Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Hardlopen en broccoli

Welvaartsziekten vragen om een nieuwe manier van medisch denken

7 reacties

De arts van nu is afgericht als brave protocolslaaf. Maar iets meer kritische zin zou de zorg goedkoper en vooral effectiever kunnen maken. Onze protocollen beschrijven state-of-the-artbehandelingen en zijn gebaseerd op studies uit de belangrijke tijdschriften. Het punt is echter dat veel curatief onderzoek wordt gefinancierd door de farmaceutische industrie, die vooral belang heeft bij patenteerbare moleculen.

Leefstijlgeneeskunde is nieuw en wil leefstijl inzetten, niet alleen als preventie, maar juist als curatieve interventie. Uitkomsten van onderzoek naar leefstijlgeneeskunde zijn echter niet patenteerbaar en dus bestaat er onvoldoende mogelijkheid voor private financiering. Anders gezegd, Pfizer en Roche zijn niet geïnteresseerd in hardlopen en broccoli.

Protocolvorming is door VWS gedelegeerd aan de beroepsgroep en dus onderhevig aan de vrije markt, iets wat we ons té weinig realiseren als we in onze spreekkamer de richtlijn ter hand nemen.

Het gebrek aan goed gefinancierd onderzoek naar leefstijlgeneeskunde is eigenlijk een dure vorm van marktfalen, want het schaarse onderzoek dat wél gedaan wordt, biedt zicht op een enorm medisch en financieel voordeel. Schattingen van de financiële besparingen variëren sterk, maar TNO liet zien dat alleen al aan medische kosten bij diabetes type 2 een besparing van 2,7 miljard euro in vijf jaar mogelijk is, als 40 procent van deze patiënten hun leefstijl wijzigt. Hierbij zijn besparingen door minder ziekte­verzuim of minder arbeidsongeschiktheid nog niet eens meege­nomen.

Welvaartsziekten vragen om een nieuwe manier van medisch denk

In maart van dit jaar verscheen in verschillende nationale kranten het Manifest voor Leefstijlgeneeskunde, een initiatief van publicist Martijn van Winkelhof. De boodschap is simpel: gebruik leefstijl als ‘medicijn’ om van ziekte te genezen of om verergering te voorkomen. Meer dan vierhonderd ondertekenaars van het manifest, diverse gezaghebbende personen en organisaties uit de zorg, onderstrepen het belang van deze ‘tak van sport’ en keren zich tegen de perverse prikkels die wezenlijke verandering tegen­houden.

De Tweede Kamer heeft op 24 april een motie aangenomen waarin VWS wordt gevraagd een onderzoeksagenda te ontwikkelen. Inmiddels is het Nederlands Innovatiecentrum voor Leefstijl­geneeskunde opgericht. Binnenkort zal het manifest, inclusief onderzoeksagenda, worden overhandigd aan minister Bruins, om VWS te vragen te gaan investeren in curatieve leefstijlgeneeskunde.

De hoogste tijd, want volgens de WHO is ruim 45 procent van de welvaartsziektes vermijdbaar door het aanpakken van leefstijl.

De explosie aan welvaartsziekten vraagt daarnaast om een nieuwe manier van medisch denken. We hebben tegenwoordig te maken met complexe multifactoriële systeemaandoeningen, denk aan DM2, cardiovasculaire ziekten en depressie. Toch blijven we steken in negentiende-eeuws denken, toen het nog mogelijk was om bijvoorbeeld een infectie met één pil te bestrijden, het klassieke unifactoriële denken. De uiterst complexe aandoeningen van nu benaderen we nog steeds op dezelfde manier, waarbij we het aantal unifactoriële interventies dan maar klakkeloos combineren: kijk naar de pillendoos van de gemiddelde 70-jarige met moeilijke vaten, hoog cholesterol en somberheidsklachten. Farmacologische combinaties waar geen enkele evidence voor bestaat.

Kortom, tijd voor minder illusies en meer gezond verstand.

U kunt het manifest nog ondertekenen via nilg.eu/steun-hier-het-manifest-voor-leefstijlgeneeskunde.

download deze column (pdf)

  • Esther van Fenema

    Esther van Fenema is psychiater in het LUMC, is professioneel violiste en is interviewster bij online opinieplatform Café Weltschmerz. Ze is gepromoveerd op de toepassing van richtlijnen in de ggz.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Jan Keppel Hesselink, arts-pijnbehandelaar, Bosch en Duin 20-09-2018 21:18

    "De reactie van Desiree Haarwassers is heel wat zinniger dan het artikel waarop ze reageert, dat vol staat met platitudes, en fraseologie. Het stuk heeft geheel geen diepgang en fietst voorbij aan alle kernproblemen. Het zet artsen in het algemeen en de farmaceutische geneeskunde wederom in het verdomhoekje, en dat contrast is blijkbaar nodig om knollen voor citroenen te verkopen, beide enorm gezond overigens. En we eindigen dan met een manifest, een onderzoeksprogramma en liefst een onderzoeksschool. Ik stel voor dat we die onderbrengen bij het EMGO, dan komt er wie weet nog wat van terecht.
    Ik denk dat met mij velen benieuwd zijn naar wat er dan allemaal voor onderzoek gedaan moet worden. Ik vermoed vooral veel onderzoek waaruit blijkt dat vitale 80plussers na een heupfractuur sneller naar huis kunnen dan krikkemikkige bejaarden, en dat diegenen die elke dag yoga en qigong doen minder dagen in het ziekenhuis verblijven na een pneumonie dan zij die TV kijken en chips eten.
    Ik stel dan ook voor om mij het budget te geven, waarmee ik dan iets echt zinvols kan doen, en tegelijkertijd zal ik een aantal voor de hand liggende medische feiten (in het kader van not-alternative facts) produceren van het soort dat ik hierboven debiteerde, opdat journalisten weer leuke koppen in de krant kunnen schrijven."

  • Desiree Hairwassers, Patient advocate borstkanker en erfelijke aanleg voor borst- en eierstokkanker, Huissen 20-09-2018 14:53

    "Leefstijlgeneeskunde is helemaal niet nieuw. Het is zo oud als de weg naar Rome. Vrijwel artsen doen eraan, elke dag. Alle artsen wegzetten als 'protocolslaven' betekent vooral een enorme minachting voor hun werk.

    Martijn van Winkelhof is geen publicist. Hij is ambtenaar, Policy Advisor wel te verstaan, op het Ministerie van Financiën. Deze zogenaamd nieuwe leefstijlgeneeskunde is de spin vanuit de overheid. De gedachte is: je eigen gezondheid beïnvloeden, dus minder kosten in de zorg. Alleen die leefstijl beïnvloeden is dus heel moeilijk en heel vaak niet effectief.

    De vraag is niet of het ongezond is om te roken of weinig groenten te eten. Dat weten we allang. De vraag is hoe je van een roker een niet-roker maakt en van een niet-groente-eter een groente-eter. Ongezonde leefstijl en lage Sociaal Economische Status (armoede) hangen sterk samen en nee, posters, folders, briefjes en eenmalige informatie van iemand (een arts) helpen dan niet. Dus... is gezond leven belangrijk? Ja, dat is het. Kun je de leefstijl effectief beïnvloeden? Dat kan wel. Bijvoorbeeld sigaretten heel duur te maken. Door verkooppunten te verminderen. Martijn zit bij Financiën op dé plek om de tabaksindustrie en de voedingsindustrie aan banden te leggen, maar dat wordt, vanwege belangen niet gedaan.
    Mensen intensief begeleiden is ook effectief. Daar zit óók een prijskaartje aan. Is dat kosteneffectief? Dat valt te bezien. Dáár hoef je écht geen onderzoek meer naar te doen. Laat artsen vooral leren van wat gedragswetenschappers (GVO Maastricht) al héél lang weten.

    Overigens krijgen mensen ook heel veel ziektes die helemaal niet leefstijl-gebonden zijn hoor. Patiënten wordt het wel heel vaak aangepraat dat ze schuldig zijn aan hun ziekte. Daar help je natuurlijk niemand mee. Er is NIKS mis (en alles vóór) een gezonde leefstijl. Rook niet. Drink geen/weinig alcohol. Eet gezond en gevarieerd met veel groenten. Word niet te zwaar. Beweeg voldoende. En hoop dat je mazzel hebt.... "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.