Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Gedraag je een beetje als je handelen rond euthanasie wordt gecontroleerd

Collega Overstuur en zijn afgrijselijke drama

21 reacties

Collega Overstuur (echte naam bekend bij de redactie) vertelde wat hem voor gruwelijks overkwam na een euthanasie, ‘als waarschuwing voor zijn collega’s’.

Afgrijselijk drama natuurlijk. Wat gebeurde er? Het ging om een stapeling van ouderdomsklachten bij een mevrouw van 84. Hij handelde voorzichtig, want: ‘“Ik wil niet op de voorpagina van de krant komen na uw dood”, is mijn stokpaardje’. Hij voegt eraan toe: ‘Dat gebeurde toch’. Twee SCEN-artsen gaven een positief advies. Hij deed zijn melding, waarop de RTE hem vroeg de zaak nader uit te leggen. Vier maanden later kreeg hij te horen dat hij onzorgvuldig had gehandeld. Men vond dat hij de uitzichtloosheid onvoldoende had onderbouwd. Het college van procureurs-generaal en de inspectie werden op de hoogte gesteld. Het gesprek bij de inspectie verliep probleemloos. ‘Braaf luisteren naar de RTE en zeg maar dat je ’t nooit meer zult doen’, was de uitkomst daar.

Maar nu moest Overstuur de strijd nog aanbinden met het volgende monster: de officier van justitie. Hij kreeg eerst geen advocaat vergoed – paniek in de tent: ga ik failliet? – toen kreeg hij toch wel een advocaat. Hij ploos alles nog eens na met collega’s en vrienden en er volgde een uitgebreid politieverhoor. Hij betoogde daar dat de beoordeling van de RTE vier belangrijke fouten bevatte. Men was het met hem eens en de zaak werd geseponeerd.

Collega Overstuur had zich als euthanasie verlenend arts misschien wat nauwgezetter op de hoogte kunnen stellen van de procedures rond euthanasie. Dan had hij geweten dat het oordeel van de SCEN-arts wel helpt, maar niks definitief regelt. Dat er geen beroep bestaat na het RTE-oordeel. Ook had hij dan als oplossing voor zijn lijden geen toetsing vooraf gesuggereerd, omdat dat binnen de euthanasiewet onmogelijk is. Verder moet hij zijn voorpaginavrees schrappen, want daar is het niet van gekomen. Totdat hij zelf moord en brand begon te roepen in dit blad.

Hij waarschuwt ons om uit te kijken met de uitdrukking ‘voltooid leven’, want als ze dat zien dan laten ze bij Justitie alle honden op je los in hun nietsontziende jacht op jurisprudentie.

Collega Overstuur vergeet dat hij macht hanteert en dat machtsuitoefening gecontroleerd moet worden. In plaats van doodsbang, witheet en diep verontwaardigd te reageren zou hij kunnen proberen tot een besef te komen van wat hier gebeurt. Als euthanaserend arts zou hij er trots op moeten zijn dat zijn handelen binnen een juridisch kader tegen het licht wordt gehouden. Hij is drie keer bevraagd over zijn handelen door functionarissen die dat binnen hun mandaat deden. Hij is daarbij niet beledigd, niet bedreigd en – God vergeve de gedachte – ook niet gemarteld. De uitkomst was: niks aan de hand. Ik zou willen zeggen: gedraag je een beetje als je handelen rond euthanasie wordt gecontroleerd.

meer van bert keizer

print dit artikel
  • Bert Keizer

    Bert Keizer is specialist ouderengeneeskunde en filosoof. Recent maakte hij de overstap naar de Levenseindekliniek.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Siep de Groot, (plattelands)huisarts, niet praktiserend, Eelderwolde 13-06-2019 10:11

    "Bert Keizer en collega Overstuur voeren verhitte discussies over de richtlijnen bij euthanasie.
    De mening van de IGZ in de zaak-Tuitjenhorn heeft veel woede uitgelokt. Huisartsen worden hierdoor angstig en patiënten weten niet meer waar ze aan toe zijn als ze aan het eind van hun leven ondraaglijk lijden. De IGZ en bovengenoemde collega’s proberen gelijk te krijgen maar of ze het hebben, is de vraag.
    Collega-huisarts Tromp uit Tuitjenhorn is hier letterlijk het slachtoffer van geworden, een schandelijk gevolg van machtsvertoon. Ik ben nog van de oude stempel, van voor de euthanasiewetgeving. Een aantal keren per jaar werd ik in mijn praktijk geconfronteerd met een terminaal lijden. Ik probeerde zo zorgvuldig mogelijk te handelen en gaf morfine in een dosis waarvan ik meende dat die de juiste was. Niet om het leven te beëindigen, maar om de patiënt zo goed mogelijk te helpen. Niet zelden trad daarna de dood in bij een patiënt die ondraaglijk leed. In het nagesprek bleek vrijwel altijd de familie blij te zijn dat het lijden niet langer had geduurd.
    Voor een terminale patiënt waren wij dag en nacht bereikbaar op onze privételefoon, ook als we geen dienst hadden. Tegenwoordig wordt dit door jonge huisartsen als ouderwets beschouwd.
    Een huisarts werkt tegenwoordig gemiddeld drie dagen in de week van 8.00 uur tot 17.00 uur en dient af en toe een weekend dienst te draaien om de registratie te behouden. Nascholing gebeurt vaak via internet.
    Het gedoe met SCEN-artsen, levenseindeklinieken, op het laatste moment weigerende huisartsen om euthanasie te verlenen en coassistenten die alles moeten terugkoppelen naar hun opleider, was er niet.
    "

  • Thomas Berkhout, anios psychiatrie, Utrecht 24-05-2019 21:09

    "De consequentie van het hebben van macht, is het afleggen van verantwoording aan hen die ons die macht geven. Hoe lager het vertrouwen en/of de tolerantie voor risico’s in de samenleving, hoe hoger de verantwoording en waarborgen die aan ons gevraagd worden.

    Ook in de psychiatrie hebben we als artsen veel macht, bijvoorbeeld door patienten in hun vrijheid te beperken of met dwang medicatie toe te dienen. Hoewel ik er niet op zat te wachten met een drukke afdeling, als ik weer bij een zitting moet pleiten waarom ons handelen toch écht in het belang van de patient is, zie ik dat ritueel ook als belangrijk voor het beschermen van de kwetsbare positie van de patient. Hoewel we van onszelf denken dat we altijd principes als proportionaliteit, subsidiariteit en doelmatigheid in het oog houden, dwingt die toetsing ons nog scherper daarop te letten en te formuleren, wat de kwaliteit ten goede komt.

    Teveel controle heeft echter ook een keerzijde. Patienten worden onderbehandeld, doordat er vertraging optreedt in het proces of de drempel te hoog komt te liggen. En andere nuttige zorg wordt verdrongen als we teveel tijd en energie in verantwoording moeten stoppen.

    Binnen de psychiatrie is de toetsing vooral gericht op de bescherming van de patient en heeft dit in principe geen consequenties voor de betreffende arts. Ik kan dus min of meer vrij handelen in het belang van de patient, in de verwachting dat de rechter of klachtencommissie het daarmee eens zal. Soms is dat niet zo, wordt een aanvraag afgewezen en ga ik door om op andere manieren me in te zetten voor de gezondheid van die patient.

    Maar rondom euthanasie is de toetsing achteraf en heeft een oordeel wel consequenties voor ons als arts. De patiënten die de samenleving wil beschermen, worden helemaal niet meer geholpen wanneer artsen bang worden euthanasie uit te voeren. Artsen de mogelijkheid geven een complexe casus vooraf te laten toetsen, zou helpen om de angst bij zowel artsen als samenleving weg te nemen. "

  • b kooistra, specialist ouderengeneeskunde, almere Nederland 21-05-2019 22:59

    "Wat een commotie. Overstuur is niet de meest literaire vondst van Keizer maar met zijn staat van dienst als columnist mag hij best een keer een mindere dag hebben vind ik, en vooruit, anderen mogen daar dan over klagen. Maar waar gaat het nou echt om zou je zeggen. RTE een risico voor je carriere? Collega’s die vanwege dit alles geen euthanasie doen, terwijl ze er wel achter staan, maar ja de RTE? Keizer die nergens last van heeft maar alle andere artsen in Nederland vinden het heel onaangenaam en bedreigend?

    Kom op jongens, als je erachter staat dat je patiënt euthanasie krijgt kun je dat gewoon regelen in dit land. Dat gaat elk jaar een paar duizend keer goed zonder enige wanklank. Ook kun je dat doen op integere, ingetogen, betrokken en rationele wijze, zonder kopje onder te gaan in je emoties. Niks mis met een dokter die na een goed geindiceerde en goed verlopen euthanasie gewoon lekker slaapt.

    De RTE slaat in de casus met de longpatient inderdaad de plank flink mis, maar het is wel een incident. Ik vind ook wel dat de RTE hier op getoetst zou moeten kunnen worden. Maar laten we de verhoudingen, de getallen, niet uit het oog verliezen. Wie euthanasie volgens de regels uitvoert heeft in dit land niets te vrezen. Ook een RTE kan een fout maken. Dat is toch geen reden zo tekeer te gaan? Maken al die angstige, bezorgde en verontwaardigde collega’s misschien zelf geen fouten?
    "

  • Bert Keizer, specialist ouderengeneeskunde en filosoof 21-05-2019 15:45

    "Ook een columnist kan een fout maken. Dat bleek toen ik in mijn column meende een collega terecht te kunnen wijzen waar het zijn gedrag betrof jegens de autoriteiten die ons euthanatisch handelen controleren. Mijn toon was te scherp en dat spijt me, omdat ik niet schrijf om iemand te grieven. Maar ook omdat die scherpte ertoe leidde dat iedereen zich daar op stortte en niemand meer acht sloeg op wat ik probeerde te zeggen. In de meeste reacties klinkt door dat ik niet besef hoe erg het is om door de RTE belaagd te worden.
    Ik schrok daarvan, omdat er een emotie uit spreekt die ik nu juist ter discussie wilde stellen. Ik doel op de gretig beleden angst voor de RTE’s, die bevolkt lijken door naarlingen die je carrière kunnen breken nadat ze je eerst maanden laten rondploeteren in een hel van onzekerheid. Ik ben zelf meerdere malen door een RTE bevraagd, en ik vond het knap vervelend allemaal, maar ik voelde mij niet onheus bejegend en zeker niet angstig. Dat komt omdat er in de afgelopen 44 jaar niet één arts één minuut in hechtenis heeft doorgebracht na een gemelde euthanasie. En mocht het OM je iets willen aandoen dan nog blijft het bij iets voorwaardelijks. Er zal niet één Nederlandse arts in de gevangenis verdwijnen rond euthanasie. Men acht zich gebrandmerkt maar er is nergens vuur.
    Ik vind het diskwalificeren van de RTE’s beschamend en heb niet zomaar gezegd dat we trots moeten zijn op juridische controle na euthanasie. Wat wil men eigenlijk? Terug naar 1995 – 1975 – 1955? Ten slotte de vraag waar deze opzichtige angst voor controle vandaan komt? Ik denk dat we ons aangetast voelen in onze machtspositie, die des te zorgwekkender is naarmate we ontkennen dat we die bekleden.
    "

  • simon van hemsbergen, huisarts, willemstad nb 17-05-2019 09:01

    "Wat jammer dat Vogelvrij van collega ‘Overstuur’ door de column van Bert Keizer in zo’n onsympathieke sfeer wordt getrokken. Want waarschijnlijk signaleert ‘Overstuur’ de reden waarom veel artsen zich nog niet willen bezighouden met complexe euthanasievragen.
    Wellicht heeft Keizer zelf er geen last van, maar alle andere dokters in Nederland vinden het heel onaangenaam om een klacht te krijgen gevolgd door maandenlange ellende van nadere uitleg, verhoren, advocaten, (tucht-) rechtszaken en slapeloze nachten.
    Zeker als dit voorkomen had kunnen worden.
    Juridisch klopt het verhaal van Keizer wel.
    Maar in een recent artikel in MC 7 over de koffie-euthanasie en in Vogelvrij gaat het om wat het met de dokter doet : de gemoedsrust van de uitvoerend arts.
    Bij de huidige wet is een toetsing vooraf niet mogelijk, maar wetten kunnen aangepast worden. Waar een wil is , is een weg. Een toetsing vooraf , m.i. alleen nodig voor de echt moeilijke gevallen, is relatief gemakkelijk te organiseren.
    Het lijkt wenselijk dat meer artsen zich vanaf nu serieus gaan bezighouden met euthanasievragen bij dementie, stapeling van klachten en psychiatrie, want dat gebeurt nu voornamelijk door de LevenseindeKliniek.
    Maar dan moet er meer begrip komen voor de gemoedsrust van de uitvoerende arts : zeker weten dat het onomkeerbare dat gaat gebeuren, goed is.
    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.