Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Kleren van de keizer - Marcel Levi

5 reacties

Een van de nieuwe buzz-termen in de geneeskunde is big data. Door koppeling van toenemend beschikbare kolossale databestanden vol gegevens over individuele patiënten, bijvoorbeeld van zorgverleners, zorgverzekeraars en andere instanties, kan meer inzicht worden verkregen over preventie, diagnostiek en behandeling van ziekten. Profeten van de bigdatabeweging beweren vol vuur dat analyse van deze enorme hoeveelheid informatie de geneeskunde en gezondheidszorg gigantisch vooruit zal helpen. Zoals zo vaak bij een hype, spreken veel mensen anderen met enthousiasme na over de mogelijkheden die het linken van grote datasets op kan leveren zonder dat ze precies weten wat er nu werkelijk mogelijk is en wat de beperkingen zijn. Big data lijken een soort kleren van de keizer, door velen bewonderd of vol verwachting tegemoetgezien, maar eigenlijk is er op dit moment ternauwernood een draadje realiteit aan te ontwaren.

Zo ontbreekt tot op heden elk bewijs voor de werkelijke effectiviteit van big data voor gezondheidszorg. In 2009 publiceerden onderzoekers van Google in Nature triomfantelijk dat door trendanalyse van tientallen miljoenen zoekopdrachten op internet naar griepsymptomen en antigriepmiddelen zij veel sneller dan het Center for Disease Control influenza-epidemieën op het spoor konden komen. Na enkele echte influenza-epidemieën bleek echter dat deze bigdata-analyse totaal onnauwkeurig was en werd Google Flu Trends roemloos van internet verwijderd.

Waarom is de toekomst van big data in de gezondheidszorg zo onzeker? Onze kennis is voor een belangrijk deel gebaseerd op extrapolatie van waarnemingen bij een beperkte groep patiënten naar de gehele populatie. Het principe van big data is dat hoe groter de groep, hoe groter de kans is dat zelfs hele kleine of onverwachte effecten kunnen worden waargenomen. Echter, tegelijkertijd geldt dat hoe groter de dataverzameling, hoe groter de kans dat gegevens niet goed vergelijkbaar zijn. Bijvoorbeeld omdat verschillende waarnemers data op een andere manier interpreteren of op een andere manier rapporteren. Dat geldt zeker voor de informatie in verschillende data-bestanden die allemaal voor heel uiteenlopende doelen zijn opgezet, en waarin de gegevens op uiterst variabele wijze zijn verzameld en opgeslagen. Als de input in de databestanden zo ongelijkvormig is, dan kan de output ook nooit veel betekenis hebben, of minder diplomatiek geformuleerd: garbage in, garbage out.

Een ander probleem van big data is dat de uitkomsten gebaseerd zijn op correlaties, dikwijls zonder onderliggende hypothese of begrip van de gegevens. Zo kan een mogelijke uitkomst van bigdata-analyse zijn dat gebruikers van middeltjes tegen acne minder vaak een hartinfarct krijgen als niet in de beschouwing wordt betrokken dat op de leeftijd van jeugdpuisten coronaire hartziekten tamelijk zeldzaam zijn. En ten slotte zullen big data in de geneeskunde flink worden gehinderd doordat individuele medische gegevens verspreid zijn over een groot aantal verschillende databases van ziekenhuizen, verzekeraars en anderen en dat – als deze bestanden al te koppelen zijn – velen grote waarde hechten aan de bescherming van privacy, zeker wat medische gegevens betreft. Voor het delen van deze tot op het individu herleidbare data, zelfs tussen zorgverleners, bestaat minimale tolerantie in onze samenleving.

Big data lijken vooralsnog de zoveelste modegril in de gezondheidszorg te zijn.

Marcel Levi

<b>Deze column als PDF</b>

print dit artikel
  • Marcel Levi

    Marcel Levi is internist en sinds 1 januari 2017 CEO van het University College London Hospitals (UCLH). Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • GJ Bonte, Neuroloog. , Dalfsen Nederland 16-10-2015 00:00

    "Ik heb het boek "Big Data" niet gelezen, maar ook ik ben nog niet overtuigd. Het overgrote deel wat ik in mijn dagelijkse praktijk gebruik is niet gevonden door gebruik van "Big Data", maar door zeer oplettende individuen. Zoals Newton al zei: "Als ik al verder kon kijken dan mijn voorgangers, dan is het doordat ik op de schouders van reuzen stond". Big Data moeten zich eerst bewijzen, en de enorme verschillen en nuances zullen waarschijnlijk eerder verdwijnen in de massa dan er boven uit springen. "

  • P.L. Kubben, neurochirurg, MAASTRICHT Nederland 16-10-2015 00:00

    "Ik acht Marcel Levi hoog, maar hier slaat hij de plank volledig mis in mijn ogen. Bill Gates refereerde ooit aan Internet als een "voorbijgaande hype" en de opmerking van Levi zal in de loop van de tijd van een zelfde waarheidsgehalte blijken. De mate waarin momenteel Google en Facebook al gebruik maken van de grote hoeveelheid informatie waarover ze op basis van search queries beschikken om voorspellingen te doen (predictive analytics) en een gepersonaliseerde output (in dit geval nog veelal reclame) aanbieden aan de gebruiker, is slechts een begin.

    De mogelijkheid om sampling te verrichten op zeer grote datasets maakt het mogelijk nuances te ontdekken die middels reguliere (kleinschaliger) statistiek verborgen zullen blijven. De vertaalslag van onze huidige vorm van geneeskunde naar "individualized medicine" kan alleen dankzij Big Data gemaakt worden.

    Ik kan Marcel Levi aanraden het boek "Big Data" van Viktor Mayer eens te lezen om zijn mening te verfijnen. "

  • W. van der Pol, Ziekenhuisapotheker en counselor, Delft 15-10-2015 00:00

    "In het AMC mogen ze er zo over (gaan) denken zoals de columnist suggereert, maar in Harvard denken ze er heel anders over. Toevallig nu zijn daarover goede artikelen in de Harvard Gazette gepubliceerd. Zij werken aan slimme algoritmes om data te ontsluiten en toegankelijk te maken. En dan nog dit: data zijn voor wetenschappers onontbeerlijk. Daarom is het vreemd om big data als modegril af te doen."

  • te Gussinklo, Voormalig Internist, ZWOLLE Nederland 14-10-2015 00:00

    "Ik denk dat onze columnist terecht kanttekeningen plaatst. Maar de impact op de zorgsector (of het nu gaat om little of big data) zal enorm zijn. Die voorspelling durf ik aan op grond van mijn expertise. Via al dan niet slinkse wegen worden over ons conclusies getrokken. Een waarschuwing. De medische sector kan het zich niet permitteren om rustig af te wachten en te relativeren!

    Lees (en reageer eventueel): https://www.linkedin.com/pulse/achmea-de-nesten-jan-taco-te-gussinklo?trk=prof-post "

  • P.de Korte, zenuwarts n.p, Amsterdam 06-10-2015 00:00

    "Laten we het beschouwen als een probeerseltje. Kijken wat we ermee kunnen. Maar niet in het AMC,daar houden ze zich liever bezig met serieuze zaken."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.