Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Dwanglicenties zijn in extreme situaties het overwegen waard

2 reacties

Het wringt altijd al: de gezondheidszorg is weliswaar in beginsel een private zaak, maar met grote publieke belangen en zonder commerciële doelen. De ontwikkeling en marketing van medicijnen, vaccins en hulpmiddelen is daarentegen vrijwel geheel in handen van commerciële partijen.

Van echte marktwerking is nauwelijks sprake: een patiënt koopt geen behandeling in de buurtsuper of online na afweging van voors en tegens en lezing van reviews. Hij of zij kan zich oriënteren op de beste zorgaanbieder binnen de lijntjes van de door de verzekeraar gecontracteerde zorg, maar daar houdt het meestal mee op.

In het algemeen is er vertrouwen dat de dokter het beste medicijn voorstelt en de verzekeraar de optimale behandeling vergoedt. Het winkelen wordt in feite uitbesteed aan andere partijen: verzekeraars en zorginstellingen die proberen zo goedkoop mogelijk geneesmiddelen in te kopen.

Maar hebben zij voldoende macht om iets aan de prijzen en de toegankelijkheid van geneesmiddelen te doen? Ze kunnen elkaar beconcurreren maar uiteindelijk moeten ze toch zorgen voor een publiek belang: namelijk het zorgen voor een collectieve financiële buffer, zodat iedereen de zorg kan krijgen die nodig is.

Patiënten hoeven dus niet zelf de portemonnee te trekken, want uit die collectieve pot worden ook de kosten van de commerciële producten betaald. Op die pot zijn we zuinig, want volgens het hoofdlijnenakkoord mag de zorg niet duurder worden.

En dan is er onverwacht een pandemie. Die brengt bij nationale overheden niet het mooiste naar boven. Want opeens wordt extra geld beschikbaar gesteld om vooraan te staan bij het inkopen van geneesmiddelen of vaccins voor supercommerciële prijzen waarvan we nog niet of nauwelijks weten of ze werken. Eigen land eerst!

Natuurlijk is het verachtelijk dat de VS onder leiding van Donald Trump de eerste leveringen van het anti-covid-19-middel remdesivir al heeft opgekocht. Dat betekent dat de remdesivirproductie voor juli, augustus en september vrijwel niet beschikbaar is voor andere landen. Maar de Nederlandse overheid ziet er ook geen been in om samen met Frankrijk, Duitsland en Italië alvast 300 miljoen dosissen te bestellen van een coronavaccin.

In een nieuwsitem van The BMJ wordt gewaarschuwd tegen dit soort praktijken; nationale overheden die met elkaar gaan concurreren om als eerste toegang te hebben tot medicijnen en vaccins, waarbij natuurlijk weer de landen met lagere inkomens het nakijken zullen hebben.

Maar wat is het alternatief? Hier zou nu eens gebruikgemaakt kunnen worden van dwanglicenties. Daarmee kan een octrooihouder gedwongen worden om ook andere fabrikanten de kans te geven hetzelfde middel te maken. Dwanglicenties moeten niet lukraak ingezet kunnen worden, maar in extreme situaties zou dat het overwegen waard zijn om privaat intellectueel eigendom publiek te maken.

Ellen ’t Hoen, jurist met expertise in intellectueel eigendomsrecht, heeft al eerder aangegeven dat er wereldwijd intellectuele eigendommen bij elkaar gebracht moeten worden om zo goedkope geneesmiddelen voor de bestrijding van covid-19 te kunnen maken.

Maar het lijkt erop dat dit in ons eigen land nog maar traag te realiseren is. Niet voor niets moest er een commissie in het leven geroepen worden om hierover een advies uit te brengen aan minister Wiebes van economische zaken. Dat die commissie recentelijk uit elkaar is gespat, weerspiegelt maar weer eens die tegengestelde belangen van publiek en privaat: waanzinnig grote commerciële belangen, versus evenzo grote patiëntenbelangen.

Toch zijn de persoonlijke beschouwing van commissievoorzitter De Jong en de conclusies die Wiebes daaraan verbindt een stap voorwaarts. Zou deze minister zo dapper zijn om straks in gevallen als deze het publieke belang boven het private uit te laten stijgen?

meer van Carla Hollak

  • Carla Hollak

    Carla Hollak is internist en hoogleraar erfelijke stofwisselingsziekten.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Atta van Westreenen, Arts, Tilburg 25-07-2020 11:47

    "Het idee is leuk, de uitwerking alleen op de korte termijn. Als de optie van dwanglicenties wordt overwogen, weet elke fabrikant dat de opbrengst van geneesmiddelen (veel) lager uit kan pakken en op "willekeurige" momenten bovendien. Dat betekent maar een ding: verhoging van de prijzen van álle geneesmiddelen, om zo'n korting op voorhand maar in te lopen. In ultimo wordt het dus alleen maar duurder. Maar dat is natuurlijk geen populaire boodschap dan iets langs de lijnen van "de farmaceutische industrie is maligne kliek" . "

  • Lucas van der Hoeven, freelance journalist, Dongen 20-07-2020 20:40

    "Gelukkig zijn er ook een tegenreacties tegen de commercialisering van de Covid-19 geneesmiddelen hype....
    Seventy-five countries submit expressions of interest to COVAX Facility, joining up to 90 further countries which could be supported by the COVAX Advance Market Commitment (AMC)
    The COVAX Facility, and the AMC within it, is designed to guarantee rapid, fair and equitable access to COVID-19 vaccines for every country in the world, rich and poor, to make rapid progress towards slowing the pandemic. Interest from governments representing more than 60% of the world’s population offers ‘tremendous vote of confidence’ in the effort to ensure truly global access to COVID-19 vaccines, once developed.
    The goal of COVAX is by the end of 2021 to deliver two billion doses of safe, effective vaccines that have passed regulatory approval and/or WHO prequalification. These vaccines will be delivered equally to all participating countries, proportional to their populations, initially prioritising healthcare workers then expanding to cover 20% of the population of participating countries. Further doses will then be made available based on country need, vulnerability and COVID-19 threat.
    ======================
    About Gavi, the Vaccine Alliance
    Gavi, the Vaccine Alliance is a public-private partnership that helps vaccinate half the world’s children against some of the world’s deadliest diseases. Since its inception in 2000, Gavi has helped to immunise a whole generation – over 760 million children – and prevented more than 13 million deaths, helping to halve child mortality in 73 developing countries. Gavi also plays a key role in improving global health security by supporting health systems as well as funding global stockpiles for Ebola, cholera, meningitis and yellow fever vaccines. After two decades of progress, Gavi is now ...
    Zie verder de website: https://www.who.int/news-room/detail/15-07-2020-more-than-150-countries-engaged-in-covid-19-vaccine-global-access-facility



    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.