Inloggen
Blogs & columns
Blog

Naar waarheid zoeken met Herman van Praag

3 reacties

Prof. Herman van Praag is al zo oud dat jonge psychiaters hem niet meer kennen. Dat is jammer, want hij is een van de grootste psychiaters, zo niet de grootste, die Nederland heeft voorgebracht. In een tijd, dat de psychoanalyse hoogtij vierde, durfde hij het aan interesse te tonen voor de hersenen, in die tijd totaal ongebruikelijk. Zo werd hij de grondlegger van de biologische psychiatrie in Nederland en speelde hij ook op wereldniveau een belangrijke rol. Van Praag heeft de komst van de moderne psychiatrie helemaal meegemaakt. Een interview dat ik met hem daarover had, kun je hier bekijken.

Als jongen heeft hij jaren in het concentratiekamp Theresienstadt gezeten, maar dat heeft hem niet geknakt, integendeel. In de trein op de terugreis naar huis dacht hij vastberaden: ik wil iets van mijn leven maken. Dat is hem zeker gelukt. Hij was hoogleraar in respectievelijk Groningen, Utrecht, New York en Maastricht. Inmiddels is hij 92, maar nog steeds niet uitgeleefd. Recentelijk verscheen zijn nieuwste boek: Mozes’ nalatenschap. Na zijn pensioen is hij veel bezig geweest met het geloof en de betekenis daarvan voor mensen. Zijn vorige boeken gingen daarover. Dit boek heeft daar ook mee te maken, maar is toch heel anders. Hij betoogt dat de basis voor de rechten van de mens te vinden is in de Thora, de eerste vijf boeken van de Joodse Bijbel. Het boek besteedt veel aandacht aan de historische gebeurtenissen van de Franse revolutie en de Amerikaanse vrijheidsoorlog en de rol van de Franse verklaring van de rechten van de mens en burger uit 1789 en de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring uit 1776 in de totstandkoming van die mensenrechten. Alleen al daarom is het interessant om te lezen, maar de hoofdboodschap is dat de eigenlijke wortels ervan al te vinden zijn bij Mozes en dat deze zijn tijd al ver vooruit was.

Wat ik heel bijzonder vind in het boek is de grote waarde die Herman toekent aan godsdienst. Om alles terug te brengen tot een product van een zielloos brein is hem veel te armzalig. Toch ziet hij een spirituele werkelijkheid niet echt als een realiteit, maar meer als een zeer waardevolle verbeelding. Voor mij, opgevoed in een streng christelijk milieu, is moeilijk te bevatten hoe je zo kunt spreken over God zonder te geloven in zijn bestaan. Maar misschien moet ik het anders zeggen. Van Praag laat het open. Het is een mysterie. We weten nog bij lange na niet alles. Zijn boek is ook een hartstochtelijk pleidooi voor de dialectiek om naar de waarheid te zoeken. Hij is wars van alle dogmatiek. Hij verkondigt dat met zoveel overtuigingskracht, dat ik het haast een dogmatisch afwijzen van de dogmatiek zou willen noemen. Als ik op mijn 92ste nog zo bevlogen en vol passie over het leven en religie zou kunnen spreken, dan teken ik ervoor zo oud te worden.

Ik vind het in elk geval een voorrecht Herman nog persoonlijk te hebben leren kennen en met hem van gedachten te kunnen wisselen over deze thema’s, die weliswaar niet strikt het domein van de psychiatrie betreffen, maar daar wel veel raakvlak mee hebben.

Meer van Menno Oosterhoff

  • Menno Oosterhoff

    Menno Oosterhoff is (kinder- en jeugd)psychiater eninitiatiefnemer van www.ocdnet.nl en www.ocdcafe.nl. Hij maakt de podcast ‘God zegene de greep’ over de dwangstoornis. Daarover gaat ook zijn boek ‘Vals alarm´ waarin ook zijn eigen dwangstoornis aan de orde komt. Zijn boek ‘Ik zie anders niks aan je’ gaat over psychische aandoeningen in het algemeen.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • J.M. Keppel Hesselink

    pijnarts, Bosch en Duin

    29-03-2022 15:47

    Heel leuk om te lezen Menno. Ik heb veel colleges mogen krijgen van Herman, en toen ikzelf in de internationale psychiatrie ronddoolde op het gebied van de azapironen heb ik vele malen met hem gesproken op internationale congressen. Hij had niet zove...el op met de DSM kliek, en probeerde keer op keer de Amerikanen de ogen te openen voor zijn visie op beloop van een stoornis, de etiologie, pathogenese, en de neuropathologie ervan, en wilde ziekten karakteriseren door die elementen precies te beschrijven. En niet door de statistiek te laten spreken, zoals de Amerikanen het er doorheen gedrukt hebben gekregen. Herman etaleerde ook veel kennis van continentale psychiaters, en dat vinden Amerikanen altijd eng, dat er een Jaspers en een Binswanger was, dat ontgaat hen helemaal in hun eendimensionale psychiatrie!
    Leuk dat hij in het interview de rol van de dieptepsychologie ook aanstipt!
    Ik herinner me nog dat hij in de Nicolaas Beetsstraat bij de kliniek van Rumke en Kemp ergens op zijn parkeerplaats met rode verfletters iets vreselijks toegevoegd had gekregen uit de antipsychiatrische hoek.

    Ik denk dat Herman zeker een van de grootste Nederlandse psychiaters is in de wereld literatuur, maar laten we Prof. dr. H.C. Rümke. Henricus Cornelius Rümke ( 1893 - 1967) niet vergeten! Een Grootheid eveneens!

    [Reactie gewijzigd door Keppel Hesselink, Jan op 29-03-2022 15:56]

  • A.F. Algra

    commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam

    29-03-2022 14:23

    Ook aardig in dit verband. Het boek Voorbij de hoofdstroom - over de wetenschappelijke ankerpunten van een psychiatrische loopbaan. Uit 1998 al weer. En dat is even heel andere koek dan wat de Bram Bakkers onder ons te vertellen hebben.

    Nog alt...ijd tweedehands verkrijgbaar - of kijk bij boekwinkeltjes
    https://www.bol.com/nl/nl/p/voorbij-de-hoofdstroom/666807890/

  • A.F. Algra

    commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam

    29-03-2022 13:20

    Erg interessant interview. Kijken dus. Mooi werk Menno !

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.