Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Blog

Een moderne arts doet aan geneeskunst

10 reacties

‘Wat is je lievelingslied?’ vraagt de anesthesioloog. De patiënt van 16 kijkt hem vanaf de operatietafel vragend aan vanonder het ok-mutsje. ‘Op welk lied zou je in slaap willen vallen?’ verduidelijkt de anesthesioloog en wijst op het speakertje dat aan zijn operatiejasje hangt. ‘Hey Jude van de Beatles’, zegt de jongen met appendicitis. Zijn vader, aanwezig tot de patiënt slaapt, reageert verrast: ‘Dat wist ik zelfs niet eens!’ De jongen lacht. De muziek klinkt en de sfeer is ontspannen als de patiënt rustig in slaap valt.

Deze vorm van aandacht en zorg, die onder de muziektherapie valt, wordt door steeds meer anesthesiologen toegepast, zowel bij kinderen als volwassen patiënten. Het effect ervan is zeer positief in mijn ervaring, voor de patiënt én voor het team op de operatiekamer. Het leidt de patiënt af van zijn ellende en verbindt patiënt en zorgverleners op een creatieve manier.

Creatieve therapie is een voorbeeld van wetenschappelijk bewezen effectieve, aanvullende zorg op een reguliere behandeling, die in sommige gevallen eenvoudig is in te passen in onze dagelijkse praktijk. Het is een vorm van integrale geneeskunde ofwel integrative medicine.

In Amerika is het al een ingesleten onderdeel van de reguliere geneeskunde, en kenmerkt het zich door aandacht voor de therapeutische relatie tussen patiënt en hulpverlener en een holistische benadering van de patiënt – met gebruik van evidencebased medicine – om tot optimale gezondheid en herstel te komen. De behandelend arts neemt de rol van coach aan voor de patiënt en er is meer aandacht voor preventie, voeding en leefstijl. Het lijken open deuren, want ook in Nederland pleiten we voor ‘de patiënt centraal’, ‘zinnige zorg’ en ‘behandeling op maat’. Toch zijn die zaken in ons land nog altijd minder vanzelfsprekend dan ze lijken en maken we veelal nog een strikte scheiding tussen orgaansysteem en mate van welbevinden van onze patiënt. Of tussen geneeskunde en geneeskunst, zoals oud-chirurg Piet Leguit het in 2007 beschreef in zijn betoog ‘Verdrongen gevoel’ – over compassie met de patiënt – in Medisch Contact.

Zich meer als coach opstellen of nadenken over leefstijladvies zal voor de meeste dokters meer regel zijn dan uitzondering. Maar vragen naar gebruik van voedingssupplementen, op indicatie adviseren over mind-body-technieken als yoga of meditatie, of verwijzen naar een ziekenhuisgelieerd acupuncturist, is voor velen van ons verder van ons bed. Toch is wetenschappelijk aangetoond dat mindfulness significante angst- en stressreductie geeft, bijvoorbeeld bij chronisch zieken en oncologische patiënten. En wat te denken van acupunctuur, bewezen zinvol bij opvliegers alsmede malaise bij adjuvante (chemo)therapie. Of lymfemassage, zorgend voor een toename van welbevinden bij patiënten die een klierdissectie hebben ondergaan. Bij veel patiënten bestaat er een grote motivatie om zelf iets bij te dragen aan hun behandeling. Om ze op dit vlak bij te staan met gedegen advies en ze ook te beschermen tegen potentieel schadelijke gevolgen, zoals sommige interacties tussen voedingssupplementen en medicatie, zie ik als een van de taken van de moderne arts.

Het zijn voorbeelden die aanzetten tot nadenken en ook tot actie. In diverse regio’s in het land ontstaan initiatieven en netwerken op het gebied van integratieve geneeskunde, zowel in de eerste als tweede lijn. Ook binnen de geneeskundeopleidingen is er aandacht voor in het basiscurriculum. Als behandelend artsen kunnen we toezien op een zinnige en veilige plek voor bepaalde vormen van integratieve geneeskunde. Op die manier dragen we bij aan waardevol contact met en meer welbevinden en eigen regie van onze patiënten.

Meer van Marjolein Oudhuis

print dit artikel
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Siep de Groot, Huisarts niet praktiserend, semiberoepsviolist, Eelderwolde(Groningen) 19-05-2019 08:55

    "Muziektherapie is al eeuwen oud, doch moet de operatiekamer anno 2019 nog binnendringen.
    In de afgelopen jaren dat ik diverse narcosen onderging heb ik nog nooit een lied gehoord voordat ik onder zeil ging. Ik stel bij de komende narcose voor: de chaconne uit de 2e partita van Johann Sebastian Bach( 1685-1750) in D-moll, BWV 1004 voor vioolsolo, nu als tune te horen bij een radioprogramma van de VPRO: een lied voor jong en oud, ook geschikt voor de songfestivalliefhebbers. Dit lied biedt alle rust, voorafgaande aan de ingreep.

    Franz Schubert( 1797-1828) componeerde op 18- jarige leeftijd in een jaar vier opera's, twee symfonieën,144 liederen, twee missen, een strijkkwartet en twee pianosonates. Zou hij een manie hebben gehad?
    Al deze werken zijn prima voor de liggende patient en.... de narcotiseur, die eindelijk tot rust kan komen bij deze hemelse muziek.
    Schubert werd 31 jaar, stierf aan syfilis en onderging zijn eigen composities als muziektherapie .

    Hij schreef:

    "Mit der Musik wird mann nie ganz unglucklich")

    Siep de Groot, huisarts, niet praktiserend, semiberoeps violist
    Eelderwolde(Groningen)"

  • JMGroen, Uroloog b.d., Bennebroek 18-05-2019 20:54

    "De enige die aan geneeskunst doet is Moeder Natuur. Zij alléén verstaat de kunst van genezing. De geneeskunde is de kennis, wetenschap en ervaring van die geneeskunst. Als arts mogen/kunnen wij gebruik maken van de mogelijkheden en onmogelijkheden van de geneeskunst."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 17-05-2019 13:37

    "@Kruier: Het probleem met uw "bewijs" is dat het geen bewijs is.

    Wat betreft profylaxe middels geneesmiddelen: Het gemiddelde is niet indrukwekkend, maar in de praktijk is het vaak een alles-of-niets effect. Soms is het effect zo indrukwekkend dat iemand met heel veel migraine-aanvallen bijna geen of geen aanvallen meer heeft. En soms werkt profylaxe helemaal niet, maar een volgend middel wel. Daarmee wordt over het algemeen niet gerekend, er wordt slechts een medicijn onderzocht, en niet een strategie van achtereenvolgende medicamenten.

    Wat betreft de acupunctuur voor migraine en spanningshoofdpijn: Persoonlijk heb ik er geen goede ervaringen mee. De patiënten die er hoog over opgeven komen na verloop van tijd allemaal terug dat het toch allemaal niet zo goed werkt. Meer fundamenteel zou ik nog een behoorlijk boompje op kunnen zetten, maar hiervoor verwijs ik u naar de volgende website. De argumenten zijn onverminderd van kracht.

    https://sciencebasedmedicine.org/acupuncture-doesnt-work/

    I rest my case. Wie zich er aan wil overgeven, ik zal ze niet tegenhouden. Zo ideaal is onze geneeskunde ook niet, en het kost me al moeite genoeg om dat een beetje behoorlijk uit te voeren. "

  • Marjan Kruijer, Huisarts, Amsterdam 17-05-2019 12:29

    "Collega Bonte

    Ik blijf het jammer vinden dat u het beschikbare bewijs zo makkelijk aan de kant schuift

    1- als we alleen behandelingen konden aanbieden waarvan we het exacte werkingsmechanisme begrijpen, blijft van ons therapeutisch arsenaal helaas ook veel minder over dan dat we binnen de reguliere geneeskunde dagelijks voorschrijven. Van veel reguliere farmacotherapie is de exacte werking nog niet bekend terwijl de effectiviteit ruimschoots is aangetoond! Dit argument vind ik dan eerder passen bij een oproep voor meer onderzoek dan het wegwuiven van een behandeling persoonlijk

    2- de gemiddelde beoordeling van de reviews is ‘moderate’, wat voor een Cochrane een prima score is. Binnen de reguliere geneeskunde schrijven we therapie met veel lagere beoordelingscriteria moeiteloos voor

    3- het gemeten effect: u heeft gelijk dat bij migraine / hoofdpijn dit een subjectieve beleving is. Het effect van reguliere therapie is ook niet erg groot.

    Ik citeer de onderzoekers: “Our findings about the number of days with migraine per month can be summarized as follows. If people have six days with migraine per month on average before starting treatment, this would be reduced to five days in people receiving only usual care, to four days in those receiving fake acupuncture or a prophylactic drug, and to three and a half days in those receiving true acupuncture.”
    Voor een behandeling met nauwelijks bijwerkingen en daardoor een lager percentage drop-outs dan bij farmacotherapie absoluut een effectgrootte die ik serieus vind

    Alleen omdat wij iets niet helemaal begrijpen denk ik dat we het juist verder moeten onderzoeken i.p.v. het aan de kant te schuiven. Ik sluit mij daarom aan bij de schrijfster van deze colomn maar besef mij dat u dat waarschijnlijk anders ziet..."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 17-05-2019 10:05

    "@Kruier: Ik kan hier natuurlijk zeer uitgebreid ingaan op uw opmerkingen en de kritiek dat ik het wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van acupunctuur zou negeren. Dat doe ik niet. Ik beperk me tot drie punten:

    1. Het volstrekt ontbreken van een op zijn minst aannemelijk werkingsmechanisme van acupunctuur.

    2. De methodologie van het onderzoek: Ik ontleen aan uw Cochrane Review een zin:

    "Overall, the quality of the evidence assessed using GRADE was moderate or low, downgraded mainly due to a lack of blinding and variable effect sizes".

    3. Het vermeende gemeten effect. Zoals u zelf al zegt, de gemeten effectgroottes zijn nogal klein. En dat voor een aandoening als hoofdpijn, waarbij de rapportages per definitie subjectief zijn en nogal gevoelig voor allerlei vormen van suggestie, het fenomeen van "please the doctor". Dit in combinatie met ongeblindeerde behandelingen is een garantie voor bias.

    Ik kan dan ook niet anders concluderen dat het met de werkzaamheid van acupunctuur nogal meevalt als men het "wetenschappelijk" bewijs kritisch beschouwd. Ik zou er niet aan beginnen..."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.