Inloggen
Blogs & columns
Blog

Rete-irritante wetenschappers

13 reacties

‘Als je iets hebt bedacht wat werkelijk hout snijdt, dan duiken wetenschappers er met z'n allen bovenop om iets te zoeken waardoor de hele boel weer in elkaar stort. Wetenschappers veranderen ook voortdurend van mening. En dat noemen ze dan voortschrijdend inzicht. Ze zijn gewoon rete-irritant, die wetenschappers.’

Aldus een internetcitaat van een interim-manager die meent dat wetenschappers dus ‘rete-irritant’ zijn. Er is inmiddels een enorm antiwetenschappelijk sentiment aan het ontstaan in de bevolking. Veel van mijn vrienden zweren bij voelen in plaats van denken. Ik voel dat dit of dat onzin is via mijn ballen. Of via mijn baarmoeder. Dat dus. En dat soort voelen is veel beter dan denken. Veel natuurlijker. Denken is voor koele rationele mensen die geen toegang hebben tot hun gevoelsleven. Die hun innerlijke kind hebben begraven en geen gebalanceerde relaties kunnen aangaan. Voelen is veruit superieur, want dat komt direct uit je levensbron. Dan heb je pas echt contact met je zijn.

Dit is echter een levensgevaarlijke opvatting. Het was bijvoorbeeld de basis van het ‘gesundes Volksempfinden’ dat Joden niet deugden. Noch homoseksuelen. Of niet-blonde mensen in het algemeen. Dat voelden velen toen heel zuiver aan.

Voelen is echter toch alleen en uitsluitend een functie van onze hersenen. Van een heel oud deel daarvan, het paleopallium, dat al aangetroffen kan worden bij primitieve zoogdieren. Het limbische systeem is daar onderdeel van. Nou hebben we een behoorlijk neurofysiologisch probleem, dat de verbindingen vanuit dit oude (limbische) systeem met de cognitieve/corticale systemen dominanter zijn dan de verbindingen van de cognitieve systemen met de emotionele. Met andere woorden, paniek en irrationaliteit winnen het in eerste instantie van heldere inzichten en analyse. Hoe dat werkt is duidelijk geworden bij de vaccinatiepaniek. Veel ouders ‘voelden’ dat het niet goed was omdat er vreselijke bijwerkingen konden ontstaan, en namen daarom de ‘rationele’ beslissing om hun kind niet te laten vaccineren. De angstimpulsen die ontstaan in het oude hersendeel dat hun kind iets kan overkomen overheersen de rationale overweging dat een vaccinatie ook nut kan hebben.

Als mens hebben we toegang tot onze hogere cortexfuncties, alhoewel je dat tegenwoordig bijna niet meer gelooft als je naar talkshows kijkt. Daar waar iedereen zijn gevoelens kan en moet uiten. En waar iedereen meteen beledigd is, of getriggerd wordt als een wetenschapper uitlegt dat er binnen de biologie alleen maar twee smaken zijn op het gebied van de geslachten (enkele uitzonderlijke diersoorten en pathologie nagelaten): mannelijk (XX) en vrouwelijk (XY). Dat voelt niet goed. Dat is oneerlijk. Dat is discriminatie. En we belanden meteen in een enorme poel van onheldere gedachten, gedachten die gevuld zijn met de energie van het oude deel van onze hersenen, toen de cortex nog flinterdun was en wij heel simpel. En zo ontstaat de frictie tussen het hoofd koel houden en het hart warm. Daarom praat iedereen dan ook meteen door elkaar heen. De maatschappij wordt in toenemende mate gestuurd door pseudorationalisaties op basis van overactiviteit van ons limbische systeem. De antiwetenschappelijkheid en de polarisatie alom zijn daar uitvloeisels van. Het grootste rationele misverstand op dit vlak is dat mensen denken dat wetenschap gaat om feiten. Daarom gaan vrijwel alle discussies over feiten en de interpretatie van feiten. Maar wetenschap gáát niet over feiten. Wetenschap gaat over methodes. Helaas is dat erg moeilijk voor diegenen die geen methodologische opleiding hebben genoten. De essentie van de wetenschappelijke methode is, dat we het erover eens zijn op welke wijze we een probleem benaderen bij de analyse en dat die methode hetzelfde is in Almere en in Kaapstad.

Ik denk dat het tijd is om de destructieve essentie van antiwetenschappelijkheid aan de kaak te stellen. Na kerk en staat is de wetenschap de derde pilaar van onze samenleving. De kerk is uitgehold en er is veel limbische kritiek op de staat (het kabinet is ‘eng’, riep een lid van de Tweede Kamer recentelijk). Het oordeel dat iets ‘eng’ is, is typisch limbisch: angst overheerst. Als we de wetenschap nu laten afzagen door impulsen vanuit het limbische systeem stort onze beschaving ineen. En alleen een homo non sapiens (de niet-wijze man) kan deze instorting toelaten. De homo sapiens dient daar wat aan te gaan doen! En we zullen de wetenschap gloeiend hard nodig hebben met overal microplastics in het milieu, de sterke afname van biodiversiteit en instortende ecologische netwerken!

Meer van Jan Keppel Hesselink

  • Jan Keppel Hesselink

    Jan Keppel Hesselink is arts, farmacoloog en medisch bioloog. Hij adviseert op het gebied van research en ontwikkeling van geneesmiddelen.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • E.J.W. Keuter

    neuroloog, Aruba

    23-07-2022 22:41

    In mijn ervaring is er niets mis met luisteren naar je gevoel als je maar bedenkt dat dat betrekkelijk is. En dat een belangrijk onderdeel van het limbisch systeem, ons geheugen, een volstrekt onbetrouwbaar instrument is. Dat je dus naast gevoel niet... zonder wetenschap kan. En vice versa. Ik ben bang dat je polariseert. Dat helpt nooit zoals je weet.

    • J.M. Keppel Hesselink

      pijnarts, Bosch en Duin

      24-07-2022 07:42

      Als iemand meent dat wetenschappers 'rete irritant' zijn, en niet begrijpt wat de essentie van wetenschap is, en aan zijn water voelt dat 'wetenschap' niet klopt, dan vind ik dat zelf een teken van de tijd. Dat we nu geen ontzag voor de wetenschapper...s hebben, OK, ontzag is van de vorige eeuw. Maar respect. Dat wel, Ten minste. Vele wetenschappers hebben bijzonder veel bereikt. Met voortschrijdend inzicht. Dat men dan wetenschappers 'rete irritant' noemt, dat vindt ik pas polariserend en een symptoom van decadentie.

  • klinisch farmacoloog, harkstede

    23-07-2022 14:26

    Zelfs sommige wetenschappers denken dat wetenschap gaat over feiten :). Helaas is de medische wetenschap nog vooral gebaseerd op vermoedens. We worden steeds zeker over een aantal vermoedens en van sommige vermoedens is de onzekerheid zo klein dat je... het als feit kan beschouwen. Als arts is het goed om te erkennen dat de onbekenden en vermoedens nog talrijk zijn. Het vermoeden dat het limbisch systeem een onderdeel is van het paleopallium, of dat het voor het eerst onstond in zoogdieren, zijn dan weer geen feiten.

    [Reactie gewijzigd door op 23-07-2022 14:34]

    • J.M. Keppel Hesselink

      pijnarts, Bosch en Duin

      23-07-2022 14:53

      De halfwaarde tijd van oxycontin en oxycodon ligt tussen 4 en 6 uur. Bij de langwerkende benzodiazepines zoals alprazolam in een geretardeerde vorm kan dat ongeveer 24 uur zijn. Een vermoeden?

      Het paleopallium definiëren we neuro-anatomisch en ...het limbische systeem maakt daar deel van uit. Dit oude deel van de cortex bevat minder verschillende lagen dan de neocortex. Ik zou dat geen vermoeden noemen persoonlijk. Maar een werkbare neuroanatomische classificatie op basis van toetsbare verschillen in de architectuur van het weefsel.

  • E.M. Huisman

    Arts, Voorhout

    23-07-2022 13:12

    Wat mij meer zorgen baart is “De Wetenschap” aanhalen als bron van een feit en waarmee dan de stok is gevonden om “verkeerde” meningen en feiten af te voeren als discussieonderwerp of om te verbieden.
    Wetenschap als religie in de slechte zin van he...t woord inclusief voorgangers, ware gelovigen, flagellanten, ketters en inquisitie. Scheiding van kerk en staat is mooi maar graag ook andersom !

    • J.M. Keppel Hesselink

      pijnarts, Bosch en Duin

      23-07-2022 14:42

      Dat zien we veel gebeuren door leken die zich door Google Research te doen in enkele uren omgeschoold hebben tot viroloog, epidemioloog of nog erger ethicus...

  • B. Köycü

    Psychiater , Haarlem

    23-07-2022 10:50

    Goed geschreven, Jan!
    Als we de wetenschap verliezen, dan zijn we verloren. Atatürk ( ja, oprichter Turkije) zei: mocht een dag komen dat de wetenschap mij tegenspreekt, kies de wetenschap. Mohammed ( ja, die van de “barbaarse “Islam) zei : ook al... is wetenschap in het verre China, vind deze!”

  • L.A. Jolink

    basisarts

    22-07-2022 13:38

    Volgens objectief onderzoek neemt het vertrouwen in de wetenschap juist toe, zoals Ionica Smeets in een recente column beschreef (https://www.volkskrant.nl/wetenschap/dalend-vertrouwen-in-de-wetenschap-fake-news-het-is-juist-gestegen~b694687f/). Uw u...itspraak 'Er is inmiddels een enorm antiwetenschappelijk sentiment aan het ontstaan in de bevolking' is dus onwetenschappelijk.

    Dat u vervolgens 'XX' en 'XY' met elkaar verwart, een paar zinnen voordat u de rest van de samenleving beschuldigt van 'een enorme poel van onheldere gedachten', zou u wellicht als een uitnodiging tot zelfreflectie kunnen beschouwen.

    • J.M. Keppel Hesselink

      pijnarts, Bosch en Duin

      22-07-2022 16:18

      Ht is geen verwarring maar een typo, Dat kan ook.

      • L.A. Jolink

        basisarts

        30-07-2022 01:33

        Twéé typo's, bedoelt u. Waarbij u dan telkens per ongeluk een letter ingetoetst zou hebben die zo'n tien centimeter verwijderd ligt van de beoogde toets. Ja, dat is inderdaad ook een mogelijkheid.

        U negeert het eerste, relevantere deel van mijn re...actie. Is het niet wonderlijk dat u een betoog houdt rondom de stelling 'er ontstaat een enorm antiwetenschappelijk sentiment in de samenleving, en dat is erg', terwijl het eerste deel van die stelling door diezelfde wetenschap ontkracht wordt? (Volgens het Rathenau Instituut is het vertrouwen in de wetenschap tussen 2012 en 2021 gestegen van een 7,1 naar een 7,4.) Daar gaat dus iets mis. Ofwel klopt uw stelling niet, ofwel is uw eigen onderbuikgevoel toch wat bruikbaarder voor waarheidsvinding dan u beweert. Welke van de twee is het?

  • H. van der Pol

    psychiater, Heerenveen

    22-07-2022 09:04

    Waar te beginnen?
    "Er is inmiddels een enorm antiwetenschappelijk sentiment aan het ontstaan in de bevolking." Wellicht, maar er is ook een heel slaafs 'we-volgen-de-wetenschap-en-de-feiten-sentiment' ontstaan. Waarbij voor het gemak maar vergeten w...ordt, ook door vele collega's, dat wetenschap inderdaad, zoals Keppel Hesselink terecht stelt, een methode is, die geen voor altijd vastliggende feiten boven tafel haalt. Kort door de bocht: de waarheid van vandaag kan de vergissing van morgen zijn. Ik vind het daarom onvoorstelbaar hoe juist de wetenschappers met een kritische instelling (omtrent het coronaverhaal uiteraard in dit geval) de mond is gesnoerd. Uiterst onwetenschappelijk. Dat dit het 'geloof' in de wetenschap heeft ondergraven is apert en dat velen daardoor gevlucht zijn in 'antiwetenschappelijke sentimenten' is dan ook niet verwonderlijk.
    Dan: "Voelen is echter toch alleen en uitsluitend een functie van onze hersenen" Wel, binnen die trant van redeneren: dat geldt dan ook voor het denken, de verheven ratio. Het voelen kan zich enorm vergissen, het denken niet minder! Hoe kan het dat Zeno's haas in het echt toch wel degelijk de schildpad inhaalt? Wat kunnen we ons met onze gedachten en rationalisaties niet voor de gek houden! Hoe vaak gebruiken we onze ratio niet om ons gevoel de mond te snoeren?
    Nou, nog één dan: "En we zullen de wetenschap gloeiend hard nodig hebben met overal microplastics in het milieu, de sterke afname van biodiversiteit en instortende ecologische netwerken!" Ja, dat is typisch een gevalletje 'ruim je eigen rotzooi op!'.
    Uit het lied The Scientist van Coldplay:

    I was just guessing at numbers and figures
    Pulling the puzzles apart
    Questions of science, science and progress
    Don't speak as loud as my heart



  • P.W. Bogaard

    Patholoog, Nørresundby, Denemarken

    21-07-2022 15:27

    Misschien even de XX en XY omwisselen ;) Bij mijn weten zijn het nog steeds vrouwen met XX en mannen XY

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.