Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Heksenjacht - Marcel Levi

18 reacties

Laat ik om te beginnen even heel duidelijk zijn: ik ben een tegenstander van kwakzalverij. Ik heb te veel patiënten besjoemeld zien worden door iriscopisten, oorschelpmagnetisten, Chinese kruidenvrouwtjes of pseudodokters die overal schimmels zien. En zwemmen met dolfijnen, baby-yoga, ponyfluisteren en kleurentherapie is vast allemaal prima om je prettig bij te voelen, maar heeft niks met geneeskunde te maken.

De reden dat ik tegen ben is duidelijk: het is allemaal totaal onbewezen therapie en de beoefenaren weigeren vaak hun behandeling te laten evalueren in simpel vergelijkend onderzoek met duidelijke uitkomstmaten. En hoewel het niet baat, schaadt het soms wel degelijk: sommige ‘alternatieve behandelingen’ geven regelrechte schadelijke bijeffecten – nog los van het feit dat een hulpzoekende patiënt wordt bedrogen met valse hoop en hoge kosten. Het is dus prima dat goed opgeleide evidencebased artsen zich teweerstellen tegen de misleiding van onze patiënten. En dat we erop blijven aandringen dat nieuwe therapieën worden onderzocht in degelijk wetenschappelijk onderzoek.

U zult misschien denken dat ik dus lid ben van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Dat is echter niet het geval. De reden daarvoor is dat ik denk dat deze vereniging de strijd tegen de kwakzalverij meer schade doet dan profijt brengt. En dat het agressieve fanatisme waarmee deze vereniging denkt haar doelen te bereiken me in toenemende mate tegen de borst stuit. Men meent klaarblijkelijk doeltreffend te zijn door salvo’s van persoonlijke aanvallen op niet alleen beoefenaren van alternatieve geneeswijzen maar vooral ook op hen die volgens de vereniging deze kwakzalvers steunen of maar in de buurt komen van therapie die volgens haar verwerpelijk is. Als een soort van Spaanse inquisitie werpt de vereniging deze personen zonder enige objectief proces of zelfs enige vorm van hoor- en wederhoor als heksen op de brandstapel.

Fatsoenlijk onderzoek kan mensen

behoeden voor onzinnige therapie

Zo is deze maand de Meester Kackadorisprijs, de jaarlijkse prijs die de vereniging uitlooft aan de grootste kwakzalver, toegekend aan Pauline Meurs. Zij krijgt de prijs omdat ze als voorzitter van de onderzoeksorganisatie ZonMw – waarvan ik zelf ook bestuurslid ben – een signalement heeft uitgebracht waarin een pleidooi wordt gehouden om meer wetenschappelijk onderzoek te doen naar alternatieve geneeswijzen. Immers, of je het er nu mee eens bent of niet, we moeten ons realiseren dat tienduizenden Nederlanders, onder wie 3-5 procent van de Nederlandse kinderen, gebruikmaken van deze behandelwijzen. En de beste manier om mensen te behoeden voor onzinnige en potentieel schadelijke therapie begint met het objectief vaststellen (of ontmaskeren) van de waarde van deze behandeling, inderdaad middels fatsoenlijk wetenschappelijk onderzoek.

De strijd van de weldenkende geneeskunde tegen de kwakzalvende geneeskunde is een strijd van rede en wetenschap tegen bijgeloof en valse emotie. Ik denk dat we die strijd dan ook met bij ons passende energie, professionalisme en wetenschappelijke overtuigingskracht dienen te voeren en ons niet moeten verlagen tot irrationele scheldpartijen.

Het toekennen van de Meester Kackadorisprijs aan Pauline Meurs op de dag dat zij een hoge koninklijke onderscheiding uitgereikt kreeg voor haar vele verdiensten voor de Nederlandse gezondheidszorg, toont vooral hoe mijlenver de Vereniging tegen de Kwakzalverij zichzelf buiten onze maatschappij heeft geplaatst.


Marcel Levi is internist en bestuursvoorzitter van het AMC

Marcel Levi

  • Marcel Levi

    Marcel Levi is internist en sinds 1 januari 2017 CEO van het University College London Hospitals (UCLH). Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Sikkema, Ziekenhuisjurist, Nijmegen 20-10-2014 00:00

    "Een opmerkelijk stuk. Dr. Levi lijkt haast vastberaden om over onzinnige werkingshypothesen heen te springen en negatieve resultaten van al gedaan onderzoek (NCCAM!) te negeren. Een eerste vereiste voor het financieren van extra onderzoek lijkt me dat er een plausibel startpunt is om van te vertrekken. Ook dat is een deel van science/evidence based handelen.

    Het lijkt er sterk op dat Dr. Levi de uitkomsten van eerder uitgevoerd onderzoek op het gebied van CAM nooit tot zich heeft genomen. Zie: "En dat we erop blijven aandringen dat nieuwe therapieën worden onderzocht in degelijk wetenschappelijk onderzoek." Het gewraakte ZonMw onderzoek ging echter niet over mooie nieuwe therapieën, maar over de usual suspects uit de 'complementaire zorg'.

    Volgens mij spreekt het beschikbare bewijs daarover voor zich en rest het nu enkel om de moed te verzamelen om dit helder aan de eigen patiënten mede te delen. Mocht in er plaats daarvan toch voor worden gekozen om nog meer good funding achter bad aan te gooien, dan zou dat wel moeten gebeuren op een wijze en met een opzet die duidelijk verschilt van die van het vorige ZonMw rapport.

    Het argument dat mevrouw Meurs wel een koninklijke stempel van erkenning heeft gekregen is curieus te noemen. Of is een lintje tegenwoordig van groter belang dan wetenschappelijke consensus?

    Verder wordt de VtdK verweten dat zij mensen persoonlijk aanvalt(?) en zonder proces(?) op de brandstapel gooit(?). Ik zie het absoluut anders: de VtdK geeft haar mening op wetenschappelijk-inhoudelijke gronden en heeft tot doel daarmee een debat te starten over zaken die in het belang van de patiënt zijn. Extra en duur onderzoek naar zaken die al lang degelijk zijn ontkracht, valt daar in elk geval niet onder.

    Tot slot: vreemd dat een onderbouwde mening aanvoelt als een brandstapel. Gelukkig geldt: als je de feiten aan je zijde hebt, wandel je als wetenschapper zonder moeite van weer die brandstapel af. Ik zou die feiten graag horen!
    "

  • A. Bos, huisarts n.p., AMSTERDAM Nederland 20-10-2014 00:00

    "Wat mij betreft zou Marcel Levi een uitstekende Minister van Volksgezondheid zijn. Eindelijk iemand die niet geintimideerd wordt door het fundamentalistische fanatisme en de brandgeur van de VdtK-inquisitie."

  • M. Boers, reumatoloog, klinisch epidemioloog, AMERSFOORT Nederland 20-10-2014 00:00

    "In zijn lezenswaardige column onthult Marcel Kevi dat hij tegen kwakzalvers is, maar ook tegen de NVTK. Deze vereniging is te fanatiek, doet daardoor meer kwaad dan goed, en heeft zijn collega in het ZonMW-bestuur, Pauline Meurs onrecht gedaan door haar de meester Kackadoris-prijs te geven. Wamt, zo betoogt hij, als zoveel Nederlanders gebruik make van alternatieve geneeskunde dan moeten we dat ondersteunen met behoorlijk onderzoek zodat we daarna de mensen in het land kunnen vertellen wat werkt en wat niet.
    Hierbij dan mijn onthulling: ik ben ook tegen de kwakzalverij en juist daarom trots lid van de NVTK. Ik ben er juist van overtuigd dat de soms wat schelle, fanatieke anti-stem van de NVTK niet gemist kan worden. Ik vind het ronduit naief te denken dat we alleen met feiten uit onderzoek het gebruik van niet-werkzame en vaak onzinnige behandelwijzen kunnen uitbannen. Geloof in alternatieven (en wantrouwen van reguliere geneeskunde) laten zich niet zomaar door ratio verdrijven. Er moet ook op de trom geslagen worden, mensen moeten (soms op harde wijze) worden geconfronteerd met de consequenties van hun denkbeelden, titelfrauders en dubieuze zakenlieden die handelen in valse hoop moeten voor het gerecht gesleept worden.
    Tenslotte: de geschiedenis herhaalt zich als we weer een onderzoeksrondje ‘werkzaamheid alternatieve geneeskunde’ gaan doen. Dat hebben we rondom het Moerman-dieet en de homeopathie allemaal al meegemaakt. Veel geld uitegegeven, werkzaamheid niet aangetoond, maar de alternatieve sector wijst het onderzoeksresultaat af. En in de tussentijd is er nog minder geld vover oor echt belangrijk onderzoek.
    Levi stelt dat de NVTK zich ver buiten de maatschappij heeft geplaatst. Ik stel dat ZonMW zijn maatschappelijke taak verwaarloost als er weer geld gestoken wordt in onzin, omdat zo veel mensen daarin wensen te geloven.
    "

  • C.P. van der Smagt, rustend huisarts, BILTHOVEN Nederland 19-10-2014 00:00

    "Als er nu perse onderzoeksgeld naar alternatieve geneeswijzen moet, zou het dan niet verstandig zijn om, in plaats van voor de zoveelste keer aan te tonen dat alternatieve geneeswijzen niet meer dan placebo-effect hebben, eens te onderzoeken hoe het komt dat miljoenen hoger opgeleiden, die op school al vertrouwd zijn geraakt met de voornaamste natuurwetten, van mening zijn dat die wetten in de geneeskunde niet gelden."

  • C.P. van der Smagt, rustend huisarts, BILTHOVEN Nederland 19-10-2014 00:00

    "Als er nu perse onderzoeksgeld naar alternatieve geneeswijzen moet, zou het dan niet verstandig zijn om, in plaats van voor de zoveelste keer aan te tonen dat alternatieve geneeswijzen niet meer dan placebo-effect hebben, eens te onderzoeken hoe het komt dat miljoenen hoger opgeleiden, die op school al vertrouwd zijn geraakt met de voornaamste natuurwetten, van mening zijn dat die wetten in de geneeskunde niet gelden."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.