Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Vijf misverstanden over faillissement ziekenhuis

48 reacties

Het failliet van de MC Groep en daarmee van zowel MC Slotervaart als de IJsselmeerziekenhuizen is een feit. De afgelopen week heb ik zoveel desinformatie zien langskomen dat ik in deze blog de vijf meestvoorkomende op een rijtje heb gezet.

De misverstanden ontstaan ook omdat veel media vrijwel uitsluitend aandacht hebben voor de patiënten (ik denk dat ze allemaal wel geïnterviewd zijn inmiddels) en de werknemers. Nu is die aandacht uiteraard terecht (het was een schrik voor velen en de emoties zijn begrijpelijk), maar er is wel balans in de berichtgeving nodig; vooral omdat we niet alleen 17 miljoen bondscoaches maar net zoveel zorgexperts lijken te hebben. Overigens waren er ook goede uitzonderingen, dus heus geen exclusieve kommer en kwel.

1. Ziekenhuizen kunnen/mogen niet failliet gaan

Een ziekenhuis is geen bedrijf waar het gaat om koude stenen en harde pegels. Deze zin heb ik in veel gedaanten zien langskomen. Burgers, patiënten, artsen en verpleegkundigen vinden het heel moeilijk om het zakelijke van het zorginhoudelijke te scheiden. Begrijpelijk, omdat je het in de spreekkamer of op de operatietafel niet over geld wilt hebben. Maar net als een woningcorporatie of een school heeft ook een ziekenhuis een zakelijke kant. Als die kant verwaarloosd wordt, dreigt onnodig veel premie- of belastinggeld verspeeld te worden, wat ten koste gaat van andere zorg of de burgers rechtstreeks in hun portemonnee raakt.

Ziekenhuizen moeten daarom ook failliet kunnen gaan. Liever hebben we dat niet uiteraard. Een faillissement is de hardste vorm van sanering en komt alleen in beeld als zachtere vormen niet meer werken. In het geval van de MC Groep is echt heel veel geprobeerd, maar het mocht niet baten.

2. En de banken dan?

Veel mensen snappen niet dat de overheid wel banken redt, maar ziekenhuizen ‘laat barsten’. Eerst even over die banken. Het is terecht dat er veel onvrede is ontstaan omdat belastingbetalers bleken op te draaien voor de redding van banken. Er zijn wel een paar nuanceringen te maken. Ten eerste ging DSB wel degelijk failliet. Ten tweede hebben ABN en ING het geld inmiddels met rente terugbetaald. Ten derde was het resolutiesysteem niet op orde en heeft men inmiddels met een zogeheten ‘bail-in’-systeem ervoor gezorgd dat de schade bij een eventueel nieuw faillissement eerlijker verdeeld wordt over de diverse betrokken partijen. Belangrijker misschien nog is dat het omvallen van een grote bank enorm veel schade berokkent aan het financiële systeem. Of we dat nu leuk of niet leuk vinden, het is een feit en het is tevens een feit dat dit niet voor ziekenhuizen geldt, zeker niet voor het Slotervaart dat in een gebied met overcapaciteit ligt.

3. Waarom zo snel?

Een deel van de mensen had nog wel begrip voor het faillissement zelf, maar niet voor de manier waarop dat ging. Ook dat snap ik wel, al is het voor de zorgverzekeraars erg ingewikkeld. Op een moment dat een ziekenhuis uitstel van betaling aanvraagt, gaat een bewindvoerder kijken hoe de vlag erbij hangt. Men trof toen allerlei onbetaalde rekeningen aan, sommige inhuurkrachten bleken al maanden niet betaald te zijn. Leveranciers van medicijnen en hulpmiddelen kwamen hun spullen halen en vooral de zzp’ers (die van sommigen zelfs de schuld kregen, hoe gek kan het worden) kwamen niet meer opdagen. Op zo’n moment is het zorgtechnisch niet langer verantwoord een ziekenhuis open te houden, hoe vervelend dat ook voor betrokkenen is. De gifbeker moet dan zo snel mogelijk leeg, opdat de curator nog orde op zaken kan stellen en patiënten zo snel mogelijk elders terechtkunnen.

4. Patiënten en werknemers zijn de dupe

Op korte termijn is een chaotische situatie heel onplezierig voor betrokkenen. Vooral voor de goedlopende afdelingen van de ziekenhuizen moet het wrang zijn van het ene op het andere moment niet te weten waar je aan toe bent. Daar staat tegenover dat gezien de krapte op de arbeidsmarkt vrijwel alle werknemers wel een baan elders zullen vinden op korte termijn en het tevens voor de hand ligt dat naburige ziekenhuizen succesvolle afdelingen zullen overnemen. Ik wil niets afdoen aan de emoties van het moment, maar de disproportionele media-aandacht voor de ‘zielige patiënten en werknemers’ mag wel in perspectief geplaatst worden.

5. Marktwerking is mislukt!

Terwijl de medewerkers het pand verlieten met de tranen nog in de ogen, kregen de mensen al SP-foldertjes in de handen gedrukt en lastiggevallen met de anti-marktriedel. Ik vind het frappant dat dezelfde partijen die vooraan in de rij stonden om te klagen over belastinggeld dat aan banken zou worden ‘verkwist’ nu als een soort morele compensatie belasting- of premiegeld in een bodemloze put willen storten onder het mom van min maal min is plus. Ook frappant is het totale zwijgen over de misstanden bij de ziekenhuizen door dezelfde partijen. Of over schuldeisers, onder wie kwetsbare zzp’ers, die naar hun geld kunnen fluiten. De partijen kunnen hun politieke kapitaal beter investeren in het stellen van vragen zoals waarom een ziekenhuis dat ooit vanuit ideologische motieven is opgericht een bestuursvoorzitter (Willem de Boer) had die ook voor 0,75 fte op de loonlijst stond bij een ander ziekenhuis en daarmee de wettelijke beloningsnorm overtrad. En zo zijn er nog wel wat dingen te noemen. Maar het klagen over die harteloze zorgverzekeraar was kennelijk wat makkelijker. Het doet me denken aan een Volkskrant-artikel van zo’n twintig jaar geleden met de kop ‘Notaris failliet: marktwerking mislukt’. Toen dacht ik meteen: mislukt? Geslaagd!

Slotervaartziekenhuis marktwerking faillissement
  • Marcel Canoy

    Marcel Canoy is onderzoeker bij de VU, distinguished lecturer Erasmus School of Accounting and Assurance, adviseur van ACM, en columnist bij www.socialevraagstukken.nl.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • menno oosterhoff, psychiater, Thesinge 31-10-2018 13:34

    "Dat zorg geld kost en dat geld niet oneindig beschikbaar is dus zo goed mogelijk moet worden besteed snap ik. Dus met veel punten van je betoog kan ik wel instemmen. Wat ik niet kan beoordelen is of het kennelijke financiele wanbeleid van de ziekenhuizen ook te maken heeft met de marktwerking.
    Het hele idee dat je zoveel geld kunt verdienen door een ziekenhuis te beheren staat me niet aan. Of dat beter is in een zorg als overheidsvoorziening weet ik niet.
    Ik vind wat coll. Bonte zegt ook wel hout snijden.
    Tja, ik weet er te weinig van om het helemaal te doorgronden dus. "

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 31-10-2018 11:41

    "@ Collega Bonte. Helder betoog, maar er is wel het nodige op af te dingen en belangrijker nog: het biedt naar mijn opinie geen zicht op realistische alternatief/oplossing.

    Inderdaad is de zorg geen vrije markt. Het heet dan ook officieel een gereguleerde markt, waarbij de rollen verdeeld zijn en de overheid als regie voerder op treed. Tot zover de theorie.

    Het blijkt ook een verre van perfecte 'markt' - of zullen we het gewoon maar het 'huidige stelsel ' noemen te zijn; anders vervallen we weer zo snel in 'voor en tegenstanders discussie, die volledig gepolariseerd is en wordt door politieke partijen als SP en PVV, die vooral voor eigen parochie preken.

    Kortom: het huidige stelsel werkt niet afdoend. Daar heeft Bonte een heel dik punt. Dat blijkt/bleek ook uit eerdere evaluaties van de ZVW bv. Toch is de analyse van Bonte - het ligt aan de marktwerking - mij te simplistisch en vooral ook te bombastisch.

    Het tegenkamp roept dan al snel: professional in the lead. Dat moet de oplossing zijn voor al deze ellende. Zie ook de oproep van Marcel Levi in zijn Domus rede vorig jaar.

    Maar ik heb mijn (grote) twijfels daarover. Op basis van > 35 jaar in allerlei soorten organisaties - veel zorg ook - te hebben vertoefd. Veel professionals en ook dokters hebben nauwelijks oog voor de context, waarin ze zelf werken. Daar begint het al.

    Terug naar het begin. Ik daag collega Bonte uit om met beter en realistisch alternatief te komen. Ik begrijp dat Bonte aanpassingen in het huidige stelsel niet ziet zitten. Klopt ? Ok: als deze gereguleerde marktwerking het structureel niet is, wat dan wel ?

    Ben erg benieuwd.
    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 31-10-2018 10:35

    "Canoy draait heel handig om de hete brij heen en "vergeet" gemakshalve een aantal zaken die hem minder goed uitkomen.

    1. Er is helemaal geen marktwerking in de zorg. In een vrije markteconomie mogen bedrijven meer klanten aan proberen te trekken en de omzet te verhogen. Dat is het enige dat een economie op de been houdt: Groei. Dat mag niet in de ziekenhuizen. Het enige dat ziekenhuizen mogen (en kunnen) is in de kosten snijden. Dat is geen marktwerking maar het systematisch uitwringen van de zorg. De regering bepaald hoeveel geld er naar de zorg mag en de ziektekostenverzekeraar verdeelt dit geld. Waar het systeem toe geleid heeft is een enorme schaalvergroting bij zowel ziektekostenverzekeraars en als gevolg ook een enorme schaalvergroting bij de zorgverleners. Allemaal om maar zo veel mogelijk macht (en daarmee) geld naar zich toe te trekken. Het is al lang duidelijk dat de grote ziekenhuizen niet goedkoper werken als de kleinere, maar eerder het omgekeerde. Dat is ook niet zo vreemd, aangezien de “overhead” in dergelijke ziekenhuizen veel groter is. Lees “Bullshit Jobs” van Peter Graeber die dit fenomeen bijzonder helder uitlegt. Daarin wordt ook feilloos uitgelegd dat marktwerking helemaal niet leidt tot meer efficiëntie, en dat het aantal “bullshit jobs” in de private sector minstens even groot is. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 31-10-2018 10:34

    "2. Wat Marcel Canoy gemakshalve helemaal vergeet is dat een dergelijke schimmige constructie zoals Winter en De Boer die geschapen hadden in de MC-Groep alleen maar mogelijk is in deze schijnvertoning van een markt gestuurde zorg, waarin zogenaamde “investeerders” als Winter en De Boer ongehinderd hun gang konden gaan. Die hebben als doel winst maken, maar dat kan helemaal niet in dit systeem. Dus roven ze de ruif van het ziekenhuis zoveel mogelijk leeg. Dergelijke gedrag hebben we al eerder gezien in het onderwijs. Zie de affaire Amarantis waarbij de top zich schaamteloos verrijkte ten koste van de scholengemeenschap. Dergelijk wangedrag werd in de zorg nog niet eerder vertoont en is mijns inziens de ultieme uiting van de zogenaamde “marktwerking” in de zorg."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 31-10-2018 10:33

    "3. De zogenaamde overcapaciteit aan bedden in Amsterdam waar Canoy het over heeft betreft alleen de ziekenhuisbedden. Zoals bekend mag worden verondersteld is de klinische zorg slechts een klein van het dagelijks werk en vormt het poliklinische werk het overgrote deel. In het Slotervaart betreft het 70.000 consulten per jaar, en in Lelystad en omstreken naar schatting naar 90.000 consulten. Men hoeft de wachttijden in de omliggende ziekenhuizen maar te aanschouwen om tot de conclusie te komen dat er helemaal geen sprake is van overcapaciteit. Bovendien worden er in het Slotervaart 24 geriatrische bedden gesloten, die in Amsterdam heel hard nodig zijn.

    Deze ziekenhuizen hoefden niet failliet te gaan. Het doel van Zilveren Kruis was om Winter en De Boer hun lucratieve handeltje af te pakken. Dat is op zich een goede zaak en hopelijk is de rol van deze twee in de zorg nu uitgespeeld. Maar zoals gewoonlijk is de patiënt weer de dupe.

    Hier en daar zal er nog wel een klein ziekenhuisje omvallen of uitgekleed worden door een naburig ziekenhuis. Zie het debacle rondom de Treant Groep. Maar daarna worden de ziekenhuizen “too big to fail”, hoe inefficiënt ze ook werken, hoeveel geld ze ook kosten en ongeacht de kwaliteit die ze leveren. Met dank aan het gedachtengoed van de marktwerking in de zorg."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.