Inloggen
Blogs & columns
Blog

De laatste wens van meneer Vervloet - Menno Oosterhoff

7 reacties

In de veelbesproken documentaire over de levenseindekliniek zagen we ook meneer Vervloet, een man met een ernstige dwangstoornis. Ik ga niet bespreken of uitzichtloosheid bij psychisch lijden wel kan worden vastgesteld. Ik wil het hebben over het (soms ondraaglijke) lijden bij psychische aandoeningen. Want daarom draaide de wens van meneer Vervloet.

‘Ik hoop dat mensen die niet beseffen wat psychisch lijden is, dat ze weten wat mensen doormaken en vooral als je voor euthanasie kiest’, zei hij.

Eerlijk gezegd was zijn allerlaatste wens, dat het goed ging met zijn zoon en schoondochter en dat er nog een klein Vervloetje kwam. Dáár kan ik niet veel aan doen. Maar aan de verwezenlijking van die andere laatste wens wil ik graag een bijdrage leveren.

Ik betwijfel of de documentaire voor mensen zonder kennis van de dwangstoornis genoeg duidelijk maakte, wat een verschrikkelijke kwelling dat kan zijn. We hoorden over ordenen, schoonmaken, zichzelf snijden en veel opnames. Maar welke terreur een dwangstoornis in iemands leven kan uitoefenen kwam misschien niet helemaal uit de verf. Wel zagen we een gekwelde man, een man die op was en niet langer kon.  

Meneer Vervloet wilde natuurlijk geen eind aan zijn leven; hij wilde een eind aan zijn lijden. En hij zag geen andere manier. Zelfs als professional, die ook nog eens uit eigen ervaring weet hoe machteloos je tegenover een dwangstoornis kunt staan, denk je dan: Laat dat schoonmaken en ordenen dan toch los. En dat had meneer Vervloet natuurlijk ook veel liever gedaan dan zijn leven los te laten.

Het is een misverstand dat iemand zulke ‘dwang’ kan loslaten. Je kunt kanker ook niet loslaten, omdat het je niet bevalt. Iemand wil niks liever dan zijn dwang kwijtraken, maar de dwang laat hem niet los.

Dwang heeft hem in de (wurg)greep. Dwang is een onrust, die bezit van je heeft genomen (obsessie) waardoor je gedwongen wordt allerlei dingen te doen (compulsies) in een mate dat het je functioneren en/of je welbevinden verstoort (stoornis). Soms zo erg dat het geen leven meer is. Ik ken meneer Vervloet niet, maar ik ken genoeg andere mensen met dwang om te weten hoe wanhopig je ervan kunt worden. Onrust en angst, dag in dag uit, jaar in jaar uit, elke dag. ‘Ik ben ermee geboren’, zegt meneer Vervloet. ‘Ik heb het al vanaf mijn vijfde.’ Onrust die maakt dat mensen uren roerloos stilstaan omdat ze pas verder kunnen als het innerlijk ‘klopt’. Onrust die een jongen van 18 laat roepen: ‘Liever dood dan vies’. Onrust waardoor een vrouw meerdere malen uitgedroogd in het ziekenhuis moet worden opgenomen, omdat ze de kraan niet kan aanraken, omdat ze zich dan besmet voelt. Onrust over het verstoren van de orde in zijn flat, waardoor een man maar buiten gaat slapen. Onrust waardoor iemand het gips om zijn kapot gewassen handen stukslaat zodat hij toch weer zijn handen kan wassen. Onrust door de onzekerheid of ze geen kinderen seksueel heeft benaderd, die een vrouw wanhopig maakt, hoewel het nergens op is gebaseerd. Onrust sterker dan dorst, dan pijn, dan rede en soms zelfs sterker dan levenswil. Gelukkig is dwang niet altijd zo erg, maar soms helaas wel.

Meneer Vervloet wilde dat we dát zouden weten. Dat lijden aan een psychische aandoening geen lijden ‘light’ is, maar ernstig kan zijn. Soms zo ondraaglijk dat alleen overlijden nog als oplossing overblijft. Een jongeman die voortdurend gekweld werd door doodsangst voor een ernstige ziekte zei: ‘Had ik maar kanker. Liever dat dan deze martelende onzekerheid.’

Het blijft moeilijk in te voelen. Er is immers geen uiterlijk zichtbare reden. Er is ‘alleen maar’ een beleving. Maar een innerlijke beleving kan een even ‘hard’ feit zijn als een uiterlijke gebeurtenis.

Ooit zag ik een aangrijpende documentaire over een vrouw met ernstig oorsuizen. Ze had voortdurend een snerpend geluid in haar oren wat haar tot wanhoop dreef. Ze was moeder van nog jonge kinderen, maar ze kon niet meer leven. Dwang is op te vatten als ‘hoofd’-suizen. Voortdurend alarm in je hoofd, een snerpende onrust. ‘Het snijdt door je ziel’, zei een patiënt van me. En soms is dat zo kwellend, dat het niet te harden is, dat de dood een verlossing is. Meneer Vervloets (een na) laatste wens was dat we zouden weten wat mensen met een psychische aandoening doormaken. Ik hoop, dat dit verhaal daaraan bijdraagt, niet alleen voor hem, maar voor alle mensen die daaraan lijden.

Menno Oosterhoff

Lees meer van Menno Oosterhoff

Blogs levenseindekliniek kinderombudsman
  • Menno Oosterhoff

    Menno Oosterhoff is (kinder- en jeugd)psychiater eninitiatiefnemer van www.ocdnet.nl en www.ocdcafe.nl. Hij maakt de podcast ‘God zegene de greep’ over de dwangstoornis. Daarover gaat ook zijn boek ‘Vals alarm´ waarin ook zijn eigen dwangstoornis aan de orde komt. Zijn boek ‘Ik zie anders niks aan je’ gaat over psychische aandoeningen in het algemeen.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • C.M. Nieuwegiessen

    arts, werkzaam in de psychiatri, HEINENOORD Nederland

    03-03-2016 01:00

    Koerselman gaf in zijn reactie wel aan dat er voor de ernstige therapieresistente patiënten een 'palliatieve psychiatrie' zou moeten worden ontwikkeld. Ik ben benieuwd wat hij zich daarbij voorstelt en naar de discussie hierover in de beroepsgroep. I...n het verleden werden deze patiënten van de opname afdelingen overgeplaatst naar slecht geoutilleerde verblijfsafdelingen, het Platform Chronische Psychiatrie heeft jaren gepleit voor 'oases'. Tegenwoordig met de ingezette ambulantisering, wonen deze patiënten zoveel mogelijk in hun eigen huis, met ambulante zorg. Laten wij er voor zorgen dat deze ambulante teams goed toegerust blijven, zodat deze complexe patiënten met maximale professionele inzet, met compassie, aandacht en troost begeleid kunnen worden, in samenwerking met het steunsysteem. En laten we ook zorgen dat er voor de meest complexe groep goede woonvoorzieningen met voldoende privacy en zorg overblijven. En laten we vooral met degenen die zodanig lijden dat het leven ondraaglijk is, in gesprek blijven, hulp bieden bij de wens het leven te beëindigen, en proberen te voorkomen dat ze kiezen voor een wanhoopsdaad.

  • M.D. Oosterhoff

    psychiater, THESINGE Nederland

    01-03-2016 01:00

    @Saya. Dank voor je reactie. Leuk, wat je noemt over de bijbel. Ook ik heb van mijn jeugd meegekregen: Oordeelt niet, opdat ge niet geoordeeld worde, want met de maat waarmee gij meet zult ge gemeten worden. En ook: (rom.14) Laten wij niet elkaar oo...rdelen Een ieder zij voor zijn geweten ten volle overtuigd. Die adviezen zijn kennelijk van alle tijden.

  • Saya Franken

    arbeidsongeschikt, Harderwijk

    29-02-2016 01:00

    Ik kan inderdaad niet voelen wat iemand met een dwangstoornis voelt, maar weet wel wat psychisch lijden betekent, want ook ik loop al zo'n 25 jaar mee in de psychiatrie als cliënt met verschillende stoornissen. En ik kan me daardoor ook wel iets voor...stellen hoe het moet zijn om met zo'n ernstige dwangstoornis te moeten leven. En ik ben zelf ook een tikkeltje dwangmatig en als iets niet op de goede plaats wordt terug gezet door mijn huishoudelijke hulp raak ik van slag, maar dit is niets in vergelijking met wat meneer Vervloet mee heeft moeten maken zijn leven lang. Bovendien zal ik niet snel oordelen, want één van de leefregels uit de bijbel die ik vroeger uit mijn hoofd moest leren is me wel altijd bijgebleven en hoewel ik niet meer gelovig ben vind ik die regels of, eigenlijk zijn het de tien geboden, nog wel nuttig en ik houd me graag aan de regels. Die regel gaat als volgt:"oordeel niet opdat jij niet veroordeelt wordt". Maar om een lang verhaal kort te maken wil ik Menno Oosterhof een compliment geven, omdat hij het zo duidelijk heeft uitgelegd. En nu maar hopen dat het grote publiek dit artikel ook leest en er tenminste even over nadenkt.

  • N.E. Smit

    Huisarts, AMSTERDAM Nederland

    27-02-2016 01:00

  • R. Kok

    verzekeringsarts, ROTTERDAM Nederland

    27-02-2016 01:00

    Prachtig, helder en inderdaad met veel compassie geschreven Menno. Komt echt binnen en draagt bij aan meer begrip dat onrust soms sterker is dan levenswil, zoals je zo mooi verwoordt en daarmee ook aan vervulling laatstste wens dhr Vervloet Ga zo do...or!

  • GJ Bonte

    Neuroloog, Dalfsen Nederland

    27-02-2016 01:00

    Hoe verontrustend is het dat iemand als Koerselman, emeritus hoogleraar psychiatrie, die zegt zijn leven lang gewerkt te hebben met "ernstige zieke psychiatrische patiënten", blijkbaar geen enkele notie heeft van de lijdensdruk van patiënten met een ...psychiatrische aandoening. Hoe kun je een leven lang met psychiatrische patiënten omgaan en dit niet weten?

  • A. van Strien-van Merkestein

    Specialist Ouderengeneeskund, ZOETERMEER Nederland

    26-02-2016 01:00

    Menno je hebt jezelf weer eens overtroffen met dit blog. Je beschrijving is beeldend en duidelijk. En er spreekt zoveel compassie uit voor de patiënt. Compliment++

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.