Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Blog

Valpoli? Valpolicella zult u bedoelen, dokter!

5 reacties

‘Sportarts kerel? Volstrekt onzinnig, je zou in het weekend eens op de EHBO (voor de jonge lezers: de SEH) moeten komen. Het lijkt wel een aflevering van MASH (voor de jonge kijkers: Fortnite), de ene zwetende voetballer na de andere stinkende hockeyer strompelt hier binnen. En dan heb ik het nog niet over de wielrenners van middelbare leeftijd in veel te strakke pakkies, die hier vastgeplakt tegen een vrachtwagen worden binnengereden!’

Zo reageerde een chirurg in de jaren negentig tijdens een slopende haak-vasthoud-operatie nadat hij had gevraagd: ‘Zeg co, wat wil jij worden later als je klaar bent?’ en ik had geantwoord: ‘Sportarts’.

Hoewel ik nu werk als revalidatiearts, is sport en bewegen en eigenlijk alles wat met gezond leven te maken heeft, volledig verweven in mijn advisering in de spreekkamer. Vroeger waande ik me vaak een roepende in de woestijn, zoals bovenstaande anekdote illustreert, maar met de toenemende politieke aandacht voor preventie, zoals ook in het ‘Visiedocument Medisch Specialist 2025’ te lezen valt en door bijvoorbeeld initiatieven als ‘Stichting Student & Leefstijl’ en ‘Vereniging Arts en Leefstijl’ waarin vele zielsverwanten van diverse pluimage zich verenigden, voel ik me steeds meer gestut in dezen. Zo ook binnen mijn vakgebied, de revalidatiegeneeskunde, waarbij het uitdragen van het belang van een actieve leefstijl nou eenmaal in ons DNA hoort te huizen. De recentelijk geïnitieerde leerstoel Revalidatiegeneeskunde en actieve leefstijl van collega revalidatiearts Rienk Dekker in Groningen is hiervan een pakkend voorbeeld, hoera! Een actieve leefstijl is een must voor alle Nederlanders, maar dan toch zeker voor de mensen met een chronische aandoening of beperking. Niet voor niets heeft de American College of Sports Medicine al jaren Exercise is medicine als slogan en rapporteerde professor Willem Mosterd, de eerste hoogleraar sportgeneeskunde in Nederland, in 1996 in ‘Bewegen Gewogen’ voor het eerst met evidentie over de positieve gezondheidsaspecten van bewegen.

‘Verstandig bewegen’ is omgezet naar ‘actieve leefstijl’ waarbij naast veelvuldig matig intensief bewegen ook de pijlers slapen, gezonde voeding, stoppen met roken en alcohol, en het bevorderen van mentale gezondheid zijn toegevoegd. En ook mindfulness, meditatie en yoga kan daarbij als evidencebased therapie worden ingezet.

Iets van deze tijd, dat gezond leven? Zeker! Je struikelt bijkans over de crossfit- en bootcampclubjes, hippe knot-en-baard-alcoholvrije biertjes-drinkers, havermelk en cappuccino-nippers of quinoa-knagende yogajuffen. Maar heus, Plato riep in zijn tijd al dat inactiviteit en bacchanale overdaad het lichaam vernietigt. En ook de hedendaagse Plato, The Lancet, laat zich niet onbetuigd in deze discussie. Zowel in 2012 als in 2016 bracht men een aparte editie over de gevolgen van inactiviteit, een absolute aanrader om op een zondagmiddag eens in weg te duiken. Duizelingwekkende cijfers over de kosten van het niet bewegen, roken of slechte voeding. Je gaat er welhaast op slag van aan de quinoa en spa blauw!

Schraalhans lijkt keukenmeester te worden, maar gelukkig zijn daar de inwoners van een blue zone-Sardinië, een voorbeeldland voor gezonde leefstijl, alwaar men gezond oud wordt. In Sardinië legt men nog met regelmaat een lapje lam of biefstuk op de gril en spoelt dat weg met een slokje geitenmelk of rode wijn. Kom daar nog maar eens om. Andere succesfactoren in Sardinië zijn overigens de sociale cohesie en bovenal het omarmen van ouderen. Ik stel me zo voor dat dat leidt tot directe stressreductie van de jongere luisteraar (‘Ga rustig zitten, goed luisteren hoor, anders versta je het niet’ – heel mindful), maar ook tot vermindering van eenzaamheid van de oudere, één van de meest ziekmakende factoren van onze hedendaagse samenleving. Bovendien, een goed gesprek met een oudere levert daarbij wellicht nog ergens wijsheid, inzicht en zingeving (Ikigai, een woord uit een andere blue zone, het Japanse Okinawa) op voor de luisteraar. Een win-winsituatie derhalve.

Valt er nog meer te winnen? Ik dacht het wel, gisteren nog op mijn spreekuur: een man van 67 met alle cardiovasculaire risicofactoren, wankel op de been door een combinatie van CVA en myelopathie, op mijn opmerking dat een valpoli en een ‘beweeghobby’ als wandelen of fietsen mogelijk iets voor hem zou zijn: ‘Bewegen? Sporten? Ik zou mijn spieren moeten laten vastgroeien. Dat kan toch nooit ergens goed voor zijn, dat gedraaf en gehol? En daarbij, die valpoli die u net noemde, ik ga liever aan de Valpolicella als u het niet erg vindt, dokter!’

Meer van Casper van Koppenhagen

print dit artikel
  • Casper van Koppenhagen

    Casper van Koppenhagen is revalidatiearts in het UMC Utrecht en auteur van de boeken 'Ik had je gedacht mijn kind' en 'Bram Breedveld, Spits van Oranje'.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Casper van Koppenhagen, Revalidatiearts, Utrecht 20-06-2019 08:23

    "Dank voor uw reactie. Met licht schaamrood op de toch al 'bebloste' kaken, moet ik constateren dat mijn vocabulaire en denkpatroon toch redelijk gekleurd blijkt te zijn door jarenlange ervaring in het nuttigen van de door de Sardiniërs aanbevolen matig alcoholische en dus hier en daar tegenwoordig ook wetenschappelijk onderbouwd verketterde drank, rode wijn. Velen begrepen de grap met de Valpollicella niet. De verwijzing naar de streek met wellicht de lekkerste rode Italiaanse wijn, de Amaraone di Valpollicella, verraad een redelijk voorkennis, klaarblijkelijk.
    Volgende keer weer over het nut van gemberthee."

  • Siep de Groot, Huisarts, niet praktiserend, Eelderwolde(Groningen) 20-06-2019 07:56

    "Is mij Uit het hart gegrepen
    Weg met al die rollators die de mensen alleen maar krommer doen lopen.
    Weg met de geelektrificeerde scootmobielen
    Gebruik een fiets als rolstoel of rollator
    Sta vroeg op om bij de tv te gymnastieken.
    Blijf doorwerken en daarbij bewegen, zware beroepen bestaan niet.
    Bij veel ziekten kan doorbewogen worden.

    Siep de Groot, huisarts niet praktiserend, met total hip, bdz gonartrose,scoliose en PNP en ..... Een mountain e-bike voor de Mont
    Ventoux.
    Eelderwolde( Groningen)"

  • Kasper Janssen, Sportarts, Utrecht 19-06-2019 07:37

    "Prachtig stukje Casper! De leefstijl geneeskunde, als 'nieuw' specialisme is in opkomst, maar laten we de vakken die beweging in hun DNA hebben zitten als de revalidatiegeneeskunde, orthopedie, sportgeneeskunde en anderen niet vergeten. Samenwerkend en bewegend kunnen we veel voor de patiënt betekenen!"

  • Casper van Koppenhagen , Revalidatiearts, Zeist 16-06-2019 08:35

    "Mooie aanvulling, waarvoor dank. Iets zinnigs om handen hebben, het liefst buiten (tussen 11.00 en 14.00 voor de broodnodige vitamine D) en we halen de Sardijn in ons naar boven :-)
    Op een lang, gezond en zinvol leven, proost!"

  • Anita Kaemingk, psycholoog, docent, mentor, patiënt en blogger, Maastricht 16-06-2019 05:55

    "Een mooie samenvatting van wat belangrijk is om een beetje fris op de been te blijven, juist ook wanneer chronische ziekten al aanwezig zijn. Wij mensen zijn gemaakt om toch zeker een uur of 7 per dag in beweging te zijn, dat is wat anders dan 30 minuten wandelen. Twee dingen ontbreken: buitenlucht en zinvolle taken. We komen massaal te weinig buiten en vooral ouderen worden nutteloos gemaakt. Ik denk dat dat nog erger is dan eenzaamheid."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.