Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Vijf misverstanden over faillissement ziekenhuis

48 reacties

Het failliet van de MC Groep en daarmee van zowel MC Slotervaart als de IJsselmeerziekenhuizen is een feit. De afgelopen week heb ik zoveel desinformatie zien langskomen dat ik in deze blog de vijf meestvoorkomende op een rijtje heb gezet.

De misverstanden ontstaan ook omdat veel media vrijwel uitsluitend aandacht hebben voor de patiënten (ik denk dat ze allemaal wel geïnterviewd zijn inmiddels) en de werknemers. Nu is die aandacht uiteraard terecht (het was een schrik voor velen en de emoties zijn begrijpelijk), maar er is wel balans in de berichtgeving nodig; vooral omdat we niet alleen 17 miljoen bondscoaches maar net zoveel zorgexperts lijken te hebben. Overigens waren er ook goede uitzonderingen, dus heus geen exclusieve kommer en kwel.

1. Ziekenhuizen kunnen/mogen niet failliet gaan

Een ziekenhuis is geen bedrijf waar het gaat om koude stenen en harde pegels. Deze zin heb ik in veel gedaanten zien langskomen. Burgers, patiënten, artsen en verpleegkundigen vinden het heel moeilijk om het zakelijke van het zorginhoudelijke te scheiden. Begrijpelijk, omdat je het in de spreekkamer of op de operatietafel niet over geld wilt hebben. Maar net als een woningcorporatie of een school heeft ook een ziekenhuis een zakelijke kant. Als die kant verwaarloosd wordt, dreigt onnodig veel premie- of belastinggeld verspeeld te worden, wat ten koste gaat van andere zorg of de burgers rechtstreeks in hun portemonnee raakt.

Ziekenhuizen moeten daarom ook failliet kunnen gaan. Liever hebben we dat niet uiteraard. Een faillissement is de hardste vorm van sanering en komt alleen in beeld als zachtere vormen niet meer werken. In het geval van de MC Groep is echt heel veel geprobeerd, maar het mocht niet baten.

2. En de banken dan?

Veel mensen snappen niet dat de overheid wel banken redt, maar ziekenhuizen ‘laat barsten’. Eerst even over die banken. Het is terecht dat er veel onvrede is ontstaan omdat belastingbetalers bleken op te draaien voor de redding van banken. Er zijn wel een paar nuanceringen te maken. Ten eerste ging DSB wel degelijk failliet. Ten tweede hebben ABN en ING het geld inmiddels met rente terugbetaald. Ten derde was het resolutiesysteem niet op orde en heeft men inmiddels met een zogeheten ‘bail-in’-systeem ervoor gezorgd dat de schade bij een eventueel nieuw faillissement eerlijker verdeeld wordt over de diverse betrokken partijen. Belangrijker misschien nog is dat het omvallen van een grote bank enorm veel schade berokkent aan het financiële systeem. Of we dat nu leuk of niet leuk vinden, het is een feit en het is tevens een feit dat dit niet voor ziekenhuizen geldt, zeker niet voor het Slotervaart dat in een gebied met overcapaciteit ligt.

3. Waarom zo snel?

Een deel van de mensen had nog wel begrip voor het faillissement zelf, maar niet voor de manier waarop dat ging. Ook dat snap ik wel, al is het voor de zorgverzekeraars erg ingewikkeld. Op een moment dat een ziekenhuis uitstel van betaling aanvraagt, gaat een bewindvoerder kijken hoe de vlag erbij hangt. Men trof toen allerlei onbetaalde rekeningen aan, sommige inhuurkrachten bleken al maanden niet betaald te zijn. Leveranciers van medicijnen en hulpmiddelen kwamen hun spullen halen en vooral de zzp’ers (die van sommigen zelfs de schuld kregen, hoe gek kan het worden) kwamen niet meer opdagen. Op zo’n moment is het zorgtechnisch niet langer verantwoord een ziekenhuis open te houden, hoe vervelend dat ook voor betrokkenen is. De gifbeker moet dan zo snel mogelijk leeg, opdat de curator nog orde op zaken kan stellen en patiënten zo snel mogelijk elders terechtkunnen.

4. Patiënten en werknemers zijn de dupe

Op korte termijn is een chaotische situatie heel onplezierig voor betrokkenen. Vooral voor de goedlopende afdelingen van de ziekenhuizen moet het wrang zijn van het ene op het andere moment niet te weten waar je aan toe bent. Daar staat tegenover dat gezien de krapte op de arbeidsmarkt vrijwel alle werknemers wel een baan elders zullen vinden op korte termijn en het tevens voor de hand ligt dat naburige ziekenhuizen succesvolle afdelingen zullen overnemen. Ik wil niets afdoen aan de emoties van het moment, maar de disproportionele media-aandacht voor de ‘zielige patiënten en werknemers’ mag wel in perspectief geplaatst worden.

5. Marktwerking is mislukt!

Terwijl de medewerkers het pand verlieten met de tranen nog in de ogen, kregen de mensen al SP-foldertjes in de handen gedrukt en lastiggevallen met de anti-marktriedel. Ik vind het frappant dat dezelfde partijen die vooraan in de rij stonden om te klagen over belastinggeld dat aan banken zou worden ‘verkwist’ nu als een soort morele compensatie belasting- of premiegeld in een bodemloze put willen storten onder het mom van min maal min is plus. Ook frappant is het totale zwijgen over de misstanden bij de ziekenhuizen door dezelfde partijen. Of over schuldeisers, onder wie kwetsbare zzp’ers, die naar hun geld kunnen fluiten. De partijen kunnen hun politieke kapitaal beter investeren in het stellen van vragen zoals waarom een ziekenhuis dat ooit vanuit ideologische motieven is opgericht een bestuursvoorzitter (Willem de Boer) had die ook voor 0,75 fte op de loonlijst stond bij een ander ziekenhuis en daarmee de wettelijke beloningsnorm overtrad. En zo zijn er nog wel wat dingen te noemen. Maar het klagen over die harteloze zorgverzekeraar was kennelijk wat makkelijker. Het doet me denken aan een Volkskrant-artikel van zo’n twintig jaar geleden met de kop ‘Notaris failliet: marktwerking mislukt’. Toen dacht ik meteen: mislukt? Geslaagd!

Slotervaartziekenhuis marktwerking faillissement
  • Marcel Canoy

    Marcel Canoy is onderzoeker bij de VU, distinguished lecturer Erasmus School of Accounting and Assurance, adviseur van ACM, en columnist bij www.socialevraagstukken.nl.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 01-11-2018 00:51

    "@Van Der Zanden: Zoals van iemand in uw positie verwacht mag worden heeft u blijkbaar geen idee, en wordt u prettig ongehinderd door enige kennis van de geschiedenis. Helaas hebben vooroordelen soms een goede reden:

    Dat een ziekenhuis onder verscherpt toezicht staat zegt helemaal niets over de prestaties van de verschillende zorgverleners en wenig over de kwaliteit van zorg. De oorzaak van dit verscherpte toezicht voor de MC-Groep was als volgt: "De inspectie heeft geconstateerd dat de kwaliteit en veiligheid van zorg zou kunnen lijden onder bestuurlijke en organisatorische onrust binnen het ziekenhuis.” Dat lijkt me bij uitstek het terrein waar u en uw collega’s voor verantwoordelijk zijn, en niet de zorgverleners op de werkvloer. Tot zover dit punt. Wie de schoen past…

    U stelt het volgende: "Maar het Nederlands zorgstelsel heeft volgens internationaal onderzoek wel de beste gelijke toegang voor rijk en arm en een financieel en gezondheidskundig relatief uitstekende prestatie en reputatie”. Ook op dit punt blijkt u niet goed op de hoogte te zijn. De gelijke toegang voor rijk en arm dateert al van een datum ver voor de invoering van marktgestuurde zorg. Bovendien zijn er de laatste jaren steeds meer aanwijzingen dat de groep mensen die de kosten voor de zorg niet meer kunnen betalen en afzien van diagnostiek en behandeling, de zogenaamde “zorgmijders”, sterk groeit. De gelijkheid voor rijk en arm staat onder druk, een rechtstreeks uitvloeisel van de marktgestuurde zorg. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 01-11-2018 00:50

    "Van een reputatie kun je niet eten. Over de prestaties kun je discussiëren. Het stuk van Gijs van Loef is een vingerwijzing dat het met de kwaliteit van zorg in Nederland niet de goede kant op gaat, en dat de kosten exponentieel stijgen. Er is dus een duidelijke discrepantie tussen de gedane investeringen, en het geleverde resultaat, voorzover zich dat al betrouwbaar laat meten. Dus waar is uw onderbouwing dat ons publieke stelsel slechter functioneerde dan het huidige? Het vergelijken van zorgstelsels van de verschillende landen is “fraught with difficulties”, en laten vrijwel nooit harde conclusies toe.

    Ja, we worden ouder, en ja, er kan steeds meer, en ja, we zullen moeilijke keuzes moeten maken omdat we ons niet alles kunnen veroorloven. En qua zinvolle zorg valt er nog veel te winnen, en daar kan ik echt over meepraten. Maar ook in dit opzicht bent u weinig onderlegd. Zorg kost niet alleen maar geld, maar levert heel veel partijen ook geld op. Het investeren in meer bureaucratie, meer controle, meer administratie en registratie leidt alleen tot meer “empty suits”. Daarvan is in ieder geval nog nooit hard gemaakt dat dit ook maar iets beter maakt aan de kwaliteit van zorg.

    En ik kan me niet helemaal aan de indruk onttrekken dat u ook tot dit steeds maar uitdijende leger behoort, gezien de kwaliteit van uw argumenten. "

  • Jan van der Zanden, Interim manager, Haarlem 31-10-2018 23:49

    "@ GJ Bonte & Algra

    Ons stelsel is zeker niet perfect. Maar het heeft volgens internationaal onderzoek wel de beste gelijke toegang voor rijk en arm en een financieel en gezondheidkundig relatief uitstekende prestatie en reputatie. Dat noopt tot prudentie voordat je aan dit stelsel fundamenteel gaat sleutelen. Uw pleidooi voor terugkeer naar een publiek stelsel is daarom erg kortzichtig, omdat dat type stelsel ook bij ons zeker niet beter functioneerde.

    De grootste opgave in de zorgbesturing is de kosten in de hand houden, terwijl “we” steeds ouder worden en de zorgtechnologie, ook voor o.a. “zeldzame” ziektes, steeds verder gaat. We kunnen niet 50% van ons nationaal inkomen aan zorg gaan besteden. Budgetteren, en dus wachtlijsten, is een vreselijk lelijk paardenmiddel om het doel van kostenbeheersing te bereiken. Maar vele ministers en wetenschappers hebben hiervoor nog geen betere instrumenten weten te bedenken. Als u daar een betere werkbare oplossing met minder bureaucratie voor heeft, moet u zich direct in Den Haag bij onze minister melden! Ons streven moet er op gericht zijn deze kostenbeheersing te fine tunen, naast natuurlijk de gewone zorginhoudelijke continue verbeteringen.

    N.B. Als een ziekenhuis onder verscherpt toezicht staat, lijkt me niet dat dit ziekenhuis goed functioneert….
    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 31-10-2018 17:02

    "@Algra: Dat siert u zonder meer!

    En evenmin als u heb ik het ei van Columbus. En hoewel ik daar minder goed in ben om dat te zeggen, zie ik ook wel de goede punten in het betoog van Canoy. Maar dit waren echt geen "slechte ziekenhuizen" of "slechte zorgverleners". Dat vind ik niet fair ten opzichte van de mensen die er werkten. En dat is wel erg makkelijk oorzaken aanwijzen zoals Canoy doet.

    En dan de scoringsdrift van de politieke partijen, die wel erg gemakkelijk de "schuldigen" aanwijzen. Maar ik vrees met u dat de gevestigde partijen zoals NZa en ziektekostenverzekeraars hun positie niet vrijwillig zullen opgeven. Dat is in de geschiedenis nog nooit voorgekomen. En vertrouwen in de kennis en kunde van onze politici, in dit geval Bruins, is tot een absoluut nulpunt gedaald.

    Het boek van Graeber is erg goed! Ik ga "Minimal Management" aanschaffen. Ik zal er vast niet dommer van worden. Ik heb wel een aantal boeken over deze materie in de digitale boekenkast staan, maar het voelt als een beetje als "zonde van de tijd" om dit te lezen. Misschien is dat niet terecht en moet ik maar eens door de zure appel heen bijten. "

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 31-10-2018 16:38

    "Pm: dat boek Bullshit Jobs van Graeber heb ik wel in de boekhandel zien liggen, maar nog niet gelezen. Dank voor de aanbeveling ! Dat wordt iets voor in het weekend dus.

    Overigens: gelijk oversteken ? Ook ik heb een aanrader - als tegengif voor de ongecontroleerde regeldrift: Minimal management van Paul Verburgt. Meer door minder. Kan niet waar zijn ! Interessante invalshoek. "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.