Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Vijf misverstanden over faillissement ziekenhuis

48 reacties

Het failliet van de MC Groep en daarmee van zowel MC Slotervaart als de IJsselmeerziekenhuizen is een feit. De afgelopen week heb ik zoveel desinformatie zien langskomen dat ik in deze blog de vijf meestvoorkomende op een rijtje heb gezet.

De misverstanden ontstaan ook omdat veel media vrijwel uitsluitend aandacht hebben voor de patiënten (ik denk dat ze allemaal wel geïnterviewd zijn inmiddels) en de werknemers. Nu is die aandacht uiteraard terecht (het was een schrik voor velen en de emoties zijn begrijpelijk), maar er is wel balans in de berichtgeving nodig; vooral omdat we niet alleen 17 miljoen bondscoaches maar net zoveel zorgexperts lijken te hebben. Overigens waren er ook goede uitzonderingen, dus heus geen exclusieve kommer en kwel.

1. Ziekenhuizen kunnen/mogen niet failliet gaan

Een ziekenhuis is geen bedrijf waar het gaat om koude stenen en harde pegels. Deze zin heb ik in veel gedaanten zien langskomen. Burgers, patiënten, artsen en verpleegkundigen vinden het heel moeilijk om het zakelijke van het zorginhoudelijke te scheiden. Begrijpelijk, omdat je het in de spreekkamer of op de operatietafel niet over geld wilt hebben. Maar net als een woningcorporatie of een school heeft ook een ziekenhuis een zakelijke kant. Als die kant verwaarloosd wordt, dreigt onnodig veel premie- of belastinggeld verspeeld te worden, wat ten koste gaat van andere zorg of de burgers rechtstreeks in hun portemonnee raakt.

Ziekenhuizen moeten daarom ook failliet kunnen gaan. Liever hebben we dat niet uiteraard. Een faillissement is de hardste vorm van sanering en komt alleen in beeld als zachtere vormen niet meer werken. In het geval van de MC Groep is echt heel veel geprobeerd, maar het mocht niet baten.

2. En de banken dan?

Veel mensen snappen niet dat de overheid wel banken redt, maar ziekenhuizen ‘laat barsten’. Eerst even over die banken. Het is terecht dat er veel onvrede is ontstaan omdat belastingbetalers bleken op te draaien voor de redding van banken. Er zijn wel een paar nuanceringen te maken. Ten eerste ging DSB wel degelijk failliet. Ten tweede hebben ABN en ING het geld inmiddels met rente terugbetaald. Ten derde was het resolutiesysteem niet op orde en heeft men inmiddels met een zogeheten ‘bail-in’-systeem ervoor gezorgd dat de schade bij een eventueel nieuw faillissement eerlijker verdeeld wordt over de diverse betrokken partijen. Belangrijker misschien nog is dat het omvallen van een grote bank enorm veel schade berokkent aan het financiële systeem. Of we dat nu leuk of niet leuk vinden, het is een feit en het is tevens een feit dat dit niet voor ziekenhuizen geldt, zeker niet voor het Slotervaart dat in een gebied met overcapaciteit ligt.

3. Waarom zo snel?

Een deel van de mensen had nog wel begrip voor het faillissement zelf, maar niet voor de manier waarop dat ging. Ook dat snap ik wel, al is het voor de zorgverzekeraars erg ingewikkeld. Op een moment dat een ziekenhuis uitstel van betaling aanvraagt, gaat een bewindvoerder kijken hoe de vlag erbij hangt. Men trof toen allerlei onbetaalde rekeningen aan, sommige inhuurkrachten bleken al maanden niet betaald te zijn. Leveranciers van medicijnen en hulpmiddelen kwamen hun spullen halen en vooral de zzp’ers (die van sommigen zelfs de schuld kregen, hoe gek kan het worden) kwamen niet meer opdagen. Op zo’n moment is het zorgtechnisch niet langer verantwoord een ziekenhuis open te houden, hoe vervelend dat ook voor betrokkenen is. De gifbeker moet dan zo snel mogelijk leeg, opdat de curator nog orde op zaken kan stellen en patiënten zo snel mogelijk elders terechtkunnen.

4. Patiënten en werknemers zijn de dupe

Op korte termijn is een chaotische situatie heel onplezierig voor betrokkenen. Vooral voor de goedlopende afdelingen van de ziekenhuizen moet het wrang zijn van het ene op het andere moment niet te weten waar je aan toe bent. Daar staat tegenover dat gezien de krapte op de arbeidsmarkt vrijwel alle werknemers wel een baan elders zullen vinden op korte termijn en het tevens voor de hand ligt dat naburige ziekenhuizen succesvolle afdelingen zullen overnemen. Ik wil niets afdoen aan de emoties van het moment, maar de disproportionele media-aandacht voor de ‘zielige patiënten en werknemers’ mag wel in perspectief geplaatst worden.

5. Marktwerking is mislukt!

Terwijl de medewerkers het pand verlieten met de tranen nog in de ogen, kregen de mensen al SP-foldertjes in de handen gedrukt en lastiggevallen met de anti-marktriedel. Ik vind het frappant dat dezelfde partijen die vooraan in de rij stonden om te klagen over belastinggeld dat aan banken zou worden ‘verkwist’ nu als een soort morele compensatie belasting- of premiegeld in een bodemloze put willen storten onder het mom van min maal min is plus. Ook frappant is het totale zwijgen over de misstanden bij de ziekenhuizen door dezelfde partijen. Of over schuldeisers, onder wie kwetsbare zzp’ers, die naar hun geld kunnen fluiten. De partijen kunnen hun politieke kapitaal beter investeren in het stellen van vragen zoals waarom een ziekenhuis dat ooit vanuit ideologische motieven is opgericht een bestuursvoorzitter (Willem de Boer) had die ook voor 0,75 fte op de loonlijst stond bij een ander ziekenhuis en daarmee de wettelijke beloningsnorm overtrad. En zo zijn er nog wel wat dingen te noemen. Maar het klagen over die harteloze zorgverzekeraar was kennelijk wat makkelijker. Het doet me denken aan een Volkskrant-artikel van zo’n twintig jaar geleden met de kop ‘Notaris failliet: marktwerking mislukt’. Toen dacht ik meteen: mislukt? Geslaagd!

Slotervaartziekenhuis marktwerking faillissement
  • Marcel Canoy

    Marcel Canoy is onderzoeker bij de VU, distinguished lecturer Erasmus School of Accounting and Assurance, adviseur van ACM, en columnist bij www.socialevraagstukken.nl.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 31-10-2018 16:31

    "@ collega Bonte. Laat ik beginnen om het woord bombastisch terug te trekken. Die was inderdaad wat te gemakkelijk. Doet ook onvoldoende recht aan uw betoog. En de nadere toelichting. Touché dus.

    Wat ik het prettige aan deze column van Marcel Canoy vindt, is dat hij met een aantal – naar mijn overtuiging - steekhoudende argumenten/duidingen/observaties komt als toelichting op de gebeurtenissen.

    Juist nu de publiek opinie bedolven wordt onder - het mij te gemakkelijke - grote gelijk van de ‘het ligt aan de markt’ en ‘zie je wel, we hebben dit altijd al gezegd’ -adepten.

    Mijn commentaar op de vijf misverstanden van Marcel Canoy
    1.Ziekenhuizen kunnen/mogen niet failliet gaan: slechte ziekenhuizen moeten we niet willen hebben.

    2. En de banken dan? Interessant is om te weten wat precies onder een systeemziekenhuis wordt verstaan. En welke ziekenhuizen zijn dat dan ? Graag naam en rugnummer. Dat praat makkelijker

    3. Waarom zo snel? Ik ben bang dat het financieel allemaal nog veel erger is/was, dan we nu(pas) weten.Vandaar wellicht de ongecontroleerde downfall. Ben dus erg benieuwd naar rapport van de curator.

    4. Patiënten en werknemers zijn de dupe. Bij een slecht ziekenhuis is dat inderdaad het geval.

    5. Marktwerking is mislukt ! Vooralsnog lijkt er geen beter en realistisch alternatief voor handen, dus zal het vooral van verbetering/door ontwikkelen van het bestaande stelsel moeten komen. Wie heeft ideeen ?

    Ik heb het ei van Columbus ook niet, maar hoop met Hans van Santen – ik verwijs naar zijn laatste hoofdredactioneel – ‘Een nieuwe kijk door het bankroet ‘ - op een grondige analyse van dit debacle. Dan valt er nog wat uit te leren.

    Ik ben bang dat van Santen overigens gelijk heeft met zijn observatie dat’ de belangen van de gevestigde orde’ groot zijn. Wellicht te groot om een transformatie van de zorg in te zetten.

    Tja en dat laat ons weer achter met de vraag: wie zijn deze gevestigde machten in zorgland ?
    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 31-10-2018 13:49

    "@Algra: Ik begrijp niet precies wat er bombastisch is aan mijn betoog, maar dat terzijde. Dat woord ziet er natuurlijk fantastisch uit, maar dat moet u me toch eens uitleggen.

    “Professional in the lead”, is niet waar ik voor pleit. Daar heeft u een sterk punt. Artsen zijn ook maar gewone mensen en niet per definitie betere bestuurders. Verder is ook hebzucht artsen zeker niet vreemd, zie ook het door uzelf aangevoerde artikel uit het NRC. Ook enkele medici vraten schaamteloos mee uit de ruif van de noodlijdende ziekenhuizen van de MC-groep.

    De ervaring leert dat het niet automatisch tot een beter functionerende organisatie leidt als de Raad van Bestuur uit artsen bestaat. Ik heb dat recent nog aan den lijve ondervonden. Ook Levi liet zich als medicus niet leiden door het streven naar een beter functionerende organisatie maar door het streven naar meer macht, meer aanzien en meer prestige op wetenschappelijk gebied. Toch zijn er wel aanwijzingen dat als medici nauw betrokken worden bij het leiden van de organisatie dat dit het functioneren van de organisatie verbetert. Ik zie dat in Duitsland regelmatig terug door een geneesheer-directeur die de klappen van de zweep kent en weet wat er onder zijn collega’s leeft.
    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 31-10-2018 13:47

    "Dat gereguleerde marktwerking niets van haar beloftes niet heeft waargemaakt, behoeft mijns inziens nauwelijks een betoog. De zorg is niet beter geworden, is niet goedkoper geworden en de wachttijden lopen op. De huisartsenzorg kraakt in haar voegen en begeeft het zo hier en daar, zie de perikelen rondom de huisartsenpost Amsterdam. De effecten hiervan zijn zoals altijd het eerst merkbaar op de werkvloer. Zie ook de vele praktijkperikelen die de afgelopen jaren zijn verschenen in Medisch Contact, maar ook het fantastische artikel van Willem Oerlemans, dat laat zien hoe het neo-liberalistisch denken de essentie mist van wat gezondheidszorg zou moeten inhouden. https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/zorg-is-geen-product.htm
    Zolangzamerhand begint dit ook door te dringen tot analytici en beleidsmakers die op grotere afstand van de werkvloer staan: Zie ook het artikel van Gijs van Loef over de staat van de Nederlandse gezondheidszorg: https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/nederlandse-zorg-valt-van-haar-voetstuk.htm. Daar kan men van alles op afdingen, maar het is een duidelijk signaal.
    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 31-10-2018 13:46

    "Is een terugkeer naar een publiek stelsel het panacee voor al deze ellende? Niet vanzelfsprekend. Zie het debacle rondom de National Health System in Groot-Brittannië. Een publiek stelsel waar de problemen minstens even groot zijn als in de Nederlandse zorg. Maar iedere euro die uitgegeven wordt aan “concurrentie" tussen ziektekostenverzekeraars, die feitelijk helemaal geen concurrentie is, is weggegooid geld. Datzelfde geldt voor het geld dat elk jaar wordt uitgegeven voor reclame om vooral over te stappen naar een andere ziektekostenverzekeraar, hetgeen maar een klein deel doet. Vier directies van ziektekostenverzekeraars die alleen aan salaris al enkele miljoenen per jaar opsouperen, dat kan beter en goedkoper. Zoals Graeber in zijn boek “Bullshit Jobs” prachtig verwoordt is het volgende van toepassing: Zolang men de pot geld die voor de zorg is bedoeld beschouwd als buit, zullen diegenen die gaan over de verdeling van de buit, allereerst er voor zorgen dat zij zelf er zo veel als maar enigszins mogelijk is aan zichzelf toebedelen. En dat doen ze dan ook. Verder bewijs voor deze stelling? We zijn de affaire met Arthur Gotlieb en de NZa nu nog niet vergeten, mag ik toch hopen? Dit alles is voor mij reden genoeg om terug te gaan naar een publiek stelsel. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 31-10-2018 13:45

    "
    Mijns inziens is het grootste probleem de controledwang van overheid en zorgverzekeraars, die hiervoor grote hoeveelheden data vragen om datgene te kunnen controleren wat zich op deze manier helemaal niet laat controleren.nDat is de essentie. Maak de zorg zo eenvoudig mogelijk. Betaal zorgverleners een passende beloning, onafhankelijk van het aantal verrichtingen of het aantal patiënten dat ze zien. Gaan ze dan minder patiënten zien? Waarschijnlijk wel? Is dat slecht? Ik denk het niet. Laat de invulling van de zorg en hoe deze gegeven moet worden over aan de mensen op de werkvloer. Vergeet de illusie dat de kwaliteit hiervan controleerbaar en stuurbaar is door het inzetten van een enorm registratie- en administratiemonster met als gevolg de generatie van een enorme hoeveelheid bullshit jobs, zonder dat de kwaliteit van de zorg ook maar een millimeter beter wordt. Probeer de kwaliteit te verbeteren door de medici en verpleegkundigen regelmatig even van plaats te wisselen. Ik heb ontzettend veel geleerd door bij anderen in de keuken te kijken. Waarom kunnen we dat niet structureel organiseren?

    Ik daag u verder uit om het boek van Graeber te lezen. Die draagt namelijk een aantal oplossingen aan, die zowel onconventioneel als eenvoudig zijn. Ik vond het een bijzonder inspirerend boek. Maar wellicht vindt u het een beetje bombastisch. Ik hoor van u!"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.