Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Heksenjacht - Marcel Levi

18 reacties

Laat ik om te beginnen even heel duidelijk zijn: ik ben een tegenstander van kwakzalverij. Ik heb te veel patiënten besjoemeld zien worden door iriscopisten, oorschelpmagnetisten, Chinese kruidenvrouwtjes of pseudodokters die overal schimmels zien. En zwemmen met dolfijnen, baby-yoga, ponyfluisteren en kleurentherapie is vast allemaal prima om je prettig bij te voelen, maar heeft niks met geneeskunde te maken.

De reden dat ik tegen ben is duidelijk: het is allemaal totaal onbewezen therapie en de beoefenaren weigeren vaak hun behandeling te laten evalueren in simpel vergelijkend onderzoek met duidelijke uitkomstmaten. En hoewel het niet baat, schaadt het soms wel degelijk: sommige ‘alternatieve behandelingen’ geven regelrechte schadelijke bijeffecten – nog los van het feit dat een hulpzoekende patiënt wordt bedrogen met valse hoop en hoge kosten. Het is dus prima dat goed opgeleide evidencebased artsen zich teweerstellen tegen de misleiding van onze patiënten. En dat we erop blijven aandringen dat nieuwe therapieën worden onderzocht in degelijk wetenschappelijk onderzoek.

U zult misschien denken dat ik dus lid ben van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Dat is echter niet het geval. De reden daarvoor is dat ik denk dat deze vereniging de strijd tegen de kwakzalverij meer schade doet dan profijt brengt. En dat het agressieve fanatisme waarmee deze vereniging denkt haar doelen te bereiken me in toenemende mate tegen de borst stuit. Men meent klaarblijkelijk doeltreffend te zijn door salvo’s van persoonlijke aanvallen op niet alleen beoefenaren van alternatieve geneeswijzen maar vooral ook op hen die volgens de vereniging deze kwakzalvers steunen of maar in de buurt komen van therapie die volgens haar verwerpelijk is. Als een soort van Spaanse inquisitie werpt de vereniging deze personen zonder enige objectief proces of zelfs enige vorm van hoor- en wederhoor als heksen op de brandstapel.

Fatsoenlijk onderzoek kan mensen

behoeden voor onzinnige therapie

Zo is deze maand de Meester Kackadorisprijs, de jaarlijkse prijs die de vereniging uitlooft aan de grootste kwakzalver, toegekend aan Pauline Meurs. Zij krijgt de prijs omdat ze als voorzitter van de onderzoeksorganisatie ZonMw – waarvan ik zelf ook bestuurslid ben – een signalement heeft uitgebracht waarin een pleidooi wordt gehouden om meer wetenschappelijk onderzoek te doen naar alternatieve geneeswijzen. Immers, of je het er nu mee eens bent of niet, we moeten ons realiseren dat tienduizenden Nederlanders, onder wie 3-5 procent van de Nederlandse kinderen, gebruikmaken van deze behandelwijzen. En de beste manier om mensen te behoeden voor onzinnige en potentieel schadelijke therapie begint met het objectief vaststellen (of ontmaskeren) van de waarde van deze behandeling, inderdaad middels fatsoenlijk wetenschappelijk onderzoek.

De strijd van de weldenkende geneeskunde tegen de kwakzalvende geneeskunde is een strijd van rede en wetenschap tegen bijgeloof en valse emotie. Ik denk dat we die strijd dan ook met bij ons passende energie, professionalisme en wetenschappelijke overtuigingskracht dienen te voeren en ons niet moeten verlagen tot irrationele scheldpartijen.

Het toekennen van de Meester Kackadorisprijs aan Pauline Meurs op de dag dat zij een hoge koninklijke onderscheiding uitgereikt kreeg voor haar vele verdiensten voor de Nederlandse gezondheidszorg, toont vooral hoe mijlenver de Vereniging tegen de Kwakzalverij zichzelf buiten onze maatschappij heeft geplaatst.


Marcel Levi is internist en bestuursvoorzitter van het AMC

Marcel Levi

  • Marcel Levi

    Marcel Levi is internist en sinds 1 januari 2017 CEO van het University College London Hospitals (UCLH). Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • R. Dijkgraaf, cardioloog, HARDERWIJK nl 19-10-2014 00:00

    "Wat het zelotische gedrag van de Nederlandse vereniging tegen Kwakzaverij betreft ben ik het met Marcel Levi eens, hoewel ik toch lid van die club ben onder het motto: hoe meer weerstand tegen alternatieve behandelaars hoe beter.

    Maar zijn pleidooi voor wetenschappelijk onderzoek naar de werkzaamheid van alternatieve therapieën raakt - sorry - kant noch wal.
    Goed wetenschappelijk onderzoek begint met een valide hypothese, die is ingebed in bestaande kennis. Wij trekken dus geen geld uit voor onderzoek naar stenen die eventueel naar boven vallen, of voor een trial naar het effect van pruimen op het voorkomen van appendicitis.

    Dit is precies wat Pauline Meurs van ZonMw wél propageert.
    In verdunningen van een yoctomol per yottaliter heeft een eventueel werkzame stof geen enkel effect meer. Sterker nog: de concentratie aan verontreinigingen in zuiver water is miljarden keren hoger dan die van de werkzame stof, dus die zouden een veel sterker effect hebben dan het niet-bestaande geheugen van water. Hetzelfde geldt mutatis mutandis voor acupunctuur en voor 99% van de overige onzintherapieën.
    We moeten dus géén onderzoek naar alternatieve behandelingen doen, zeker niet in een tijd waarin de budgetten voor échte wetenschap onder druk staan.

    De nominatie voor de Meester Kackadorisprijs voor ZonMw is uitermate terecht: hou op met die waanzin en besteedt zorggeld aan de bijna-stukbezuinigde ggz of aan de thuiszorg!
    "

  • C.N.M. Renckens, vrouwenarts n.p./bestuurslid VtdK, HOORN NH Nederland 18-10-2014 00:00

    "Levi schrijft dat hij zelf wars is van kwakzalverij maar hij neemt het de VtdK kwalijk dat professor Meurs via de Kackadorisprijs persoonlijk wordt aangesproken op de misstappen van de ZonMw-directie. Er is behoorlijk wat af te dingen op de brief van Levi, vooral op de dingen die hij niet schrijft.
    Levi gaat voorbij aan de argumenten waarom Meurs persoonlijk de Kackadorisprijs heeft gekregen voor het bevorderen van kwakzalverij, en niet ZonMW als organisatie:
    1. Al in 2006 heeft ZonMw om vergelijkbare bevordering van kwakzalverij de Kackadorisprijs gekregen. Niemand binnen ZonMw heeft zich die kritiek aangetrokken, zeker ook niet de bestuursvoorzitter. Een niet-persoonlijke aanpak trekt niet alleen publiek weinig aandacht, maar het heeft ook aanzienlijk minder effect op een semi-bureaucratische instelling als ZonMw.
    2. Dit voorjaar presenteerde ZonMW, met een persoonlijke aanbeveling van Meurs, opnieuw een rapport waarin zij een lans breekt om kwakzalverij nog maar eens wetenschappelijk te onderzoeken. Dit terwijl er de afgelopen decennia al honderden miljoen euro’s en dollars zijn verkwist aan dit soort onderzoek. Niet alleen ontbreekt de biologische rationale waarom kwakzalverij zou kunnen werken, vervolgens blijkt dat het ook echt niet werkt. Het is toch tenenkrommend dat Levi betoogt, hoewel hij dolfijnknuffelen onzin vindt, dat onderzoek naar de therapeutische werking ervan onderzocht moet worden om de onzin ervan aan te tonen? Hij vindt het vermoedelijk onmaatschappelijk om dat niet te doen. De uitkomst kent hij allang!
    3. Nog daags na toekenning van de Kackadorisprijs verdedigde Meurs hetzelfde onzinnige standpunt, en kwam zij in de media persoonlijk op voor haar medewerkers. Fideel, maar het geeft weinig blijk van enige kennis van evidence based medicine of de causaliteitscriteria van Bradford-Hill waaraan wetenschappelijk onderzoek getoetst wordt.
    4. Levi doet net of hij niet weet dat kwakzalvers aan de haal gaan met iedere reguliere steun voor kwakzalverij. Een recente rechtszaak van een alternatieve genezer tegen de belastingdienst over vrijstelling van BTW werd door de klager gewonnen dankzij het ZonMW-rapport als overtuigend bewijs dat kwakzalverij door de reguliere wetenschap erkend wordt. Nog afgelopen week diende een alternatieve arts op grond van het ZonMW-rapport een verzoek in bij de KNMG om kwakzalverij als afzonderlijke wetenschappelijke vereniging binnen de KNMG te erkennen. De KNMG-voorzitter verzuchtte blij te zijn dat we in Nederland een VtdK hebben.
    Het geeft een warm gevoel dat Levi opkomt voor het persoonlijk welzijn van zijn collega Meurs. Hij geeft daarbij ruiterlijk toe dat hij als bestuurslid van ZonMW deelt in de schande. Hij schrijft niet dat hij binnen het AMC een nog veel grotere belangenverstrengeling heeft met de Kackadoris-winnares: Meurs is lid van de Raad van Toezicht van het AMC, waarvan Levi bestuursvoorzitter is.
    Tot slot wordt de VtdK gebrek aan discussie verweten. Dat is aperte onzin. Discussie is de basis van wetenschap, en dat wordt al sinds 1880 door de vereniging gepropageerd. De toekenning van de Kackadoris komt niet uit de lucht vallen. De vereniging heeft tevoren vele malen aan ZonMW, aan de directie en aan mevrouw Meurs kritiek geuit. Meurs neemt uitgebreid de tijd om via de media en haar vrienden haar gram te spuien, maar zij heeft het te druk om de VtdK antwoord te geven. Wie houdt de discussie af? Nog afgelopen week heeft de VtdK een uitnodiging aan ZonMW gestuurd om publiekelijk in discussie te gaan onder auspiciën van een onafhankelijke wetenschappelijke organisatie. Wij wachten op het antwoord van mevrouw Meurs.


    "

  • Steven J.A. Verbeek, Bedijfsarts, COULLONS Frankrijk 18-10-2014 00:00

    "Een economische wetmatigheid is dat wanneer iets helemaal niet meer vergoed wordt, de vraag vanzelf minder wordt. Dan kijk ik in eerste instantie naar zorgverzekeraars die nog steeds onwerkzame consulten, behandelingen en medicijnen vergoeden.
    Daarnaast zouden ziekenhuizen zich verre moeten houden van het "gelegenheid geven" aan het praktiseren van "alternatieve" of "complementaire" geneeswijzen.
    In mijn huidige (sinds 15 jaar) woonland Frankrijk komt nog steeds 90% van de dokter vandaan met een recept in de hand. Maar nu worden veel geneesmiddelen niet of nauwelijks meer vergoed als hun "service médical rendu" twijfelachtig of onbewezen is en als de apotheker vergoeding vraagt, hoeven veel patiënten ze ineens niet meer. "

  • N.A. Terpstra, huisarts, Venhuizen Nederland 18-10-2014 00:00

    "Ik ben nogal verbaasd over de kromme redenering in de onderstaande reactie van collega Marc van Wijk, die in essentie net zo onlogisch is als de column van Marcel Levi. Als behandelwijzen wetenschappelijk bewijsbaar zijn, dan zijn ze inderdaad niet alternatief. Dat is geen reden om de schaarse onderzoeksbudgetten te gaan verkwisten aan onlogische hypotheses en al reeds lang bewezen onzin.

    Daarin heeft van Wijk wel gelijk: wetenschappelijk onderzoek naar flauwekul is weggegooid geld. Ik verwijs graag naar het artical van statistica Regina Nuzzo eerder dit jaar in Nature, waarin zij duidelijk maakt dat de plausibiliteit van de te toetsen hypothese de kracht van het wetenschappelijk bewijs bepaalt. Dan hoef je - met een knipoog naar Hans Christaan Andersen - alleen maar een kleine jongen te zijn, die tegen keizerin Meurs en haar lakeien Levi en Bloem cs roept: "Majesteit, u heeft geen kleren aan"

    http://www.nature.com/news/scientific-method-statistical-errors-1.14700"

  • Jaime Borjas, arts-onderzoeker 17-10-2014 00:00

    "Ik denk dat de achtergrond waartegen de vereniging tegen kwakzalverij deze prijs uitreikt beter is onderbouwd dan de middelen waartegen dhr Levi zich tegen verzet doen vermoeden. Overigens gebruikt dhr Levi geen inhoudelijke argumenten, behoudens een omgekeerde ad hominem: de goede reputatie van zijn collega bestuurslid benoemen.

    Als men met een kritisch epidemiologische bril kijkt naar het onderzoek dat is gedaan naar alternatieve geneeswijzen, mag men vraagtekens zetten bij de meerwaarde van nog meer wetenschappelijke studies naar deze geneeswijzen. Een recente passage van een editorial legt dit uit:

    Is there really any need for more studies? Ernst et al. point out that the positive studies conclude that acupuncture relieves pain in some conditions but not in other very similar conditions. What would you think if a new pain pill was shown to relieve musculoskeletal pain in the arms but not in the legs? The most parsimonious explanation is that the positive studies are false positives. In his seminal article on why most published research findings are false, Ioannidis points out that when a popular but ineffective treatment is studied, false positive results are common for multiple reasons, including bias and low prior probability [2]. More studies are not the answer. No matter how many studies showed negative results, they would not persuade true believers to give up their beliefs. There will always be “one more study” to try, but there should be a common-sense point at which researchers can agree to stop and divert research time and funds to areas more likely to produce useful results.

    In dit licht is de kritiek van de VtdK niet meer dan zeer goed te verdedigen! "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.