Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Blog

Bureaucrazy - Menno Oosterhoff

25 reacties

Vandaag bespreken we een vreemde eend in de bijt van het spectrum van dwangstoornissen: de bureaucrazie (ook wel bureaucrazy).
Met de overige aandoeningen uit dit spectrum heeft de bureaucrazie gemeen, dat er sprake is van tijdrovende uitgebreide procedures/rituelen voor feitelijk geringe of eenvoudig op te lossen onvolkomenheden. De dwanghandeling wordt in de bureaucrazie vaak protocol genoemd.
Ik schets hieronder het klinische beeld.
 
A. Er is altijd sprake van:

1. De risicoregelreflex. De reflex problemen op te lossen door het instellen van meer regels.

2. Preoccupatie met cijfers, zonder aandacht voor de vraag of die cijfers, vaak prestatie-indicatoren genoemd, ook samenhang hebben met de te bereiken doelen.


B. Er is sprake van drie of meer van de volgende verschijnselen:

1. Een sterk geloof in noodzaak en waarde van de dwanghandelingen, i.c protocollen, beleidsplannnen, richtlijnen, jaarplannen.
 
2. Onnodig gebruik van Engelse woorden. Bjivoorbeeld corebusiness, benchmark, frontoffice, business case, pilot, update, stakeholders, shared decision making.
 
3. Eenvoudige zaken ingewikkeld voorstellen. Bijvoorbeeld iets doen - PDCA-cyclus; voors en tegens afwegen - SWOT-analyse; duidelijk zijn - SMART; de baas - CEO;  eenvoudig houden – Lean.

4. Gebruik van neologismen zoals proactief of win-win, en van ongebruikelijke woordcombinaties als verandermanagement, verbeterplan, kaderbrief, portfoliodiscussie, aandachtsfunctionaris, zorgleefplan, groeikans, werkbeleving.
 
5. Veelvuldig gebruik van woorden met drie hoofdletters: HKZ, ROM, HRM, WMO, ICT.
 
6. Een voorliefde voor vergaderingen, ook al gaan die zelden over de inhoud, maar meestal over de regels.

7. Het volgen van steeds nieuwe trends, zoals zelfsturende teams, zorgpaden.

8. Een geloof dat vernieuwing sowieso voortuitgang is, ook al betreft het nimmer onderzochte maatregelen.

9. Veel evalueren zonder dat dat ooit leidt tot een wezenlijke bijstelling.
 
C. De verschijnselen hierboven genoemd komen vooral naar voren in groepsverband. Zelden zal een individu voor zichzelf een evaluatie doen of een verbeterplan opstellen.

D. De protocollen, richtlijnen en beleidsplannen zijn tijdrovend of veroorzaken klinisch significante lijdensdruk of beperkingen in het beroepsmatige functioneren van anderen. 

E. De stoornis kan niet beter worden verklaard door de symptomen van een andere psychische stoornis, bijvoorbeeld geldingsdrang van de narcistische persoonlijkheidsstoornis, problemen in het executieve functioneren zoals bij ADD of gebrek aan respect voor de rechten van anderen bij de antisociale persoonijkheidsstoornis.

 
Specificeer indien

• Met redelijk inzicht: Er is enige weerstand tegen de dwanghandelingen – vergaderen, protocollen opstellen, checklists, procedures – en/of enige twijfel over het nut ervan.
• Met enig inzicht: Er is ruimte voor milde spot, zoals elkaar boekjes cadeau doen als ‘Vergaderen, niet doen’.
• Met afwezig inzicht: Bezoekt veel managementcongressen, leest er vrijwillig boeken over. Gelooft heilig in het nut van de protocollen.

Er is nog discussie over de plaats van bureaucrazie binnen de psychopathologie.

Tegenstanders noemen het medicalisering en misbruik van psychiatrie voor maatschappelijke doeleinden. Ze wijzen erop dat de mensen met bureaucrazie vaak goede maatschappelijke posities hebben en hooguit opgesloten zijn in een gouden kooi. Ook geven ze aan dat bureaucrazie alleen dimensioneel te onderscheiden is van management.

Anderen wijzen erop dat bureaucratie wel degelijk leidt tot problemen in het functioneren en welbevinden, weliswaar voornamelijk bij anderen. Sommigen willen om die reden bureaucrazie opnemen in de disruptieve stoornissen,  zoals de antisociale persoonlijkheidsstoornis.

Een grote groep onderzoekers ziet de bureaucrazie liever ingedeeld bij de verslavingen. Het belangrijkste argument hiervoor is dat de dwanghandelingen (protocollen, audits, beleidscycli) lustvol zijn. Deze onderzoekers spreken liever van regelzucht.

Een minderheid ten slotte wil bureaucrazie onderbrengen in een aparte groep, namelijk de managementspectrumstoornissen.

Daar zouden dan ook de BAR (Bureaucratie Allergische Reactie) en BOS (Bureaucratie Overdosis Syndroom) ondergebracht worden. Bij deze aandoeningen is er sprake van hevige allergische reacties zoals braken, uitslag en jeuk en emotionele instabiliteit zoals in tranen uitbarsten, woedeaanvallen en tirades tegen regels en voorschriften.

Ook de overheid maakt zich zorgen over de epidemische vorm die bureaucrazie heeft aangenomen. Zij heeft een Task Force Bureaucrazie (TFB) ingesteld. Deze heeft direct diverse commissies ingesteld met deskundigen uit alle geledingen. Er komt een visiedocument als onderligger voor een discussie over beleidsvoorstellen. Ook worden er hoorzittingen belegd voor een maximaal draagvlak. Er is een MeldPunt Bureaucrazie (MPB) ingericht, er komt een meldingsplicht voor bedrijfsartsen en er is een Bureaucrazie Zorg Autoriteit (BZA) ingesteld.

Het meeste wordt verwacht van het instellen van een verplicht BureauCrazie Proof (BKP)-keurmerk voor instellingen en bedrijven.

Het eindrapport van de Task Force Bureaucrazie wordt eind 2017 verwacht.

Menno Oosterhoff

 Nog meer van Menno Oosterhoff

Lees meer van Menno Oosterhoff:

  • Menno Oosterhoff

    Menno Oosterhoff is (kinder en jeugd-)psychiater en teamleider polikliniek dwangspectrumstoornissen. Tevens initiatiefnemer van OCDNetwerk www.dwang.eu.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen Nederland 28-01-2016 00:00

    "Menno, ondanks dat ik een HCH (Hard Core Hetero) ben, ik kan je wel zoenen!!!"

  • algra, zelfstandig bedrijfsarts - adviseur - blogger, rottredam 28-01-2016 00:00

    "En voor de echte liefhebbers - ter verdere verdieping

    Even de boekenkast ingedoken en deze vijf 'kanjers' erbij gepakt.
    Absolute aanraders.

    Over wat bureaucratie met je doet, waarom het ontstaat, hoe je het kunt begrijpen en wat er tegen te doen.

    1. Operatie - werk Arthur de deur uit - dagboek van een ongewenste werknemer.

    In-en-in triest verhaal. Bekend verhaal vanuit NRC. Gaat over het bedrijf: de Nza. Je voelt de werkelijkheid van alledag van een bureaucratische organisatie en waar het toe kan leiden.

    2. Verwaarloosde organisaties - Joost Kampen

    Joost Kampen werkte als organisatie adviseur bij het GVB Amsterdam en kwam er achter dat 'normaal' advies niet werkte en/of verkeerd uit pakte. Ging op zoek naar oorzaak en kwam uit in ortho pedagogisch concept van het verwaarloosde gezin. Bleek één op één toepasbaar op organisaties. Geeft een prachtig inkijkje in echte bureaucratie en de verwoestende werking ervan.

    3. Organisatie structuren - Henry Mintzberg

    Klassieker over hoe organisaties zich ontwikkelen. Erg inzichtgevend. Over de eenvoudige structuur, de machine bureaucratie, de professionele bureaucratie, de divisie structuur, de adhocratie en verder. Topper

    4. Op leven en dood in de directie kamer - Manfred Kets de Vries

    Zijn managers, leiders wel zo rationeel ? en wat doet dat met een organisatie. Heel zijn leven al intrigeert die vraag Kets de Vries die doorbrak met zijn 'klassieker' De neurotische organisatie'.

    5. Oerdriften op de werkvloer - Bram Buunk

    Het komt allemaal niet uit de lucht vallen, ons gedrag. Blijkt diepe evolutionaire bronnen te hebben. Van andere kant aangevlogen.

    Ter afsluiting terug naar mijn nummer één voor dit moment - ik noemde hem al:

    Minimal Management van Paul Verburgt - een must read

    Grappig, onderhoudend, confronterend, inzichtgevend en erg praktisch gericht.

    Binnen twee uur heb je instrumenten in handen om de bureaucratie aan te pakken.

    Een feest om te lezen. Doe het jezelf kado ! "

  • Bart Bruijn, Huisarts, STREEFKERK Nederland 28-01-2016 00:00

    "Ik meld me aan voor een nieuwe Task Force, de Task Force tot het uitbannen van Task Forces en daarna de commissie tot het uitroeien van ...

    O wacht.

    "

  • M.D. Oosterhoff, psychiater, THESINGE Nederland 28-01-2016 00:00

    "coll.Caremaker. Graag een link naar het promotieonderzoek. kan het zo niet vinden op Google.
    Dat we er ziek van worden betekent helaas niet dat er dus genezing mogelijk is. Ik hoop overigens wel dat het tij ooit keert. De vergelijking met de dwangstoornis was niet helemaal alleen maar een grap. Het bevat zeker een kern van waarheid. het verdragen van onvolkomenheid zie ik als kernsymptoom van OCD. Onvolkomenheid in zekerheid, schoonheid, volledigheid, moraliteit. Als je dat niet verdraagt door te vertrouwen dan ontstaat de neiging te zoeken naar absoluutheid. Of het komt doordat we geen geloof meer hebben en alles nu altijd aan iemand moet liggen weet ik niet, maar vertrouwen is iets waar we niet sterk meer in zijn en als je vertouwen niet oefent dan atrofieert het. Use it or lose it.
    De ware therapie zal vertrouwen oefenen moeten zijn. Maar nu voel ik me haast een prediker van een heilsleer, als ik dat zo zeg.
    Maar ik zou het enorm toejuichen als we dat weer meer gingen doen. Ooit las ik 5% steelt ,is lui of liegt. Dat is geen reden om 95% van de mensheid als zodanig te benaderen."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen Nederland 28-01-2016 00:00

    "Om even terug te keren naar een meer serieuze toon: Natuurlijk zijn mijn reacties doorspekt van emotie en inderdaad gericht op de bureaucrazie patiënt, maar vooral op de behandelaar. Maar wat wel uit de snelle reacties blijkt en ook uit het enorme aantal retweets en het aantal likes is dat dit een onderwerp is dat sterk leeft binnen de zorg en dat heel veel mensen hier hun buik vol van hebben. Het is niet heel gemakkelijk om de zorg anders in te richten, zeker niet gezien alle afgeleide organisaties met allerlei belanghebbenden die ook hun boterham willen blijven verdienen, en zich niet zo gemakkelijk buiten de deur zullen laten zetten. En, eerlijk is eerlijk, ook artsen hebben bijgedragen aan de huidige misère, onder andere door zich te laten leiden door geldelijk gewin en niet door optimale zorg. Als voorbeeld noem ik maar even het verschil in tonsillectomieen verricht door vrijgevestigde KNO-artsen en door de KNO-artsen in dienstverband. En ik ken nog steeds neurologische praktijken waar men 20 minuten voor een nieuwe patiënt en 10 minuten voor een controle wel genoeg vindt, want dan kan immers meer productie in minder tijd worden gedraaid. Het zal echt niet heel eenvoudig zijn om de zorg zo in te richten dat inderdaad de patiënt de belangrijkste persoon is waar de zorg omheen georganiseerd moet worden.

    Maar dat het systeem zo niet door kan gaan lijkt wel duidelijk. Toch zie ik het somber in. In systemen waar men al jaren weet dat het op deze manier niet werkt, gaat men toch onverdroten op dezelfde manier door. Zie de chaos in de NHS en ik heb zelf genoeg gezien van de Duitse Gezondheidszorg. Verandering en vernieuwing zijn er continu merkbaar, maar verbetering maar mondjesmaat..."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.