Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Column

Evidencebased beleid

14 reacties

Is het niet merkwaardig dat we in de geneeskunde voor alles wat we doen zoveel mogelijk wetenschappelijk bewijs uit vergelijkende studies willen hebben, terwijl die behoefte in de wereld van het bestuur totaal afwezig is? Allerlei politieke beslissingen en belangrijke bestuurlijke maatregelen die betrekking hebben op de organisatie van onze gezondheidszorg worden genomen omdat beleidsmakers en politici ervan overtuigd zijn dat dit goed is, terwijl ze daarvoor eigenlijk geen enkel bewijs hebben.

Nieuwe maatregelen in de zorg worden meestal genomen omdat het in theorie een goed idee lijkt of omdat de hardste schreeuwers (of lobbygroepen) ze erdoor weten te drammen. Het zou je echt niet lukken om bijvoorbeeld een nieuw geneesmiddel te introduceren op basis van anderhalve proef in een petrischaaltje en een persoonlijke overtuiging, terwijl een dergelijke wankele basis meer dan voldoende is om veranderingen met enorme consequenties in het declaratiesysteem of in de Zorgverzekeringswet door te voeren.

Ik droom weleens van een situatie waarin we alvorens een koerswending in te voeren een gecontroleerd vergelijkend onderzoek doen. Zo kunnen we in het tot vervelens toe terugkerende debat over de hoogte van het eigen risico een trial opzetten waarbij we het eigen risico in Amsterdam laten dalen, in Arnhem hetzelfde laten en in Rotterdam laten stijgen, om vervolgens de effecten op onterecht spoedeisende-hulpbezoek, zorgconsumptie en tijdig huisartsbezoek in de drie regio’s te vergelijken. Of nog mooier – en in dit geval wellicht meer populair bij de Rotterdammers – een randomized trial waarbij het lot de hoogte van het eigen risico bepaalt.

Marktwerking in de zorg is een dramatische flop

Ik ben bang dat het allemaal niet gaat lukken. Misschien willen al die beleidsmakers en ambtenaren wel helemaal geen evidence, omdat dat het lukrake karakter van al hun op geloof gebaseerde interventies en beleidswijzigingen genadeloos zou ontmaskeren. En soms is het nog erger: nadat een nieuwe maatregel in de gezondheidszorg is ingevoerd, is er nauwelijks een systematische evaluatie van de consequenties. En als er al enige inventarisatie voorhanden is, worden daar vrijwel nooit logische en correcte conclusies aan verbonden. Zo weten we zo langzamerhand allemaal wel dat het experiment ‘marktwerking in de gezondheidszorg’ een dramatische flop is, maar desondanks zijn de evangelisten van de marktwerking niet van hun overtuiging af te brengen en betogen zij dat er nog veel meer marktwerking nodig is om succesvol te zijn.

Toch kunnen we misschien iets meer evidencebased te werk gaan door bepaalde interventies en hun consequenties te vergelijken tussen landen. Zo is het uiterst informatief te zien wat het (explosieve) effect is op het aantal ziekenhuisopnames of de opnameduur door verregaande sloop van thuiszorg, verpleeghuiszorg en sociale ondersteuning in Engeland, en dat te vergelijken met de wat minder rigoureuze afbraak in Nederland. Of wat de consequenties zijn voor spoedeisende-hulpbezoek van een redelijk functionerende eerstelijnszorg in Nederland vergeleken met een toenemend disfunctionele Britse huisartsenzorg. Dergelijke vergelijkingen ontmoedigen verdere afbraak van chronische en sociale zorg of geven extra onderbouwing om de positie van huisartsen te versterken en te stimuleren. Wellicht niet de meest krachtige vorm van evidence, maar in ieder geval beter dan de willekeurige politieke wind van de dag.

download deze column (pdf)

print dit artikel
  • Marcel Levi

    Marcel Levi is internist en sinds 1 januari 2017 CEO van het University College London Hospitals (UCLH). Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 28-10-2018 18:30

    "@Duits: Wederom: Amen!"

  • W.J.Duits, Bedrijfsarts , Houten 28-10-2018 15:55

    "Het is evidence based dat zorg geen markt is. Nog nooit in de geschiedenis is er een koopman opgestaan om een commercieel ziekenhuis op te richten. De zorg voor de zieke medemens werd gezien als een van de kardinale deugden, een uiting van wellevendheid en menselijke betrokkenheid. De kerken en kloosters namen in eerste instantie de zorg op zich, daarnaast waren het de stedelijke besturen die het organiseerden en betaalden. Zelfs de Keizers in Wenen in de 18e eeuw namen hun verantwoordelijkheid om de zorg te organiseren. En zo is het eigenlijk nog steeds zo in veel landen. In Nederland hadden we een van de best georganiseerde systemen. De Amerikanen kwamen er zelfs naar kijken, omdat het zo kostenefficiënt was. Wat hebben we vervolgens gedaan? Een Amerikaans commercieel systeem geïntroduceerd, gebaseerd op neoliberaal denken. In de VS werkte het al niet en werd het veel te duur. Waarom zou het dan wel gaan werken in Nederland? Het wordt hier ook te duur. De recente ontwikkeling laat zien dat overheidssturing nodig is, de gewenste capaciteit moet op bereikbare afstand zijn. De markt lost dit niet op. We moeten werken aan een gezonder Nederland en de zorg die we willen als bevolking moet weer onder democratische sturing komen. Zodat wij Nederlanders de betrokken politici verantwoordelijk kunnen stellen en met ze afrekenen tijdens de Kamerverkiezingen. Op die wijze houden wij als bevolking ook zeggenschap over ons premiegeld. Ik heb geen behoefte aan commerciële grazers die alleen maar de eigen- en zakken van aandeelhouders willen vullen. Het kunnen kiezen uit een polis vind ik een uiterst mager sturingsmiddel. Breng de zorg terug onder overheidstoezicht, onder democratische sturing."

  • Maarten Boers, Hoogleraar Klinisch Epidemiologie, Amersfoort 27-10-2018 14:51

    "100% eens met deze column, het is mij uit het hart gegrepen.
    Alleen: enige bescheidenheid zou Levi wel passen.
    Hij zegt (o.a.):
    "Allerlei politieke beslissingen en belangrijke bestuurlijke maatregelen die betrekking hebben op de organisatie van onze gezondheidszorg worden genomen omdat beleidsmakers en politici ervan overtuigd zijn dat dit goed is, terwijl ze daarvoor eigenlijk geen enkel bewijs hebben."
    Levi is eigenlijk DE kartrekker geweest van de grootste ziekenhuisfusie in Nederland, die van AMC en VUmc. Hij vertrok, samen met Wouter Bos, toen de implementatie moest beginnen. Terwijl er 'evidence' is uit de praktijk dat ca. 75% van de fusies van grote organisaties mislukt, heb ik hem nooit bewijs zien presenteren dat dit een goed idee is. Wel veel 'overtuiging'.
    De toekomst zal het leren, maar misschien dat hij in zijn huidige functie als CEO van de Londense ziekenhuizen zijn eigen woorden wat beter ter harte kan nemen.
    In het Engels: "practice what you preach"."

  • W.J.Duits, Bedrijfsarts, Houten 26-10-2018 22:48

    "Eigenlijk heeft het ministerie geen idee wat het betekent om ergens leiding aan te geven. Eigenlijk is het failliet. Kun we niet het faillissement aanvragen voor VWS, dan zijn we over 3 dagen van dit ministerie af. Kijkend naar hoe snel MC Slotervaart is gesloten."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 26-10-2018 09:20

    "@Slock: Amen!"

 
Akkoord Cookievoorkeuren aanpassen

Medisch Contact gebruikt cookies en scripts om uw gebruik van onze website geanonimiseerd te analyseren, zodat we functionaliteit en effectiviteit kunnen aanpassen en op uw profiel afgestemde advertenties kunnen tonen. Ook gebruiken we cookies en scripts om integratie met social media (Twitter, Facebook, LinkedIn, etc.) mogelijk te maken. Meer informatie vindt u in onze cookieverklaring en in onze Privacyverklaring