Inloggen
Blogs & columns
Blog

Stigma - Menno Oosterhoff

3 reacties

“Ik begrijp wel, dat andere mensen niet snappen hoe het voelt om depressief te zijn. Ik snap het achteraf zelf al niet eens meer. Ik weet nog hoe compleet machteloos ik me voelde en hoe ik zelfs de eenvoudigste dingen niet op kon brengen, maar ik kan het niet goed meer navoelen.” Tegenover me zat een jonge vrouw, die een ernstige depressie had doorgemaakt. We spraken over het onbegrip dat haar ten deel was gevallen.
“Je doet het om aandacht te trekken.”
‘Je wilt geen verantwoordelijkheid nemen.”
“Zet je er toch eens over heen. Je probeert het niet eens!”
“Je kruipt helemaal in de slachtofferrol.”
“Ja, als ik de hele dag in bed blijf liggen dan ga ik me ook ellendig voelen.”

Ze was bewonderenswaardig mild.
“Ik dacht voordat ik dit meegemaakt had ook zo”, zei ze.
“Ik wist ook niet hoe machteloos je bent, als je echt door een depressie wordt overvallen.”
 

Woensdag 10 september is een nationaal congres ‘Anders denken over psychische aandoeningen’. Het doel is een vermindering van taboe en stigma. Geen zinnig mens, die daar tegen is, maar hoe anders moeten we daarvoor gaan denken?

Stigma
Een stigma is een negatief en onterecht oordeel. Nu zijn er veel onterechte, negatieve oordelen, niet alleen over psychische aandoeningen. Het is de menselijke natuur om wat anders is met argwaan te benaderen en te bespotten. Schele, mankepoot, rooie, brillejood, vetzak, vuile homo, gore Turk, kankerlijer. Het is slechts een kleine selectie uit een de schier oneindige reeks van gebrek aan respect voor anderen.

Deze oordelende manier is, vrees ik, een primaire reflex.

Maar gelukkig zijn we ook in staat tot andere manieren. Begripsvol, ons verplaatsen in de ander. Niet denken in termen van ‘wij zijn beter dan zij’, maar de ander zien als iemand die jij had kunnen zijn. Ook begrip hebben voor het feit, dat mensen gehinderd kunnen worden door een aandoening, hoort daarbij.

Fles
Bij de meeste lichamelijke aandoeningen lukt ons dat nog wel min of meer. Iemand met  hartklachten of met kanker zien we over het algemeen niet als minderwaardig.
Bij psychische aandoeningen ligt dat ingewikkelder. Daar is de hindernis minder goed te begrijpen en neigen we gemakkelijk tot er te licht over denken.

Een voorbeeld. Als iemand anders een fles niet kan opendraaien, dan zijn we geneigd te denken: “Geef mij maar even”, omdat het ons normaliter wel lukt. We geloven niet, dat het aan die fles ligt. Pas als we zelf ervaren, dat het ons ook niet lukt snappen we, dat het kennelijk geen gewone fles was. Psychische aandoeningen lijken op gewone flessen, die je best kunt opendraaien tot je zelf moet ervaren, dat het zo eenvoudig niet is.

Gebrek aan wilskracht
Het grootste stigma op psychische aandoeningen is het onterechte oordeel, dat het een kwestie is van gebrek aan inzet, wilskracht, of doorzettingsvermogen. Een moreel tekort. Daarmee doen we mensen die te kampen hebben met een psychische aandoening enorm tekort.

Als er iets is wat stigma kan verminderen dan is het, dat we deze eenvoudige waarheid tot ons laten doordringen. Je mag van geluk spreken als je niet getroffen wordt door een psychische aandoening. Als je een fles hebt, die je gewoon open kunt draaien .


Echt anders denken over psychische aandoeningen is: “Het is geen verdienste, maar geluk, als het mij niet treft”.
“Ik had het niet beter gedaan als het mij was overkomen.”
Dat is niet prettig om onder ogen te zien, maar altijd nog veel makkelijker dan het te moeten ervaren. Als het congres zo anders denken kan versterken, al is het maar een beetje dan is het niet voor niks geweest.

Menno Oosterhoff, (Kinder- en jeugd)psychiater

Blogs
  • Menno Oosterhoff

    Menno Oosterhoff is (kinder- en jeugd)psychiater eninitiatiefnemer van www.ocdnet.nl en www.ocdcafe.nl. Hij maakt de podcast ‘God zegene de greep’ over de dwangstoornis. Daarover gaat ook zijn boek ‘Vals alarm´ waarin ook zijn eigen dwangstoornis aan de orde komt. Zijn boek ‘Ik zie anders niks aan je’ gaat over psychische aandoeningen in het algemeen.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • algra

    zelfstandig bedrijfsarts, rotterdam

    09-09-2014 02:00

    Goeie zaak - dat congres over 'anders denken over psychische aandoeningen'. Want ook op het werk speelt dit probleem. De meesten van ons komen het dagelijks tegen. Vrijwel iedereen kan ter plekke een collega opnoemen die nu 'overspannen' thuis zit. J...a, toch ?

    Zo'n derde van met name het langdurige verzuim (verzuim langer dan 6 week) blijkt te worden veroorzaakt door psychische klachten. Dat blijkt een grabbelbak voor van alles te zijn: reacties op agressie en geweld bv bij de medewerkers van de sociale dienst, ambulance, politie of vervoersbedrijven. Maar ook 'vast lopers 'door pesten , seksuele intimidatie,discriminatie en/of werkdruk.

    Vaak betreffen het zogenaamde 'aanpassingsstoornissen'- anders gesteld - het elastiekje is gebroken, en de rek is er even helemaal uit - met overspanning en burn out klachten als gevolg.

    Maar soms zijn de beelden aanzienlijk ernstiger van aard - te denken valt aan depressie en ptss. En dan hebben we nog de 'hardere psychische klachten'. Dat is geheel andere koek. Zeker qua behandeling, beloop en werkvermogen en/of loopbaan ontwikkeling.

    Meer aandacht en begrip zou welkom zijn, maar gaat niet van zelf. Vandaar dat ook het Ministerie van Sociale Zaken daar een apart actieprogramma van vier jaar voor heeft opgezet. De week van de werkstress in november is daar onderdeel van. Ook goeie zaak dus.

    Aardig voorbeeld van cross denken tussen psychiatrie/psychologie/coaching en de bedrijfsgezondheidszorg zal ik maar zeggen.

    Dieper inzicht kan ook tot meer begrip leiden. Dat kan bv door het prachtige boek Kikker gaat fietsen van Maarten van Buuren over zijn depressie te lezen of de documentaire The secret life of the manic depressive van Stephen Fry te bekijken ( gewoon even googlen). Indrukwekkend.

    dolf algra zelfstandig bedrijfsarts

  • A.L. Cense

    Psychiater, STOUTENBURG Nederland

    08-09-2014 02:00

    Naar mijn overtuiging is een depressie het antwoord dat evolutionaire selectie bedacht heeft op onmachtssituaties waar vooralsnog geen uitzicht op oplossingen is. De verlamming was in die context functioneel; denk aan het dier met een gebroken poot d...at zich maar het beste in zijn hol kan verstoppen en muisstil blijven liggen.
    Kennelijk wordt die reactie bij de een gemakkelijker getriggerd dan bij de ander; en in het taxeren van een situatie als uitzichtloos zit een flinke portie subjectiviteit en individuele variatie. Omgekeerd werkt een flinke plaat voor de kop vast beschermend. Maar daarmee ben je geen beter of sterker mens, nee.
    Het blijft trouwens ook intrigerend dat zwartkijkers situaties beter inschatten dan optimisten ...

  • M.D. Oosterhoff

    psychiater, THESINGE Nederland

    08-09-2014 02:00

    Geachte collega Cense.
    Interessante gedachte over de evolutionaire oorsprong van een depressie. Ik vind wel vreemd dan - maar sowieso- dat dieren toch niet echt zoiets lijken te kennen. Of heb ik dat mis?
    Dat een depressief oordeel vaak feitelijk ju...ister is klopt. Maar het is niet gezond de wereld te feitelijk onder ogen te zien. We moeten er een beetje door een roze bril naar kijken. Emotioneel is dat gezonder.

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.