Inloggen
Blogs & columns
Blog

Wat zie ik over het hoofd? - Menno Oosterhoff

2 reacties

Ik begrijp iets niet, maar ik ben bang dat u afhaakt als ik vertel wat. Het heeft namelijk te maken met transcraniële magnetische stimulatie (TMS) bij psychische aandoeningen.1 Pats, daar is de helft van de potentiële lezers al weg. Toegegeven, het klinkt als een overblijfsel van oude Oostbloktechnieken of als iets kwakzalverigs-energetisch of anders als dokter Frankenstein-eng. Dat is het allemaal niet.

Bij TMS worden hersengebieden gestimuleerd of geremd door het opwekken van een sterk magnetisch veld in een op de schedel geplaatste elektromagneet. De eerste keer dat ik ervan hoorde, was ik uiterst sceptisch. Maar in mijn opvoeding heb ik geleerd: ‘onderzoek alle dingen en behoud het goede’, dus ben ik me erin gaan verdiepen. Dat leidde tot een verrassende uitkomst.

Lezers die de hele reguliere wetenschap afwijzen mogen nu wegklikken, want wat volgt zijn bevindingen die komen uit de wetenschappelijke literatuur. Ik noem dat laatste maar even, omdat het verhaal soms zo ongeloofwaardig klinkt. De Vereniging tegen de Kwakzalverij is hierbij van harte uitgenodigd te reageren als het niet klopt.

Al in 2010 schreef de huidige hoogleraar psychiatrie Iris Sommer in een artikel dat het tijd werd om ons instrumentarium uit te breiden met een nieuw gereedschap, namelijk met… precies, u raadt het al: TMS. Naast pillen en praten nog een manier om invloed uit te oefenen op de hersenen en de daarmee samenhangende psychologische processen. (Ook praten beïnvloedt tot op organisch niveau de hersenen.) Praten, pillen en pulsen. Een derde methode erbij!2 Mooier kan het toch niet?

Dat vond het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) kennelijk ook, want met een voortvarendheid die ons altijd vooroplopende Nederland kenmerkt, adviseerde het al in 2013 aan de minister om TMS bij de behandeling van depressies voorlopig toe te laten tot verrichtingen die vanuit het basispakket worden vergoed. De minister heeft dat advies zonder opgaaf van redenen niet gevolgd. Daar zal ze vast vreselijk spijt van hebben gekregen toen ze een in 2014 verschenen richtlijn las van een groep Europese experts. In dat rapport wordt de stand van zaken weergegeven met betrekking tot de effectiviteit van TMS bij verschillende aandoeningen. Over toepassing bij depressies wordt geconcludeerd dat daarvoor de hoogste graad van evidentie bestaat. Bewezen effectief (sic!) in het dagelijkse spraakgebruik.

Deze minister heeft transparantie en effectiviteit in de ggz hoog op haar agenda staan en ze gelooft heilig dat marktwerking ertoe zal leiden dat zorgverzekeraars kwaliteit inkopen. Het kwam in dat verband al wat raar over om het advies van het CVZ niet te volgen en dat is door het rapport van de Europese experts natuurlijk alleen maar versterkt. En dan heb ik het nog niet eens over het verdrag van Helsinki, waarin staat dat je iemand geen werkzame behandeling mag onthouden.

Ik heb nog navraag gedaan bij Zorginstituut Nederland (ZiN), de opvolger van het CVZ, of de minister initiatieven heeft genomen om alsnog over te gaan tot vergoeding, maar daar was niks van bekend.

Het gevolg van niet (volledig) vergoeden is dat de behandeling amper wordt aangeboden. Als iemand het toch wil, dan is hij aangewezen op een aantal particuliere instellingen. Het is dus wel toegankelijk mits je geld hebt. Voor (gewone) mensen blijft er nog genoeg over, zei mevrouw Dupuis tijdens de behandeling van het wetsvoorstel dat de vrije artsenkeuze wilde schrappen. Een budgetpolis met budgetbehandeling voor mensen met een laag budget. Wil je meer, dan moet je geld hebben om het zelf te betalen. Over tweedeling in de zorg gesproken.3

Het hebben van een psychische aandoening vergroot over het algemeen het verdienvermogen niet. Zou onze minister president denken dat je juist groot en sterk wordt als je je moet invechten in een behandeling? Rutte ziet met zijn ongefundeerde blijmoedigheid wel vaker vechtlust van het individu als de oplossing van maatschappelijke misstanden als discriminatie en stigmatisering.

Niet alleen behandeling wordt amper aangeboden.Ook nader wetenschappelijk onderzoek komt moeilijk op gang.4 En zo ligt er een zeer veelbelovende en in sommige gevallen al bewezen effectieve behandeling op de plank, alleen beschikbaar als je geld hebt.
Omdat we niet in Amerika leven maar in Nederland en omdat het gaat om een veelvoorkomende soms zeer ernstige psychische aandoening kan dit niet waar zijn.
Er moet een redenatiefout in mijn betoog zitten, maar ik zie niet waar.5 U wel?
 
Menno Oosterhoff

 

Voetnoten

1.TMS wordt ook wel aangeduid als rTMS. De r staat voor repetitief om aan te geven dat het gaat om een serie van opeenvolgende magnetische pulsen. De frequentie kan wisselen van één keer per seconde tot vijftig keer per seconde. De plaats van toediening op de schedel hangt af van het gevolgde protocol en verschilt per aandoening

2.De derde invalshoek is niet helemaal nieuw. Rechtstreekse beïnvloeding van hersenprocessen bestaat al lang in de vorm van elektroshock (ECT), lichttherapie en psychochirurgie. Ook neurofeedback is de laatste jaren in opkomst.

3. Ere wie ere toekomt: zorgverzekeraar Friesland vergoedt TMS bij depressie in sommige situaties wel. Overigens zijn de kosten niet hoger dan voor een behandeling zonder TMS. De TMS wordt toegevoegd aan de gangbare behandeling van psychotherapie en medicatie.

4. In het Universitair Medisch Centrum Groningen wordt onderzoek gedaan naar de werkzaamheid bij depressie van een variant van TMS waarbij gebruikgemaakt wordt van veel minder sterke magnetische velden. Deze methode is nog experimenteel. Er zijn nog mogelijkheden aan dit onderzoek deel te nemen. Nadere informatie bij s.m.van.belkum@umcg.nl of klik op deze link.


5. Ik heb geen strijdige belangen. Ik heb geen banden met welke industrie dan ook. Wel heb ik zelf TMS ondergaan in verband met OCD en de resultaten daarvan waren positief. Bij OCD is toepassing van TMS wetenschappelijk nog wel minder onderbouwd dan bij depressie. Het zelf hebben ondergaan van TMS kan mijn mening erover hebben beïnvloed, en andersom kan mijn mening erover de resultaten van de TMS ook hebben beïnvloed. Een laatste mogelijkheid is dat TMS als bijwerking ongemerkt mijn oordeelsvermogen heeft aangetast, waardoor ik een voor de hand liggende reden waarom TMS niet wordt vergoed over het hoofd zie. Daarom vraag ik ook uw hulp.

psychiatrie
  • Menno Oosterhoff

    Menno Oosterhoff is (kinder- en jeugd)psychiater eninitiatiefnemer van www.ocdnet.nl en www.ocdcafe.nl. Hij maakt de podcast ‘God zegene de greep’ over de dwangstoornis. Daarover gaat ook zijn boek ‘Vals alarm´ waarin ook zijn eigen dwangstoornis aan de orde komt. Zijn boek ‘Ik zie anders niks aan je’ gaat over psychische aandoeningen in het algemeen.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Bart Bruijn

    Huisarts, STREEFKERK Nederland

    08-04-2015 02:00

    "Daar zal ze vast vreselijk spijt van hebben gekregen..."

    Ziedaar, de denkfout.

    Minister Schippers en haar departement worden niet gehinderd door feiten, kennis of meningen van experts.

  • GJ Bonte

    Neuroloog., Dalfsen Nederland

    08-04-2015 02:00

    Ik zie de fout niet in de redenatie. Maar ik ben dan ook slechts een simpele neuroloog... Briljant stuk!

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.