Ben ik geen homo? - Menno Oosterhoff | medischcontact

Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

naar overzicht
Blog

Ben ik geen homo? - Menno Oosterhoff

5 reacties

Tegenover me zit een wanhopige jongeman, 23 jaar, op eigen verzoek door de huisarts verwezen naar de polikliniek gespecialiseerd in dwangstoornissen. Sinds een paar maanden wordt hij gekweld door voortdurende twijfel over zijn seksuele geaardheid. Hij weet nog precies waar en wanneer het begonnen is. Met een vriend was hij naar de film geweest en daarna hadden ze nog wat gedronken. Twee meisjes naast hen zaten te flirten, en toen ze daar niet op ingingen had een van de twee gezegd: ‘Of zijn jullie soms homo’s?’
Hij had er verder geen aandacht aan besteed, maar toen hij naar huis liep dacht hij opeens: ‘Zou ik een homo zijn?’ Sindsdien had de gedachte hem niet meer losgelaten.
Er was niks wat in die richting wees. Hij had diverse vriendinnen gehad en woonde nu sinds anderhalf jaar samen. Hij voelde zich niet seksueel aangetrokken tot mannen, nu niet en in het verleden ook niet. Maar hoe hij ook probeerde zichzelf voor te houden dat er geen reden was aan te nemen dat hij homo zou zijn, toch dook de gedachte steeds weer op. ‘Ben ik geen homo?’ Na lang aarzelen had hij er met zijn vriendin over gesproken. Zij wist niet goed wat ze ermee aan moest. ‘Je moet er maar achter zien te komen’, had ze gezegd. Dat het hun seksuele relatie weinig goed deed was logisch, maar het deed hem toch nog meer twijfelen. ‘Komt dat dan toch niet omdat ik homo ben?’
Ten einde raad was hij naar de huisarts gegaan. Die had hem geadviseerd om maar eens wat te experimenteren. Hij was daarna een keer naar een homobar geweest, maar voelde er niks voor om in te gaan op de voorstellen die hem gedaan werden. Eerst luchtte dat hem op – ‘Zie je wel, ik ben toch geen homo’ – maar later begon hij weer te twijfelen. ‘Misschien hield ik het af omdat ik het juist wel aantrekkelijk vond.’ 
Hij bekeek een paar keer homo-erotische porno en hield nauwlettend in de gaten of hij er seksueel door opgewonden raakte. Wel een beetje, wat hem erg verontrustte. Een vriend, die hij in vertrouwen genomen had, stelde hem gerust: ‘Dat zegt niks. Dat heb ik ook.’ Ze hadden er toen wel om kunnen lachen, dat ze dus misschien wel allebei homo waren. Maar de volgende dag ging hij nog veel meer twijfelen. ‘Was hij verliefd op die vriend?’

Het was zijn vriendin die op internet iets vond over dwangmatig twijfelen aan je seksuele geaardheid. H-OCD heette het: homoseksuele OCD (obsessieve compulsieve stoornis).
‘Zou het kunnen dat ik dat heb?’ vroeg hij me aarzelend.
‘Ja’, antwoordde ik, ‘het is een klassiek verhaal van h-OCD.’
‘Weet u dat zeker?’ vroeg hij hoopvol.
‘Zeker genoeg’, was mijn reactie.

Het verhaal is inderdaad een schoolvoorbeeld van h-OCD. Dit wordt nogal eens aangezien voor de onzekerheid en twijfel die homoseksuele gevoelens (zeker in het begin) met zich mee kunnen brengen. Voor iemand die bekend is met het verschijnsel van obsessies is het daarvan echter goed te onderscheiden.
Bij obsessies is de twijfel zelf het probleem en niet datgene waarover je twijfelt. Bekende voorbeelden zijn eindeloos blijven twijfelen of de deur wel goed dicht is, of het gas wel uit is, of je niet bent besmet, terwijl daar geen aanleiding voor is. Dat kan zelfs zover gaan dat iemand nog twijfelt terwijl hij voelt dat de deur op slot zit. Kenmerkend voor obsessies is dat (compulsieve) geruststelling zoeken door te controleren, te wassen etc. maar even helpt en op lange termijn de obsessieve onzekerheid vergroot.
Bij h-OCD is eveneens sprake van voortdurende twijfel, maar niet van daadwerkelijke homoseksuele gevoelens die een dergelijke twijfel rechtvaardigen. Het probleem ligt niet in het onderwerp van het piekeren (de seksuele geaardheid) maar in de (obsessieve) mate van erover twijfelen. Het is dus ook niet op te lossen door de geaardheid te accepteren, want er is geen homoseksuele geaardheid. Er is alleen twijfel over de geaardheid.
Dit is typisch voor OCD, een onrust, die niet in verhouding staat tot de aanleiding.
Het is belangrijk op te merken dat h-OCD beslist niets te maken heeft met homofobie of discriminatie. Het komt ook voor dat homoseksuelen gekweld worden door een obsessieve onrust of ze niet hetero zijn. Ooit had ik een patiënte die, om verlost te zijn van haar kwellende onzekerheid, ‘besloot’ dat ze lesbisch was. Een week later was ze weer bij me. Toen met de onzekerheid of ze niet biseksueel was.

De dwangstoornis is vooral bekend in haar meest voorkomende vormen, zoals smetvrees of controledwang, maar zij kan zich ook op veel andere manieren presenteren. Vormen waarbij er niet zozeer sprake is van uiterlijk zichtbare dwanghandelingen worden vaak niet als dwangstoornis herkend. De h-OCD is hier één van.

En wat die jongen betreft: we zijn begonnen met een cognitieve gedragstherapeutische behandeling. In een later stadium kunnen we beoordelen of dat voldoende is of dat er ook medicatie nodig is. Geruststelling dat het een vorm van h-OCD betreft, is wel heel nuttig, maar zelden afdoende. Bij dwang is er sprake van hardnekkige onrust, die vaak uiterst kwellend is en tegen alle logica ingaat.
Het klopt dat je je eroverheen moet zetten, maar het klopt niet als gedacht wordt dat dat eenvoudig is. Om te leren omgaan met dit soort obsessieve intrusies is professionele hulp vaak noodzakelijk.


Menno Oosterhoff


Zie voor meer informatie dwang.eu
De ten tonele gevoerde voorbeelden zijn verbeeldingen, gebaseerd op werkelijke gebeurtenissen

  • Menno Oosterhoff

    Blogger, (kinder- jeugd) psychiater en teamleider polikliniek dwangspectrumstoornissen.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • M.D. Oosterhoff, psychiater, THESINGE Nederland 18-02-2015 00:00

    "@coll. vd Pol. En wat die mc-OCD betreft.Als u er geen last van hebt: mooi zo laten. "

  • M.D. Oosterhoff, psychiater , THESINGE Nederland 18-02-2015 00:00

    "Reactie op coll.vd Pol, die ik inderdaad wel eens vaker voorbij zie komen. Vond u de beschrijving zo eindeloos? Ik wilde het graag duidelijk neerzetten, omdat het vaak niet wordt herkend. daar was het in deze blog vooral om te doen. Wat de behandeling betreft: Cognitief inpraten werkt inderdaad maar beperkt. Maar wel is van groot belang, dat iemand leert hoe hij met dit soort obsessieve intrusies dient om te gaan. De begrijpelijke neiging is te proberen de onrsut die het geeft weg te krijgen door geruststelling te zoeken bijv. door voortdurend te letten op bewijzen van het tegendeel. Of door de gedachte te proberen weg te drukken. Of door neutraliserende gedachten. De ellende daarvan is dat het op korte termijn opluchting biedt, maar op langere termijn de obsessie alleen maar sterker maakt. De kern van behandeling is 1. uitleg over de aard van de intrusies. Dus niet het onderwerp, maar het obsessieve twijelen is het probleem, 2.Daarna zeker niet eindeloos op iemand inpraten, dat het echt niet zo is., want dat is alleen maar meer dwanghandelingen. Juist duidelijk maken dat je je bloot moet stellen aan de gedachte. Exposure ne respoinspreventie. De gedachte toelaten , als gedachte en in feite niet wegduwen, maar opblazen. Dan kan het op den duur ook zijn lading verliezen. 3. Soms met behulp van medicatie.
    Dwanggedachten en handelingen gaan vaak niet vanzelf over, maar nemen onbehandeld in ernst toe. Wat betreft de slotopmerking, dat er net als allergie eindeloos veel varianten zijn van obsessies. Klopt. Dat was ook een beetje de strekking. Wasdwang en controle dwang weten de meesten wel, maar er zijn veel meer manieren waarop OCD zich kan presenteren. Ik denk wel, dat herkenning daarvan en tijdige, adequate behandeling (Cognitieve gedragstherapie met exposure en responspreventie en z.n. medicatie)heel veel ellende kan voorkomen.
    "

  • M.D. Oosterhoff, psychiater, THESINGE Nederland 18-02-2015 00:00

    "Reactie op coll. Meutstege. Was het maar OCD in uw geval. Dat betekende dat de werkelijkheid wel meeviel, maar het probleem lag in uw beleving. Helaas is de toegankelijkheid van de GGZ niet om over naar huis te schrijven en is de bureaucratie daarbij ook nog eens enorm toegenomen.En is de hulp, ook bij OCD niet altijd adequaat. Dus u hebt geen aandoening, maar wel een probleem.De enige schrale troost die ik kan bieden is dat het altijd mogelijk is te mailen naar info@dwang.eu en dan zoeken wij naar een in OCD gespecialiseerde hulpverlener in de buurt. En de bedoeling is straks met een openbaar register te komen. "

  • A.M. Meutstege, huisarts , DEVENTER Nederland 18-02-2015 00:00

    "Professionele hulp. Na een geinig, boeiend, leerzaam blog blijft mijn gedachte daar hangen. Is dat niet van die hulp waar ik een verwijsbrief voor moet schrijven met kruisjes op de juiste plekken en een nieuwe met aangepaste datum, waar de patiënt na maanden wachttijd om een nieuwe brief komt vragen met kruisjes op andere plaatsen waarvan ik de impact ook niet kan overzien en weer een nieuwe want men kan de agb code niet lezen. Om vervolgens van die professionelwhulp terug gestuurd te worden omdat ik verdere begeleiding zelf wel kan. Maar niemand zegt me waar en wanneer ik dat zou moeten doen.
    Professionele hulp.
    Het blijft maar rondzingen, oh nee, ik pieker er haast over, slapeloze nachten, zorgen en twijfel.
    Zou dit ook OCD zijn?"

  • W. van der Pol, Ziekenhuisapotheker en counselor, Delft 18-02-2015 00:00

    "Na het lezen van de blog, kan ik mijn mc-OCD niet meer onderdrukken (mc-OCD is het dwangmatig reageren in het Medisch Contact). Na het eindeloos beschrijven van homo-obsessie komt de therapie er met een paar zinnen vanaf. Ik vraag me namelijk af, hoe zo'n cognitieve behandeling eigenlijk werkt? Werkt het door obsessief cognitief aan te geven wat OCD is, eindeloos inpraten op de client? Met dezelfde volharding aangeven dat het tussen de oren zit? Ik heb zo mijn twijfels. Ik meen dat het een kwestie is van praten, praten en nog eens praten. Kennelijk heeft zijn vriendin en zijn omgewving juist daar geen zin in. Daar worden de zorgverleners dan maar voor ingehuurd. Of anders een klusje voor de GGZ? Obsessies zijn net als allergieën: Daarr zijn eindeloos veel soorten van."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.