster van deze leeftijd, het Jeugdjournaal leert dat zij zeker niet de enige is die zich eloquent en oprecht gepassioneerd bezig houdt met de gevolgen van de opwarming van de aarde. Hierin gesteund door hun ouders. Gaan we vanaf het medische pluche die andere tieners ook allemaal ontleden zodat we hen niet serieus hoeven nemen? Net zoals Trump probeert de antiwapen demonstranten weg te zetten als gehersenspoelde middelbare scholieren.

    Kortom: luister naar uw (klein)kinderen en neem hen serieus, zij zijn net zoals Greta vast niet perfect maar kunnen wel degelijk hun eigen standpunten verwoorden - en hebben daar vaak verrassend goed over nagedacht. Wat mij betreft staat de leus Make the world Greta again dan ook voor de oproep om onze kinderen en hun terechte zorgen over het klimaatprobleem serieus te nemen.

    Dat heeft niets met “sfeertje” te maken maar met de bereidheid tot zelfreflectie- of niet."

  • Rinus Ouwens, Bedrijfs- en verzekeringsarts, Bemmel 12-10-2019 15:54

    "@Karemaker: "dit meisje" en haar ouders hebben die diagnosen opgeplakt. Althans, in interviews en boek verklaard dat die diagnosen spelen. Dat maakt de leus " let’s make the world Greta again! " voor mij wel wat dubieus, maar IK plak haar die diagnosen niet op.
    Dat u kennelijk denkt dat ik of anderen dit doen zegt wel iets over het hele sfeertje rond die klimaat-discussie.

    Terug naar de column. Eerder noemde de auteur het toelaten of aanmoedigen van klimaatspijbelen kindermishandeling. Nu lijkt de auteur een klimaatspijbelende tiener met naar eigen zeggen diverse psychiatrische aandoeningen tot heilige te verklaren. Klinkt niet erg consistent."

  • Karemaker , Psychiater , Rotterdam 12-10-2019 15:08

    "Wat een zelfontschukdigingsreacties allemaal hier. “Ik laat mij niet aanspreken op mijn doen en laten door een ...tiener”. Lekker makkelijk. Ook om dit meisje allerlei diagnoses op te plakken om haar boodschap aan te kant te kunnen schuiven als iets wat u en mij niet aangaat. Waarom zou een zestienjarige - nog niet gecorrumpeerd door bezit van eigen auto, wens tot vlees eten en vliegvakanties houden - ons niet met de neus op de feiten kunnen drukken? Dat ze een bovengemiddeld redenatie vermogen heeft betekent nog niet dat iemand anders deze woorden in haar mond legde. Hoogopgeleide collegea, luister eens naar uw eigen kinderen zonder dat u alleen hoort wat u welgevallig is, en u zult - ook bij veel jongere kinderen al - gelijke berichten en eenzelfde “red onze wereld” oproepen beluisteren. Intellect is immers voor 80% erfelijk. Oostindische doofheid gelukkig niet."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.