Inloggen
Blogs & columns
Blog

Erst kommt das Fressen

3 reacties

Het is altijd afwachten hoe een blog valt. De titel is daarbij heel belangrijk. Iets wat seks suggereert is altijd goed voor meer lezers. Maar die truc kun je maar een enkele keer toepassen. Wat nog meer de aandacht zal trekken valt moeilijk te voorzien.

Toen ik met mijn uitgeefster overlegde welke titel voor mijn boek het meest pakkend zou zijn merkte ze op: ‘Als ik dat zeker wist dan had ik de formule voor een bestseller.’ Mijn vrouw viel het laatst op dat juist de blogs die zij maar matig vindt, het vaak heel goed doen. Het hangt een beetje af van de stemming tussen ons welke conclusie ik daaraan verbindt, maar het geeft mij niet de sleutel om altijd goed gelezen blogs te schrijven. Dat is weliswaar niet mijn ultieme doel, maar ik zou liegen als ik zou zeggen dat het me helemaal niet uitmaakt.

Vorige week schreef ik een blog over het stof-geest-probleem. Ik vond het wel opwindend om duidelijk stelling te nemen tegen het standpunt dat we slechts ons brein zijn. Ook de titel leek me prikkelend. Maar de blog werd amper gelezen. Collega Bonte was nog zo vriendelijk te reageren, en zei dat het probleem al heel oud is en dat hij geen geestelijke wereld nodig heeft om zich te verbazen. Maar verder werd er kennelijk niemand warm of koud van.

Ik heb mijn kinderen ook nog maar eens gevraagd of zíj willen weten hoe ik denk over de zin van het bestaan, het hiernamaals en de vrije wil. Nee dus. Ik begrijp daar niks van. Mij boeit het mateloos hoe stof en geest zich verhouden. Als collega Bonte zegt dat hij geen geest nodig heeft om zich te verbazen over de complexe brij die hem elke dag laat opstaan, dan denk ik meteen: Wie in die brij laat wat opstaan? Toch meer dan die brij zelf? Wie verbaast zich? Wie heeft geen geest nodig?

De vragen hangen voor mij samen met de vraag naar de zin van het leven, de ethiek, de vrije wil, het hiernamaals. Enerzijds tamelijk abstracte onderwerpen, maar anderzijds wordt het kennelijk door veel mensen wel zo belangrijk gevonden dat ze er oorlogen over beginnen en ervoor willen sterven. Even voor de goede orde: dat vind ik beslist geen reclame voor geloven, maar wel een teken dat ik niet helemaal de enige ben die zich er druk over maakt.

Geloven was in mijn jeugd vooral een benauwende ervaring, maar het bood ook hoop, gaf zin, en een eeuwig perspectief. En je wist waar je aan toe was. Ik heb me aan die benauwenis ontworsteld, maar ben daarbij ook de zekerheid verloren. Anders dan collega Bonte mis ik dat. Met het ouder worden neemt dat weer toe. Ik wil nu eindelijk de regels van het spel weleens weten. En dan te bedenken dat ik goocheltrucs niet eens doorzie. Als ik daarbij illusie en waarheid nog niet kan ontrafelen, dan kan ik het bij meer complexe dingen helemaal wel schudden.

Dat klinkt allemaal gekwelder dan het is. Hoewel ik in het duister tast over de grote vragen verhindert dat me totaal niet om druk rond te scharrelen in het leven. En het overgrote deel van mijn belevingswereld is gevuld met trivialiteiten: ik heb zin in een kop koffie, wat een interessant boek, het was een gezellige avond, trots omdat het veulen van mijn dochter dagkampioen werd (van drie veulens). Zuerst kommt das Fressen und dann kommt die Moral.

Ik zou graag weten hoe het allemaal precies zit. Maar dat weet ik pas als ik dood ben. Zo graag wil ik het nou ook weer niet. Liever leven in onzekerheid dan de zekerheid erna. Zekerheid in het leven is kennelijk te veel gevraagd.

ethiek
  • Menno Oosterhoff

    Menno Oosterhoff is (kinder- en jeugd)psychiater eninitiatiefnemer van www.ocdnet.nl en www.ocdcafe.nl. Hij maakt de podcast ‘God zegene de greep’ over de dwangstoornis. Daarover gaat ook zijn boek ‘Vals alarm´ waarin ook zijn eigen dwangstoornis aan de orde komt. Zijn boek ‘Ik zie anders niks aan je’ gaat over psychische aandoeningen in het algemeen.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte

    Neuroloog, Dalfsen

    26-08-2017 22:33

    Mijn ouders hebben wel een poging gewaagd om mij op te voeden met een christelijk geloof, maar de poging heeft niet helemaal gebracht wat ze er van verwacht hadden, overigens tot grote teleurstelling van mijn moeder. Ook toen was ik al een wijsneus e...n had de bijbel al van kaft tot kaft gelezen, nog voordat de catechisatie goed en wel begonnen was. Om vervolgens hiermee onze vrome protestantse dominee, die een groot deel van zijn leven had gewijd aan het bekeren van afgedwaalde Afrikaantjes, het vuur aan de schenen te leggen met allerlei vragen waar de arme man ook geen antwoord op kon geven, behalve dan dat ik door de duivel bezeten moest zijn. Bovendien was mijn vader een niet zeer gelovig maar wel zeer pragmatisch man, en zodra er gekozen moest worden tussen de catechisatie en meewerken op het bedrijf was de keus voor hem niet moeilijk. Het is daarna nooit meer wat geworden tussen de religie en mij. De haat is wel verdwenen, maar een grote liefde zal er nooit meer ontstaan.

    En vanzelfsprekend maakt dat ons geen tegenstanders, al kleuren we onze antwoorden op de moeilijke en onbeantwoordbare vragen anders in. Of er nu wel of niet een geest rondwaard in ons brein, er blijft sowieso genoeg ruimte over in mijn hoofd voor andersdenkenden. Wellicht ruimte die ontstaat door een toename van leeftijd, een afname van testosteron en een krimpend brein.

    Ik had wel eens gehoord van het boek van Arie Bos, maar het nog niet gelezen. Ik heb hem dus nu maar besteld. Je zou haast zeggen dat dit een vrije keuze was, maar ik sluit niet uit dat het toch een zinloze chemische reactie op het blog is. Een blog dat overigens door mijn grijze massa zeer gewaardeerd wordt.

  • Menno Oosterhoff

    Psychiater, Thesinge

    25-08-2017 21:04

    Collega Bonte en ik delen duidelijk eenzelfde interesse. Onze eindconclusie is anders. Misschien wel omdat het startpunt verschilde. Ik weet niet of coll. Bonte opgevoed is met een geloof. Ik weet wel dat mensen die opgroeien zonder geloof zelden tot... de conclusie komen dat er een metafysische werkelijkheid is. Natuurlijk geeft mij dat ook te denken. Ik ben erg benieuwd of je Arie Bos, mijn brein denkt niet. Ik wel. en Toen de stof de geest kreeg ook kent.
    Maar los daarvan: je reacties stel ik erg op prijs en ik ervaar het als steun dat er (voorlopig) anders over denken ons geen tegenstanders maakt. Dat moet ik Swaab ook meegeven. Zeer tolerant.
    Je eerlijke en persoonlijke reactie ervaar ik als vrij en niet materieel gedetermineerd. Ik kan en wil dat niet zien als een zinloze chemische reactie van het moleculencomplex Bonte.

  • GJ Bonte

    Neuroloog, Dalfsen

    25-08-2017 12:16

    Omdat ik tot nu toe geen reactie heb gezien terwijl ik dit toch een goede blog vind, en vooral ook omdat mijn naam minstens drie keer genoemd wordt, voel ik mij verplicht om nog een keer te reageren, al is het maar uit empathie voor Menno Oosterhoff....

    Ik herken maar al te goed de worsteling met vragen over de zin van het bestaan, het hiernamaals, en de moeizame relatie tussen geest en materie. Op de 1e vraag heb ik voor me zelf het antwoord wel gevonden; die is er niet. Het hiernamaals biedt geen troost, en hoewel ik zo langzamerhand ook de nuttige functies van religie heb gezien, biedt het voor mij geen houvast of troost.

    In mijn naïviteit dacht ik het antwoord op de relatie tussen brein en de geest bij het begin van de studie geneeskunde te vinden in Neuroscience van Kandel en Schwarz. Ik heb het boek van kaft tot kaft gelezen, maar heb het antwoord niet kunnen vinden. Daarna volgden vele andere boeken over neuroanatomie, neuropsychologie, neurofysiologie, cognitieve neurologie en nog zo wat zijsporen. Helaas ontbrak de verklaring van het bewustzijn en de geest, en de relatie tot het brein. Het aantal vragen nam alleen maar toe. En waar moet ik de antwoorden vinden? In de moleculaire, fysiologische, cognitieve, psychologische of filosofische hoek? Er is te veel om te lezen en er is te veel om te weten.

    Ik vind dat niet erg meer. Ik troost me met de gedachte dat zelfs de meest knappe koppen het niet weten. En ik ben maar een simpele neuroloog. Ik kan wel leven met de uitspraak: Als we onze hersenen zouden kunnen begrijpen, waren we veel te dom om ze te begrijpen. Ik vrees dat dat wel zo zal blijven.

    Wat ik wel een troostrijke gedachte vind, wordt goed verwoord in het nummer van Klein Orkest met Harry Jekkers in het nummer "Over honderd jaar..."

    Het leven is tijdelijk en de dood onvermijdelijk
    Maar stel dat je niet dood kon gaan
    Dan had je stomweg niet bestaan
    Wees blij dus dat je straks mag sterven
    En laat het je leven niet bederven

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.