Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Blog

Onvergankelijk asbest

4 reacties

Een van de meest intrigerende stoffen die we op onze planeet vinden is asbest. Materie met twee gezichten. Een natuurproduct met topkwaliteiten. En tegelijk een sluipmoordenaar. 

Het Griekse woord ἀσβέστος betekent ‘onblusbaar’, maar ook ‘onvergankelijk’. En inderdaad, asbest is letterlijk niet kapot te krijgen. Die onvergankelijkheid is te verklaren uit de manier waarop het is ontstaan. In de allervroegste tijden na de oerknal, toen het aardoppervlak nog gloeiend heet was, is het gevormd. Miljarden jaren later treffen we het asbest in grote hoeveelheden aan op of net onder het aardoppervlak. 

Wilt u zelf asbest bereiden? Probeer het eens! Het recept is als volgt. Meng zand, kalk en magnesium met water. Verhit het mengsel tot één miljoen graden Celsius. Laat het enkele millennia afkoelen en uitkristalliseren. Dan heb je vezelvormige kristallen met een ingewikkelde chemische structuur. Onbrandbaar en onverslijtbaar. Isolerend, draagkrachtig en vormvast. Een ideaal product voor de bouw en voor isolatiedoeleinden. Zeer geschikt ook om brandwerende kleding van te maken. Asbest gaat miljarden jaren mee. 

Deze ideale kwaliteiten doen veel mensen geloven dat asbest een kunstvezel is, net als glaswol, viscose en polyamide. Asbest wordt toch gemaakt in de fabriek? Nee, leg ik uit aan studenten en collega's. Asbest is een natuurproduct. Het is grondstof voor de asbestcementindustrie. Asbestverwerking is in Nederland sinds 1993 verboden, maar in veel landen, zoals China, Rusland en Kazachstan draaien de asbestcementfabrieken nog volop. 

Hebt u wel eens een stuk asbest naar de gemeentelijke afvalstortplaats gebracht? Dan weet u dat u dat niet zomaar in een container mag gooien. U mag maar een kleine hoeveelheid afgeven. Dat moet dan in stevig plastic verpakt zijn. Liefst meldt u uw komst tevoren bij de stortplaats. Dan is er meestal wel iemand aanwezig om u van uw asbest af te helpen. Zo'n asbestaanpakker reageert soms wat vijandig. Alsof u het op zijn gezondheid heeft gemunt. Hij draagt een mondneusmasker. Maar hij pakt uw asbest wel aan. En wat doet hij ermee? Hij zorgt ervoor dat het ergens begraven wordt. Onder de grond kan het geen kwaad. Daar komt het ook vandaan. Verbranden, zoals je doet met chemisch afval, dat lukt niet met asbest. Of je moet een oven weten te construeren waar je de temperatuur kunt opvoeren tot één miljoen graden Celsius. En dat is technisch onmogelijk. 

Asbest is schadelijk. Het is slechter voor onze gezondheid dan andere natuurproducten zoals zonnestraling, aardolie, steenkool en aardgas. De reactie van de asbestaanpakker is dus begrijpelijk. Maar hij hoeft niet bang te zijn. Goed verpakt asbest is niet gevaarlijk. Net zomin als vergif in een fles. Als de stop er maar goed op zit. 

Al met al zitten we dus opgescheept met een schadelijk bijproduct van de schepping der aarde. Wat zou de Schepper eigenlijk hebben voorgehad met asbest? Wil Hij ons bouwmateriaal aanleveren? Wil Hij isolatie mogelijk maken, zodat we energie kunnen besparen? Of wil Hij ons stimuleren ons verstand te gebruiken en slimme preventieve technieken te bedenken? Ik hou het op het laatste. Voor die preventie heb ik wel een idee. Beter dan asbest in de grond stoppen, waar het misschien ooit weer wordt opgedolven. Nee, we moeten de bron elimineren. Niemand mag ooit nog in de verleiding komen om uit winstbejag asbest te delven en te exploiteren. We moeten asbest met raketten naar de zon schieten. Daar droom ik van. In de zonnecorona is het één miljoen graden Celsius. Daar valt asbest uiteen. In magnesium, calcium, silicium, zuurstof en waterstof. En nog verder: in protonen, neutronen en elektronen. Zijn wij er voorgoed vanaf.

  • André Weel

    André Weel is bedrijfsarts en epidemioloog, werkzaam voor IKA Ned in Hilversum.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Jan van Willigenburg, beleid en communicatie, Nieuwegein 25-02-2019 17:29

    "• Asbest is niet alleen een grondstof voor de cementindustrie, het is in veel gevallen ook toegepast als toeslagmateriaal voor andere producten.
    • Proefondervindelijk is aangetoond dat asbest onschadelijk gemaakt kan worden bij temperaturen van rond 2000 gr C en door chemische processen waarbij HF wordt toegepast. Opschaling van deze processen leidt echter tot kostbare veiligheids- en technische problemen. Hierdoor zijn deze technieken economisch (nog) niet haalbaar afgezet tegen de stortkosten.
    • Asbestvezels zijn niet toxisch, maar veroorzaken door hun morfologische (naaldjes) en natuurkundige (onverwoestbaar) eigenschappen in de longblaasjes een proces dat na vele jaren kan leiden tot celwoekering in het long- of buikvlies.
    • Een verbod op asbest is in de westerse wereld allang geen issue meer. Het punt is echter dat wij in zóveel producten (> 3500) asbest hebben verwerkt, zodat het nog tientallen jaren duurt voordat dit materiaal uit ons milieu is verwijderd. Zolang asbestproducerende landen het gevaar van asbest ontkennen en veel verdienen met de productie en verkoop ervan, zullen wij de komende eeuwen nog niet van dit spul verlost zijn.
    • Uw bespiegelingen over het vermeende doel van de Schepper deel ik absoluut niet. Er zijn meer producten, planten en dieren die dodelijk (kunnen) zijn voor mensen. Zou uw Schepper hier ook bedoelingen mee hebben gehad?
    Het gaat niet om de producten, maar om de concentraties. Water is van levensbelang voor de mensheid, maar is dodelijk als je in één keer 10 liter zou opdrinken. Asbest is ongevaarlijk bij kortdurende inademing van lage concentraties. De één-vezeltheorie (‘de inademing van één vezel kan al dodelijk zijn’) is een onbewezen axioma en wordt door medici als ‘onzin’ van de hand gewezen. Ik raad u aan kennis te nemen van het pamflet uit 2016 ‘Laten we eindelijk normaal doen over asbest’ van prof. dr. Ira Helsloot."

  • W.van der Pol, Apotheker np, Delft 09-02-2019 00:38

    "Even rechtzetten in mijn eerste reactie: koortswerend moet zijn koortsopwekkend."

  • Wim van der Pol, Apotheker niet praktiserend, delft 09-02-2019 00:30

    "Mischien is het aardig om nog een positieve eigenschap van asbest te memoreren. Bij de bereiding van intraveneuze (infuus en injectie) vloeistoffen werd de oplossing gefiltreerd door asbestplaten. Asbest kent een zeer goede absorberende eigenschap, met name de pyrogenen, koortswerende stoffen uit het water (afkomstig van bacteriën) en de gebruikte grondstoffen (zoals zout, glucose ed). Ik heb er veel mee gewerkt, en vermeed de droge vorm van de platen. In natte toestand waren ze niet gevaarlijk."

  • Bart Bruijn, Huisarts, Streefkerk 07-02-2019 11:14

    "Even een klein puntje om te zeuren. (Mag ik ook eens).

    De aarde is ongeveer 8,5 miljard jaar na de oerknal ontstaan en ons asbest ook. "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.