Blogs & columns
Danka Stuijver
Danka Stuijver
2 minuten leestijd
Column

De universele reparatiewerkplaats

12 reacties

Onlangs verscheen in het vrouwenmagazine LINDA. een column, geschreven door een overbelaste, gescheiden vrouw met twee jonge kinderen. In verband met stress­klachten bezoekt ze de praktijk­ondersteuner ggz in de huisartsenpraktijk. Dit bezoek draait uit op een deceptie. Maar heeft de praktijkondersteuner, zoals de vrouw zegt, gefaald of waren de verwachtingen van de vrouw onrealistisch?

De LINDA.-columnist vertelt een baan te hebben waarin de werkdruk zo hoog is dat er niet eens tijd is om naar het toilet te gaan. Dat ze als alleenstaande moeder ook thuis geen tijd heeft om te ontspannen. Door de stress slaapt ze slecht en wordt ze wakker met hartkloppingen. Om niet burn-out te raken besluit ze een afspraak te maken met de praktijkondersteuner ggz.

De praktijkondersteuner informeert naar het sociale netwerk van de vrouw. Was er iemand die haar kon helpen? Nee. Niemand? Nee. Bovendien, zo legt de columnist uit, voelt het voor haar tegen­natuurlijk om iemand om hulp te vragen. Ze doet en regelt het liefst alles zelf. De praktijkondersteuner gaat hierna over tot het geven van praktische tips om óndanks het stressvolle leven overeind te blijven. Die tips kent de vrouw allang. Daarop besluit ze dat ze aan deze zorgverlener (ze vindt het nodig haar te omschrijven als iemand die overduidelijk haar eigen haar kleurt en een slap handje geeft) helemaal niets heeft. De overall bittere column eindigt dan toch met een uitstekende vraag: ‘Of had ik toch op een andere plek om hulp moeten vragen?’

Alledaagse emoties en tegenslagen worden gelabeld en gemedicaliseerd

In onze geïndividualiseerde samenleving lijkt de drempel om familie, buren of een ex-partner om hulp te vragen hoger dan die van de huisartsenpraktijk. Daarmee is de zorg gaan fungeren als universele reparatiewerkplaats en vangnet voor allerhande niet-medische problemen. Daarin schuilt het risico dat alledaagse emoties en tegenslagen worden gelabeld en gemedicaliseerd. Verdriet wordt een depressie, verlegen­heid een sociale angststoornis, levensuitdagingen pathologische aandoeningen. Met een bijpassende pil of therapie. Zelfs voor maatschappelijke problemen schrijven we een recept, een sociaal recept, voor hulp van niet-medische instanties zoals een welzijnscoach.

De LINDA.-columnist is in mijn ogen overbelast en teleurgesteld vanwege een on­­­haalbare en verdrietige werk-privésituatie. Vanwege afwezigheid van sociale steun en een ongezonde situatie op het werk. Dat zijn allemaal invoelbare problemen, maar ook problemen die niet kunnen worden opgelost in het medisch domein. Door een huisarts, noch een praktijkondersteuner.

De rol van de praktijkondersteuners ggz in de eerste lijn is er een van onschatbare waarde. Ze bieden laagdrempelige en tijdige toegang tot psychische zorg en begeleiding van patiënten naar passende vervolgzorg. Helaas worden ze vaak geconfronteerd met een overweldigende caseload en onrealistische verwachtingen van zorgvragers en collega-zorgverleners. Huisartsen en tweedelijnszorginstellingen verwachten dat ze alle psychische problemen kunnen oplossen of begeleiden, zonder de tijd of de middelen te bieden om dit te realiseren. Patiënten verwachten snelle oplossingen voor ingewikkelde en lang bestaande situaties, het liefst in één consult.

Laat het duidelijk zijn: de praktijkondersteuner ggz speelt een essentiële rol binnen het Nederlandse zorglandschap, maar is geen band-aid voor de gigantische wachtlijstproblematiek in de ggz. En geen quick fix voor allerhande mentale en sociale problemen. 

Meer van Danka Stuijver:
  • Danka Stuijver

    Danka Stuijver is waarnemend huisarts. Naast haar columns voor Medisch Contact maakt zij ook de podcast Over de Grens.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Huisarts np, Eindhoven

    Het voelt tegen-natuurlijk om hulp te vragen maar de huisarts en de POH-GGZ kan wel benaderd worden om een NIET MEDISCH probleem op te lossen. En alle opties in de persoonlijke leefgemeenschap is niet haalbaar maar als de medische zorg niet alles opl...ost dat we zelf veroorzaken, zijn ze niet competent.
    Enig zelfkritisch vermogen is wel welkom bij de columnist en de redactie.

  • E.J.W. Keuter

    neuroloog, Aruba

    Ik lees dat het al een tijd geleden is dat mevrouw vastliep. Ze ziet de POH weer en krijgt een emotionele reactie. Waarschijnlijk door de associatie met de bijna burnout, een ellendige tijd. Zo'n diep dal is moeilijk te verwerken voor iemand die alle...s beter kan dan een ander. (Waaronder in ieder geval haar verven en handen geven) Maar de POH heeft het uitstekend ingeschat, want mevrouw is er duidelijk bovenop gekomen op eigen kracht. Kan niet beter.

  • C.J.C. Geelen

    Bedrijfsarts en adviseur, Heerenveen

    Columnisten zijn ook vaak ZZP. Het is dus maar de vraag of zij gemakkelijk bij een Bedrijfsarts terecht kan.

  • J.B.E. Hulshof

    GGZ-arts, Wolfheze

    Helemaal eens met voorgaande reacties. Ik heb het artikel in de Linda (zie link) ook maar even gelezen. De situatie lijkt vastgelopen. Als je niks kunt of wilt doen aan je manier van in het leven staan, als je achter verkeerde keuzes in je leven in... het verleden blijft staan, als je je stressklachten geïsoleerd ziet als het probleem en er teveel weerstand is om te kijken naar de oorzaken ervan en om te veranderen, dan kun je niet geholpen worden. Dan is het ook verklaarbaar dat je je eigen onvolmaaktheid, onmacht en onvermogen projecteert op je hulpverlener (hier dus de POH GGZ). Waarmee je weer een deur achter jezelf dicht gooit. Bijzonder dat de hoofdredacteur van Linda dit niet heeft gezien en het artikel (waarschijnlijk kritiekloos) heeft laten doorlopen voor publicatie.

    Reguliere hulpverleners kunnen hier niks mee. De columniste had waarschijnlijk meer baat er bij gehad, om te beginnen, om te rade te gaan bij een jobcoach (meest laagdrempelig). Of bij haar leidinggevende., hoewel die drempel mogelijk te hoog is. Gelukkig toont ze kennelijk wel enig zelfinzicht: "Of had ik toch op een andere plek om hulp moeten vragen?" Wellicht gloort er toch nog hoop voor haar.

  • A.M. Brunet de Rochebrune

    Medisch Adviseur

    Het is te hopen dat de baas van de columniste van de Linda deze column ook leest: blijkbaar heeft die niet in de gaten dat haar medewerker het werk over de schoenen loopt en is de columniste niet in staat het gesprek aan te gaan met haar baas omdat z...e denkt dat ze zelf alles moet kunnen.
    Op deze manier is de column een zeldzaam inkijkje hoe er met elkaar (niet) wordt samengewerkt bij de Linda en hoe weinig zelfinzicht er is op de redactie?
    Werkdruk en geen hulp willen aannemen wordt inderdaad niet opgelost met het toverstafje van de gezondheidszorg maar wel door het gesprek aan te gaan om dit inzicht te geven. Was het doel van het gesprek met de POH van te voren duidelijk?
    Positieve gezondheid gaat uit van het duiden waar klachten vandaan kunnen komen en wat je er zelf aan kan doen.

  • J.J. Schat

    Bedrijfsarts, Bathmen

    Ik ben het helemaal met Dolf Algra en met collega Stuiijver eens. Dit probleem raakt namelijk ook heel duidelijk de Bedrijfsgeneeskunde. Mevrouw zal zich nagenoeg zeker ziek hebben gemeld en vervolgens door de leidinggevende (vaak helaas direct) door... zijn gestuurd naar de BA. Los jij het maar op! Het is daarbij duidelijk dat de conclusie van collega Stuijver terecht is; dit is niet medisch. Maar dat als BA vertellen aan mensen die bij je komen betekent dat die mensen zich dan vaak enorm aangetast voelen in hun gevoel; ik heb toch die klachten? En iedereen om me heen zegt toch dat ik ziek ben? Kijk maar naar de HA; die heeft me toch (niet voor niets) doorgestuurd naar de POH = dan ben ik toch ziek? Regelmatig leidt dit tot boosheid die de communicatie en uitleg van wat er gebeurt en of dit ziekte of niet is niet makkelijker maakt.
    Los van het feit dat de leidinggevende hierbij een rol speelt, zij of hij moet in dit geval veel duidelijker zijn over het accepteren van de ziekmelding en bespreken wat de consequentie is van het hebben van en contract zeker als er geen sprake is van Geen Benutbare Mogelijkheden en daarna pas de BA evt vragen om een advies. Dat is een taak voor ons als BA om daar met de leidinggevenden over te spreken en evt zorgen voor trainingen over hoe om te gaan met dit soort beelden.
    Het is echter zo dat ook in deze casus het beeld in de begeleiding begint bij de HA (in de wetgeving nog steeds de Poortwachter genoemd) en daarna bij de POH. Het is toch mogelijk om hetgeen collega Stuijver hier zo mooi duidt te bespreken met zo’n patiënt(e)? U heeft klachten maar klachten betekent niet dat u er niet mee kan functioneren. Dit is geen ziekte maar wel klachten. Wij kunnen u helpen met leren omgaan met de klachten maar blijf vooral functioneren, thuis maar ook op het werk. Let op de 3 R’en, zorg voor structuur en regelmaat. Ga elke dag 1 uur wandelen, met bv (heel goed!) de ommetjes App.
    Dolf benoemd dan in zijn stuk ook nog de slachtoffergedrag en aangeleerde hulpeloosheid. Ook dat zie ik vaak; transactioneel duiken niet alleen artsen en allerlei andere begeleiders maar zeker ook leidinggevenden vaak in de reddersrol waardoor een proces muurvast komt te zitten, vaak tot frustratie van alle behandelaren en begeleiders om zo’n proces heen. Die dan regelmatig niet echt durven te overleggen uit angst om aangeklaagd te worden…

  • A.F. Algra

    Commentator zorg en sociale zekerheid, oud bedrijfsarts, Rotterdam

    Interessante observaties uit de dagelijkse praktijk aan de hand van een nogal bozige column uit de Linda. Erg mooi materiaal voor een bespiegeling, zoals deze dus. Dank daarvoor. Goed cursus materiaal in de rubriek - hoe om te gaan met de lastige en.../of onredelijke patiënt

    Collega Stuijver tipt drie zaken aan.
    1. de column
    2. de functie/rol van POH ggz bij lastige mensen
    3. de functie van de huisartsenpost als universele reparatie werkplaats

    ad 1. de column - de columniste geeft vrij heldere beschrijving van haar klachten- het loopt haar behoorlijk over de schoenen - waarbij tevens helder wordt dat grenzen stellen (met name aan zich zelf) én enige zelfreflectie duidelijk niet haar sterkste kanten zijn. Een lastig portret dus.

    ad 2. dat levert dus meteen ook problemen op bij de POH ggz, die vanaf het allereerste begin weinig tot niets goed kan doen. Dat heb je vaker met lastige portretten. moeilijk, moeilijk, moeilijk dus

    ad 3. over de huisartsenpost als universele reparatiewerkplaats.

    Helaas is dit geen individueel N=1 probleem, want zo lopen ze er met bosjes tegenwoordig rond. Lastig, lastig, lastig. Ik ben het 120% eens met collega Stijver - er is geen quick fix, en die moet ook niet in de zorg gevonden worden. Juist niet.

    Om te beginnen moeten mensen/patiënten zichzelf weerbaarder (zien te) maken, want slachtoffergedrag en aangeleerde hulpeloosheid lijken tegenwoordig de boventoon te voeren, (alhoewel je dat nauwelijks hardop mag zeggen)

    De zorg kan/moet ook even in de spiegel kijken, want dit komt niet uit de lucht vallen ( is mijn idee) en is het gevolg van het jaren lang rondbazuinen dat 'alles gezondheid is' én -met de positieve definitie van de gezondheid (van Hubner/KNMG cs in de hand - je doet alsof de zorg die universele reparatieplaats voor al uw problemen is.

    Wie dat zaait, oogst zo'n column. Moeilijk en lastig bovendien dus

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.