Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Laat Greta niet eenzaam opdraaien voor onze zonden

Help de helpster

23 reacties

Het fenomeen Greta Thunberg fascineert me als psychiater steeds meer. Je kunt haar boodschap omarmen of verwerpen, maar de impact van dit 16-jarige autistische meisje is indrukwekkend. Ze doet  denken aan Jeanne d’Arc die op haar 13de voor het eerst de stem van God hoorde en vervolgens als boegbeeld Frankrijk voorging in de strijd tegen de Engelse invasie.

Greta heeft een duidelijke missie en waarschuwt ons voor het naderende onheil van de klimaatcrisis. Het kan zijn dat ze gestuurd wordt vanuit belangengroeperingen binnen de klimaatlobby, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ze ook een sterke innerlijke overtuiging ervaart als ze onze wereldleiders verontwaardigd toespreekt.

Bijna tien jaar geleden zagen we een andere puber met een missie, Malala, die met haar 17 jaar de jongste Nobelprijswinnaar ooit was. Ze kwam op voor onderdrukte meisjes en vrouwen door het wangedrag van de Taliban wereldkundig te maken. Toch houdt Greta ons sterker in haar greep. Misschien omdat ze moeilijk te doorgronden is, kind noch volwassene lijkt, vrouw noch meisje. Met haar activistische leefstijl is ze inmiddels ook een symbool voor veel jongeren die wanhopig willen ontsnappen aan de commerciële leegte van Facebook en Instagram. Greta is gepassioneerd en authentiek en ze laat zien dat je het verschil kunt maken door ergens voor te gaan; de comebackkid van het activisme.

Toch speelt er meer, want haar boodschap gaat ons allemaal aan – of we dat nou willen of niet. In haar strijd om de mensheid te redden van de ondergang gaat ze zo ver dat ze bereid is om zich voor ons op te offeren en dat omringt haar met een zweem van heiligheid. Ook Christus trok zich het welzijn van de mensheid zó aan, dat hij zich letterlijk liet kruisigen voor onze zonden. Grote bedreigingen, zoals klimaatcrisis en zondeval, kunnen we als mensheid blijkbaar niet zelf het hoofd bieden. We zoeken dan houvast in iconen, outcasts, zoenoffers en zondebokken. Denk aan de Maya’s in Peru die (gehandicapte) kinderen offerden om de goden gunstig te stemmen of het meisje van Yde dat waarschijnlijk lang voor onze jaartelling werd geofferd in Drenthe.

Wij vinden onszelf rationele wezens, maar als het spannend wordt hunkeren ook wíj naar symboliek en plaatsen we meisjes zoals Greta maar wat graag op een voetstuk.

Haar autisme speelt een onmiskenbare rol in haar gedrag en de bijzondere positie die ze inneemt. De Oostenrijkse psychiater Leo Kanner en zijn landgenoot en kinderarts Hans Asperger, publiceerden in de jaren veertig van de vorige eeuw hun befaamde artikelen over kinderen met autisme. Ze beschreven hoe deze kinderen extreem in zichzelf waren gekeerd en in een andere wereld leken te leven. Ook bleken ze opvallend naïef en hadden ze weinig kennis en inzicht in hun sociale omgeving, waardoor Kanner de term ‘autistic aloneness’ introduceerde.

Tijdens de laatste klimaatmars in Den Haag scandeerde de jeugd ‘let’s make the world Greta again!’ Ik zou het willen omdraaien: laten we Greta weer als een van ons beschouwen zodat ze niet eenzaam opdraait voor onze zonden.

download deze column (pdf)

  • Esther van Fenema

    Esther van Fenema is psychiater in het LUMC, is professioneel violiste en is interviewster bij online opinieplatform Café Weltschmerz. Ze is gepromoveerd op de toepassing van richtlijnen in de ggz.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 20-10-2019 16:38

    "Interessante overdenkingen van Martin Sommer in dit kader. Zie ook zijn opmerkingen over Greta Thunberg

    https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/het-nieuwe-liberalisme-belooft-niet-langer-vrijheid-het-heet-dwang~becf2f3d/

    @Esther van Fenema. Dank nog voor je uitgebreidere reactie. Maar het werd me niet veel helderder. Soi. "

  • E.M. van Fenema, Psychiater, Bussum 16-10-2019 16:03

    "1. je statement: 'laten we Greta weer als een van ons beschouwen zodat ze niet eenzaam opdraait voor onze zonden'. Jij introduceert het begrip zondeval. En combineert dat met de huidige klimaatcrises. Hoe bezie je dat ?
    Het gaat om de overeenkomst: een grote dreiging die we niet als individu het hoofd kunnen bieden omdat ze te groot en/of veelomvattend is

    2. je eerdere statement: "Het goedkeuren van of aanzetten tot spijbelen om een statement te maken, is een vorm van kindermishandeling" - hoe bekijk je dat nu in het geval van Greta ? Zit daar licht tussen ?
    Ik vind ook bij Gretta dat het zorgelijk is hoe zij wordt ingezet afgezet tegen haar ontwikkeling/psychische status. Deze exposure lijkt me voor geen enkel kind gezond op die leeftijd en in die mate. Is nadrukkelijk niet het onderwerp van mijn column trouwens.

    3. is het in deze discussie (en het betreden van het publieke domein cq wereldplatform) van belang cq relevant om te weten of Greta Thunberg (mogelijk) last heeft van autisme en/of andere medische klachtenbeelden ? Doet dat er toe ?
    Het doet er toe in het licht van 'de zondebok', waarin de geschiedenis laat zien dat er vaak mensen worden uitgekozen die op de een of andere manier niet gemiddeld zijn. Denk aan Jeanne D' Arc bv. Blijkbaar is dat een mogelijk noodzakelijk kenmerk om die 'functie' te kunnen bekleden? "

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 14-10-2019 22:01

    "@ Esther van Fenema. Beste Esther. dank voor je reactie. Toch zou ik je willen uitnodigen wat dieper in te gaan op de reacties- commentaren die zijn gegeven.

    Ik zie drie rode draden - als ik zo vrij mag zijn deze aan te stippen
    1. je statement: 'laten we Greta weer als een van ons beschouwen zodat ze niet eenzaam opdraait voor onze zonden'. Jij introduceert het begrip zondeval. En combineert dat met de huidige klimaatcrises. Hoe bezie je dat ?
    2. je eerdere statement: "Het goedkeuren van of aanzetten tot spijbelen om een statement te maken, is een vorm van kindermishandeling" - hoe bekijk je dat nu in het geval van Greta ? Zit daar licht tussen ?
    3. is het in deze discussie (en het betreden van het publieke domein cq wereldplatform) van belang cq relevant om te weten of Greta Thunberg (mogelijk) last heeft van autisme en/of andere medische klachtenbeelden ? Doet dat er toe ?

    Ik ben erg benieuwd naar je visie op het bovenstaande.
    "

  • Esther van Fenema, Psychiater, Bussum 14-10-2019 20:59

    "@Dolf Algra,

    Ten aanzien van vraag 2. 'Angstvallig stilhouden' is iets wat mij wezensvreemd is... Verder zijn de reacties op mijn column nogal uiteenlopend en lastig om gebundeld te adresseren. Wat mij opvalt is dat een aantal abstractieniveaus door elkaar heenlopen. Wat ik probeer te schetsen in mijn column is meer de overstijgende betekenis die een meisje Gretta zou kunnen hebben in onze samenleving. Ik vind het interessant om dat niveau af en toe te belichten. Natuurlijk kan ik over autisme, haar opvoeding en haar innerlijke roerselen schrijven, maar dat past me niet en dat vind ik ook van ondergeschikte relevatie als je het 'fenomeen' Gretta in ogenschouw neemt. "

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 13-10-2019 13:22

    "Extra input, plus brandende vraag:

    1. Extra input: naar aanleiding van Esther van Fenema's opmerking over de zondeval.
    Ik kwam gisteren bij toeval (?) - toeval is logisch - deze interessante video op nu nl tegen. Titel: is klimaat activisme een religie aan het worden. Interessante uitleg van twee experts.

    https://www.nu.nl/276700/video/is-klimaatactivisme-een-religie-geworden.html

    2. Observatie met brandende vraag: Schrijver van deze column houdt zich nu angstvallig (?) stil en geheel afzijdig aan het debat. Is dat bewust ? Ik ben erg benieuwd naar haar visie op de verschillende opmerkingen die zijn gemaakt.

    Dus Esther: het is nu jouw beurt "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.