Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Column

In Nederland rust een taboe op etnische registratie

Te schuw om etniciteit te registreren

8 reacties

De NRC kopte onlangs ‘In de Randstad liggen de corona-IC’s vol met patiënten met een migratie-achtergrond’. In het artikel merken artsen op dat er op dit moment geen dwarsdoorsnede van de maatschappij met corona in het ziekenhuis ligt, maar een sociaaleconomische onderklasse, waaronder veel mensen met een migratieachtergrond.

Logisch, want mensen met de ‘verkeerde’ postcode lopen meer risico om ernstig ziek te worden van covid-19, omdat ze vaker leiden aan obesitas, suikerziekte, een hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Huisarts Shulini Soekhoe-Mahesh vat het bondig samen: ‘Je bent vaak al gedupeerd als je laaggeletterd of anderstalig bent. Dat geldt ook voor een lage SES. Heb je een combinatie van alle drie, tja dan ben je echt de pineut.’

In Nederland bespreken we de factor etniciteit liever niet omdat we bang zijn voor de controverse die steevast op de loer ligt. Als arts-psychiater heb ik echter wel moeten leren dat bepaalde leverenzymen bij mensen van Afrikaanse herkomst zich anders gedragen dan bij mensen van Kaukasische komaf. Negeer je dit gegeven dan loopt je patiënt ernstige en vermijdbare risico’s op bijvoorbeeld bewegingsstoornissen of onvoldoende werkzaamheid van een medicament met alle gevolgen van dien, bij ­bijvoorbeeld een acute psychose.

De NRC-kop leidde – hoe voorspelbaar – direct tot polarisatie en het berijden van de bekende stokpaardjes op zowel links als rechts, die nergens toe leiden. Door dit openhartige artikel vroeg ik me toch af of we misschien als artsen in staat zijn om een positieve bijdrage te leveren aan dit lastige discours? Als we dit onderwerp namelijk blijven vermijden, dan verwaarlozen we onze maatschappelijke plicht om misstanden te signaleren en belanden sommige mensen in onze samenleving met een niet-Nederlandse achtergrond dus zelfs eerder op de ic omdat ze geen zorg op maat krijgen.

In Nederland rust een taboe op etnische registratie en er worden dan ook geen statistieken over de etnische achtergrond van corona­patiënten en -doden bijgehouden. Bart Biemond, hoogleraar inwendige geneeskunde aan het Amsterdam UMC, legt in het magazine De Kanttekening uit dat deze gevoeligheid zijn oorsprong vindt in de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers konden Joden makkelijk vinden, omdat in het bevolkingsregister stond wie Joods was en wie niet.

Coronaonderzoek naar sterftecijfers door onder andere het ­Londense Institute for Fiscal Studies uit Groot-Brittannië toont aan dat het sterftepercentage onder Afro-Britten drieënhalf keer zo hoog is als onder witte Britten. In Chicago is slechts 30 procent van de bevolking Afro-Amerikaans, maar is 70 procent van de dodelijke slachtoffers zwart. BIJ1, de partij van Sylvana Simons, is om die reden juist voor het wel registreren van etniciteit van corona­slachtoffers. Woordvoerder Quinsy Gario stelt: ‘Nu worden gemeenschappen buitengesloten van het plan dat is opgesteld omdat er geen ­gegevens zijn over de schade dat het virus bij hen aanricht.’ Hij noemt deze ongelijkwaardige behandeling zelfs in strijd met ­artikel 1 van onze Grondwet.

Onze terughoudendheid om etniciteit te registreren heeft, zeker historisch gezien, voordelen, maar misschien is de schade ervan als we het coronavirus willen bestrijden nog groter. 

Meer van Esther Fennema
  • Esther van Fenema

    Esther van Fenema is drie dagen per week psychiater bij de crisisdienst in Almere en heeft een vrijgevestigde praktijk. Ze is gepromoveerd op de toepassing van richtlijnen in de ggz. Daarnaast is ze lijsttrekker voor NLBeter, een politieke beweging, professioneel violiste en is ze interviewster bij online opinieplatform Café Weltschmerz.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Manon Kleijweg, Ouderenpsychiater, Utrecht 14-11-2020 10:57

    " Het CBS beschikt wel degelijk over exacte cijfers t.a.v. migratie achtergrond, per type achtergrond (Marokkaans, Turks, Antilliaans, 1e, 2e generatie etc), per gemeente en zelfs per wijk, op grond van het bevolkingsregister dat de nationaliteit van ouders vastlegt. Met deze gegevens werd na de eerste coronagolf duidelijk dat in Nederland de mortaliteit bij mensen met een niet-westerse migratie achtergrond iets hoger was dan gemiddeld. Mensen met een westerse migratie-achtergrond bereikten trouwens de hoogste mortaliteit, mogelijk doordat zij relatief vaak in slachterijen werken.
    Als het om individuele patiënten gaat kun je als arts natuurlijk gewoon vragen naar etniciteit. Al word je daar als het gaat om instellen op medicatie niet veel wijzer van, stelde het NTVG in 2013 al (zie link naar artikel hieronder). Want ook binnen etnische groepen zijn er flinke farmacogenetische verschillen. Informeren naar gevoeligheid voor bijwerkingen of eerdere ervaringen met onvoldoende effectiviteit en bij twijfel farmacogenetisch onderzoek laten doen is de gebruikelijke aanpak. De uitslag kan worden vastgelegd in een "farmacogenetisch paspoort", uiteraard in te zien met toestemming van de eigenaar. Het leuke daarvan is dat je er met geen mogelijkheid iemands etniciteit aan kan aflezen.
    https://www.ntvg.nl/artikelen/etnische-farmacogenetica/volledig"

  • W. B. Eijkelenboom , Psychiater, Maastricht 13-11-2020 10:20

    "Oeps, ik schrik een beetje. Ik heb altijd begrepen dat de verschillen binnen de zogenaamde 'etnische groepen' veel groter is dan de verschillen tussen de ethnische groepen. Daarnaast blijkt bij grondig onderzoek meestal niet de ethnische achtergrond maar andere factoren de verschillen te verklaren zoals inkomensongelijkheid, toegang tot zorg etc. De kans op onbedoelde discriminatie lijkt me veel groter dan de dubieuze winst voor patiënt en wetenschappelijk onderzoek. Ik ben het dus op dit punt niet zo eens met collega Fenema .
    "

  • Carsten Lincke, kinderarts, Haarlem 12-11-2020 11:52

    "Met taboeïsering van etniciteit als bijdragende factor aan kans op ziekte en complicaties is niemand gebaat, vooral niet de patient zelf. Een tijdloos thema; mijn commentaar (2002) op pleidooien tegen registratie van etnische achtergrond in medisch dossiers is onverkort van toepassing:
    https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/verslaafd-aan-een-ideologie.htm "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.