Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Column

Hoezo anderhalve meter?

20 reacties

‘Wel anderhalve meter, hè!’ krijg je tegenwoordig te horen als je even niet oplet bij de kassa van het Kruidvat of bij de koffieautomaat op kantoor. Soms guitig met een knipoog, soms ronduit bits en beledigend vanuit een mengelmoes van angst en overmatige gehoorzaamheid om maar het beste jongetje van de klas te zijn.

De anderhalvemetersamenleving is vooral een idee van ondernemers om ‘verantwoord’ uit de lockdown te geraken en zo weer klandizie op te bouwen. Op 28 maart 2020 noemde Sieger Dijkstra, de nieuwe voorzitter van VNO-NCW Noord de werkelijkheid na de coronacrisis de ‘anderhalvemetereconomie’ en op 9 april 2020 was ‘anderhalvemetersamenleving’ het woord van de week.

Dat de afstandseis niet alleen een dringend advies is, blijkt uit het feit dat er een landelijke modelnoodverordening is opgesteld door het Veiligheidsberaad als lid van de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing. Bij een noodverordening is de burgemeester bevoegd alle bevelen te geven die hij nodig acht om de openbare orde te handhaven of om gevaar te beperken wanneer hij dat nodig acht, waarbij zelfs het afwijken van de grondwet is toegestaan.

Wat is op dit moment de feitelijke onderbouwing van de anderhalvemetersamenleving, of ‘het nieuwe normaal’, zoals Rutte het noemt?

Het nieuwe normaal wordt zonder overtuigende evidentie omarmd

Een rondje PubMed leverde op deze vraag opvallend weinig informatie op. Is de anderhalvemetersamenleving zo vanzelfsprekend dat onderzoekers er hun neus voor ophalen, of durft niemand zijn vingers aan dit gevoelige topic te branden? Het tijdschrift Infection Control & Hospital Epidemiology publiceerde op 15 mei wel een kritisch artikel over het feit dat er in de gezaghebbende internationale richtlijnen voor preventie en controle (IPC) onvoldoende overeenstemming bestaat over de manieren van transmissie en de aanbevelingen daaromtrent. Zoals die van de WHO en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding van de Europese Unie.

Relevant onderzoek naar het risico van verspreiding via aerosolen waarbij er zelfs op acht meter nog een besmettingsrisico is, lijkt nauwelijks publiekelijke opwinding te veroorzaken. Microdruppels die langdurig blijven hangen in afgesloten ruimtes met onvoldoende of inadequate ventilatie en mogelijk het opvallend grote aantal slachtoffers in kroegen en andere afgesloten ruimtes kunnen verklaren. Anders gezegd: op anderhalve meter samen in een koor zingen in een slecht geventileerde kerk vormt statistisch een groter risico dan op een terras zitten in de buitenlucht met tafeltjes op minder dan anderhalve meter afstand.

Als evidencebased werkende dokter moet ik wennen aan de gedachte dat deze anderhalvemetersamenleving met verstrekkende gevolgen voor onze maatschappij zonder overtuigende evidentie zo makkelijk wordt omarmd (of dat laatste woord liever ook niet meer?).

De suggestie wordt gewekt alsof de anderhalvemetersamenleving gebaseerd is op modellen voortkomend uit virusdynamiek, maar komt in werkelijkheid vooral voort uit financieel-economische belangen en de behoefte aan handelingsperspectief om de lockdown achter ons te kunnen laten.

Opiniemakers of collega’s die de vanzelfsprekendheid ter discussie willen stellen of beargumenteren dat er misschien ook risico’s kleven aan deze maatregelen worden weggezet als wappies of opportunisten die voor eigen parochie preken.

Volgens mij moeten we juist kritisch zijn als we opeens zeker weten wat ‘normaal’ is voor de samenleving.


Meer van Esther van Fenema

  • Esther van Fenema

    Esther van Fenema is psychiater in het LUMC, is professioneel violiste en is interviewster bij online opinieplatform Café Weltschmerz. Ze is gepromoveerd op de toepassing van richtlijnen in de ggz.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 06-06-2020 12:17

    "@Sikkema: En nu ik toch bezig ben, geef ik u nog een citaten van wijzere mensen dan ik mee, wie weet heeft u er iets aan:

    "Er zijn veel mensen gestorven aan politiek, doch weinig politici"
    Cees Buddingh - 1918-1985

    "Godsdienst is de geslachtsziekte van de mensheid. Politiek is de kanker ervan".
    Henry de Montheriant - 1896-1972 "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 06-06-2020 12:14

    "@Sikkema: Maak u zelf nou niet belangrijker dan u bent.

    De tijd is al lang voorbij dat wij "een voorbeeldfunctie" zouden hebben. De gewone man kijkt al lang niet meer naar de dokter op als voorbeeld hoe men zou moeten leven. Alleen ons salaris dient wellicht nog als voorbeeldfunctie. Maar voor het overige valt het nogal mee met ons als het "goede voorbeeld".

    Social distancing vertraagt alleen de verdere verspreiding, maar stopt deze niet. Dat was ook het doel, flattening the curve. Dat is tot op zekere hoogte nuttig geweest. In een commentaar in de Lancet wordt nog eens gewezen op het feit dat de anderhalve meter dateert uit de jaren 30 en deze studies allang achterhaald zijn, en dat we gewoon helemaal niet weten op welke afstand geen overdracht meer plaats vindt. En een kind kan bedenken dat hoe verder je bij een geïnfecteerde persoon uit de buurt blijft, hoe kleiner de kans is dat je raakt.

    Maar wat kost die "anderhalve meter" maatschappij ons allemaal? In niet alleen financieel, maar ook psychosociaal? Mijn zoontje van vijf die bij een val officieel niet eens meer aangeraakt en getroost mag worden door de leerkracht? Oudere demente bejaarden die rustig worden van nabijheid en fysiek contact, en nu alleen maar marsmannetjes in schort en met een masker zien, en veroordeeld worden tot "eenzame opsluiting". En dat propageert u als specialist ouderengeneeskunde? Bent u wel helemaal goed bij uw hoofd?

    Maar, laat u zich vooral niet weerhouden om "het goede voorbeeld" te geven. Ik blijf graag bij u uit de buurt, zeker als ik oud, somber of dement zou zijn. En ik zou de afstand zeker willen beperken, niet tot anderhalve meter maar eerder tot anderhalve kilometer.

    Ik was al nooit erg geschikt als brave broeder, laat staan als "goed voorbeeld". Ik doe altijd een poging zelf op de hoogte te blijven en zelf na te denken, en over het algemeen levert me dat meer op dan het geleuter van onze boterbabbelaars in Den Haag.
    "

  • J.R. Sikkema, Specialist ouderengeneeskunde, IJmuiden 05-06-2020 17:09

    "De anderhalve meter stond ter discussie, niet de lockdown.
    Voordat de lockdown werd ingesteld waren er al elke week uitbreiding van de maatregelen om verdere verspreiding te voorkomen en dan hebben we het nog niet over het gezonde verstand van de meeste mensen om verspreiding te voorkomen. Zie de link voor het overzicht: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/04/20/twee-maanden-corona-in-nederland-een-overzicht-van-de-maatregelen-a3995447
    Het zou mooi zijn als de lockdown inderdaad niet nodig is, iets wat we de komende periode gaan ondervinden.

    Met een korte google zoektocht op "coronamaatregelen Zweden" blijkt dat ook in zweden een afstand van 1.5 meter wordt aangehouden. Ook Rudi Westendorp spreekt van een mate van social distancing.
    Dus, als het niet anderhalve meter is, wat moet het dan wel zijn? Het stuit mij tegen de borst dat artsen op deze site roepen dat anderhalve meter onzin is, vooral met de voorbeeldfunctie die van ons verwacht mag worden. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 04-06-2020 16:35

    "@Sikkema: Als het zo vermoeiend is, kan ik u alleen maar aanraden om het allemaal niet te lezen. Voorkomen is beter dan genezen, toch? Heel modern ook, preventieve geneeskunde.

    En heeft de overheid bijgedragen aan de verdere verspreiding? Ach, dat is nog maar de vraag. De pandemie gaat als een veenbrand door, en het grootste deel van de achterliggende pandemie was zeer waarschijnlijk terug te voeren op enkele "superspreading events".

    Christof Kuhbander wees in dit opzicht al op het feit dat de pandemie in de meeste landen al duidelijk over zijn hoogtepunt heen was op het moment dat de "lockdown" van kracht werd. Mijns inziens met hele sterke argumenten. Zie ook: https://advance.sagepub.com/articles/The_Scenario_of_a_Pandemic_Spread_of_the_Coronavirus_SARS-CoV-2_is_Based_on_a_Statistical_Fallacy/12151962

    Maarre... Ik zou u afraden dit te lezen. Als u al moe wordt van mijn schrijfseltjes is dit artikel helemaal niet goed voor u: U zou er maar ernstig vermoeid van raken..."

  • J.R. Sikkema, Specialist ouderengeneeskunde, IJmuiden 04-06-2020 16:18

    "Dat anderhalve meter niet evidence-based is lijkt me nogal logisch. Zou toch bijzonder zijn dat er uit goed onderzoek blijkt dat 1.5 meter de meest ideale afstand is. Wellicht is het 1.36 of 2.72 meter. Of als mensen normaal ademen 0.46 meter, bij hijgen 1.98 en bij mensen die hoesten 8.56 meter. En dan is de mate van ventilatie en windrichting niet meegerekend. Punt is dat er praktische keuzes gemaakt moesten worden.

    Wel heeft het hele maatregelenpakket ervoor gezorgd dat de uitbraak redelijk beperkt is gebleven. In Nederland hadden we gelukkig de luxe om dit toe te passen.

    Ik vind het zeer vermoeiend velerlei commentaar te lezen over de huidige maatregelen zonder enig constructief voorstel. En dan wordt de overheid ook nog als idioot afgedaan. Zeer teleurstellend. Waar is de evidence dat de overheid gefaald
    heeft?

    In het artikel van Olde Rikkert wordt genoemd: "Het is wel beperkt tot een bekend persoon per dag en onder strikte voorzorgsmaatregelen." Bezoek werd toegestaan maar wel onder strikte voorzorgsmaatregelen. Deze maatregelen worden niet beschreven. Ik zou me zomaar kunnen voorstellen dat een afstand van 1.5 meter inbegrepen was.
    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.