Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Column

Hoezo anderhalve meter?

20 reacties

‘Wel anderhalve meter, hè!’ krijg je tegenwoordig te horen als je even niet oplet bij de kassa van het Kruidvat of bij de koffieautomaat op kantoor. Soms guitig met een knipoog, soms ronduit bits en beledigend vanuit een mengelmoes van angst en overmatige gehoorzaamheid om maar het beste jongetje van de klas te zijn.

De anderhalvemetersamenleving is vooral een idee van ondernemers om ‘verantwoord’ uit de lockdown te geraken en zo weer klandizie op te bouwen. Op 28 maart 2020 noemde Sieger Dijkstra, de nieuwe voorzitter van VNO-NCW Noord de werkelijkheid na de coronacrisis de ‘anderhalvemetereconomie’ en op 9 april 2020 was ‘anderhalvemetersamenleving’ het woord van de week.

Dat de afstandseis niet alleen een dringend advies is, blijkt uit het feit dat er een landelijke modelnoodverordening is opgesteld door het Veiligheidsberaad als lid van de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing. Bij een noodverordening is de burgemeester bevoegd alle bevelen te geven die hij nodig acht om de openbare orde te handhaven of om gevaar te beperken wanneer hij dat nodig acht, waarbij zelfs het afwijken van de grondwet is toegestaan.

Wat is op dit moment de feitelijke onderbouwing van de anderhalvemetersamenleving, of ‘het nieuwe normaal’, zoals Rutte het noemt?

Het nieuwe normaal wordt zonder overtuigende evidentie omarmd

Een rondje PubMed leverde op deze vraag opvallend weinig informatie op. Is de anderhalvemetersamenleving zo vanzelfsprekend dat onderzoekers er hun neus voor ophalen, of durft niemand zijn vingers aan dit gevoelige topic te branden? Het tijdschrift Infection Control & Hospital Epidemiology publiceerde op 15 mei wel een kritisch artikel over het feit dat er in de gezaghebbende internationale richtlijnen voor preventie en controle (IPC) onvoldoende overeenstemming bestaat over de manieren van transmissie en de aanbevelingen daaromtrent. Zoals die van de WHO en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding van de Europese Unie.

Relevant onderzoek naar het risico van verspreiding via aerosolen waarbij er zelfs op acht meter nog een besmettingsrisico is, lijkt nauwelijks publiekelijke opwinding te veroorzaken. Microdruppels die langdurig blijven hangen in afgesloten ruimtes met onvoldoende of inadequate ventilatie en mogelijk het opvallend grote aantal slachtoffers in kroegen en andere afgesloten ruimtes kunnen verklaren. Anders gezegd: op anderhalve meter samen in een koor zingen in een slecht geventileerde kerk vormt statistisch een groter risico dan op een terras zitten in de buitenlucht met tafeltjes op minder dan anderhalve meter afstand.

Als evidencebased werkende dokter moet ik wennen aan de gedachte dat deze anderhalvemetersamenleving met verstrekkende gevolgen voor onze maatschappij zonder overtuigende evidentie zo makkelijk wordt omarmd (of dat laatste woord liever ook niet meer?).

De suggestie wordt gewekt alsof de anderhalvemetersamenleving gebaseerd is op modellen voortkomend uit virusdynamiek, maar komt in werkelijkheid vooral voort uit financieel-economische belangen en de behoefte aan handelingsperspectief om de lockdown achter ons te kunnen laten.

Opiniemakers of collega’s die de vanzelfsprekendheid ter discussie willen stellen of beargumenteren dat er misschien ook risico’s kleven aan deze maatregelen worden weggezet als wappies of opportunisten die voor eigen parochie preken.

Volgens mij moeten we juist kritisch zijn als we opeens zeker weten wat ‘normaal’ is voor de samenleving.


Meer van Esther van Fenema

  • Esther van Fenema

    Esther van Fenema is psychiater in het LUMC, is professioneel violiste en is interviewster bij online opinieplatform Café Weltschmerz. Ze is gepromoveerd op de toepassing van richtlijnen in de ggz.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 04-06-2020 00:22

    "@Wuister: Dat is nog wat vroeg om nu al te concluderen: De pandemie is nog lang niet voorbij. Laten we eens een jaartje afwachten en kijken hoe dan de getallen zijn. Dit virus gaat niet meer weg, en zal nog wel een tijdje rondwaren...

    Overigens, hoe lang wou u de “intelligente lock-down” wereldwijd nog volhouden? Totdat er geen middenstand meer over is in Nederland? Wellicht net zo lang dat zelfs de multinationals geen geld meer overhebben om hun bestuurders bonussen uit te keren?

    Of totdat er zoveel mensen wereldwijd doodgaan van armoede, honger en andere ziekten dat Corona echt een lachertje wordt? "

  • Jan Wuister, huisarts, Den Haag 03-06-2020 22:55

    "@ Bonte:
    Hoezo Zweden? Dodental verhoudingsgewijs hoger dan in Nederland: 4500 op 10 miljoen inwoners versus 6000 op 17,5 miljoen inwoners in Nederland, dagelijkse besmettingen 400-800 tegenover Nederland rond de 100 volgens de cijfers van Johns Hopkins University van vandaag. Daar moet je nu dus niet wezen.
    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 03-06-2020 10:48

    "@Wuister: Ik hoef niet met een goed voorstel te komen. Dat hebben anderen al lang gedaan. Kijk naar hoe Zweden de crisis aanpakt.

    En lees het stuk van Olde Rikkert, hoogleraar ouderengeneeskunde in het Radboud. Niet voor het eerst dat deze man uitermate verstandige dingen zegt:

    https://www.tubantia.nl/hengelo/twentse-hoogleraar-alleen-doden-en-ic-bedden-zijn-geteld-alsof-dat-het-enige-is-wat-ertoe-doet~af57fb3e/?referrer=https://www.google.nl/

    En als je dan toch de smaak te pakken hebt, lees ook even het stukje van Rudi Westendorp die nu in Denemarken bivakkeert.

    Niet toevallig twee specialisten ouderengeneeskunde: Blijkbaar trekt een vak met een lage status en aanzien de meest verstandige en wijze mensen.

    Het is niet dat er geen wijze en verstandige mensen in de geneeskunde rondlopen. Maar je moet er wel naar willen luisteren..."

  • Jan Wuister, Huisarts, Den Haag 02-06-2020 21:32

    "Makkelijk schieten, maar kom eens met een constructief voorstel hoe dan wel.

    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 02-06-2020 20:54

    "@ Broere: 164 observational studies... Zo, zo...

    "The primary limitation of our study is that all studies were non-randomised, not always fully adjusted, and might suffer from recall and measurement bias (eg, direct contact in some studies might not be measuring near distance)."

    Many studies did not provide information on precise distances, and direct contact was equated to 0 m distance; none of the eligible studies quantitatively evaluated whether distances of more than 2 m were more effective, although our meta- regression provides potential predictions for estimates of risk.

    Few studies assessed the effect of interventions in non-health-care settings, and they primarily evaluated mask use in households or contacts of cases, although beneficial associations were seen across settings.

    Furthermore, most evidence was from studies that reported on SARS and MERS (n=6674 patients with COVID-19, of 25697 total), but data from these previous epidemics provide the most direct information for COVID-19 currently. We did not specifically assess the effect of duration of exposure on risk for transmission, although whether or not this variable was judged a risk factor considerably varied across studies, from any duration to a minimum of 1 h.

    'k Weet niet hoor... Ik snap ook wel dat als ik bij zieke mensen uit de buurt blijf dat ik minder kans loop om ziek te worden.

    Maar hoe ver moet ik uit de buurt blijven? 1 meter, 2 meter, 10 meter?

    En hoe lang kan ik de buurt blijven van de zieke persoon? 1 minuut? 60 minuten? 24 uur?

    Enne... Mag die persoon dan schreeuwen, zingen, praten of zelfs niet ademen?

    En maakt het uit of ik in een kleine ruimte zit, of buiten in de bos loop of op het strand?

    Deze studie levert veel getallen, maar niet heel veel meer dan ik al wist, en wat ik op mijn boerenklompen ook nog wel kon bedenken..."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.