Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Wetenschap

Covid-19: de (on)zekerheden

16 reacties
Paul van Riel / ANP
Paul van Riel / ANP

Vier epidemiologen, onder wie Hans Heesterbeek (Universiteit Utrecht) en Don Klinkenberg (RIVM), inventariseren in The Lancet de onzekerheden waarmee moet worden gewerkt bij het indammen van de covid-19-pandemie. In de eerste plaats het sterftecijfer. De beste schattingen, zo zeggen ze, komen neer op 0,3-1 procent, andere literatuur meldt 2 procent.

Dat cijfer is belangrijk voor de modelbouwers. Als 1 procent overlijdt en als het vijftien dagen duurt voordat een besmette persoon sterft, dan weten ze dat een vandaag gerapporteerde dood in een specifieke regio betekent dat honderd mensen daar waarschijnlijk vijftien dagen geleden besmet waren. Waarschijnlijk verdubbelt dat aantal in vijf dagen, dus dan zijn er nu achthonderd mensen besmet, van wie de meesten niet geïdentificeerd zullen zijn. Dit patroon werd geverifieerd in Italië aldus een epidemioloog in The Scientist. Toen mensen werden getest die in de buurt woonden waar iemand aan de ziekte was gestorven, ontdekten ze in veel gevallen dat honderden anderen het virus al bij zich droegen. In Nederland zijn nu, schat het RIVM, zesduizend mensen besmet.

De incubatieperiode bedraagt vijf tot zes dagen, en daarmee is een tweede onzekerheid aan de orde: de mate van besmettelijkheid van het virus nog voordat de eerste symptomen zich aandienen. Ter vergelijking: influenza A heeft een presymptomatische besmettelijkheid van ongeveer een à twee dagen, terwijl SARS weinig of geen presymptomatische besmettelijkheid kende. Er is onderzoek dat erop wijst dat de viremie van covid-19 mogelijk hoog genoeg is om transmissie een of twee dagen voor het begin van de symptomen mogelijk te maken. In dat opzicht lijkt covid-19 dus meer op influenza A dan op SARS. Het was ook de reden waarom in het geval van SARS quarantainemaatregelen succesvol waren.

Geschat wordt nu dat ongeveer 80 procent van de mensen met covid-19 een milde of mogelijk zelfs asymptomatische ziekte heeft, 14 procent is zwaar ziek en 6 procent komt in een kritieke toestand, vaak na een dag of vijf ziek te zijn geweest, zo blijkt uit ander onderzoek. Waarschijnlijk is een patiënt lang, naar schatting tien tot veertien dagen na de incubatie, besmettelijk.

Het effect van de seizoenen op overdracht van covid-19 is onbekend. Het is dus niet te zeggen of de zomermaanden een mitigerend effect zullen hebben op de verspreiding van het virus. Inmiddels is sociale afstand houden de voornaamste weg waarlangs het virus kan worden ingedamd. Het enige wat waarschijnlijk echt helpt, is dat mensen zich over een lange periode, weken of misschien zelfs maanden, aan die regel houden. De piek van de epidemie zal dan afvlakken en de epidemie zal zich langer voortzetten, met het risico op een nieuwe piek zodra allerlei maatregelen worden opgeheven of mensen zich er niet meer aan houden.

Een vaccin is er voorlopig niet, dat duurt nog minstens twaalf tot achttien maanden. Waar fase-III-trials zullen worden uitgevoerd en wie het op grote schaal zal produceren, is daarbij een nog volstrekt open vraag. Deze trials moeten in ieder geval plaatsvinden op een locatie waar overdracht is van de ziekte, aldus Anderson e.a.

the-scientist.com
thelancet.com, https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30567-5
Wetenschap coronavirus covid-19
  • Henk Maassen

    Henk Maassen (1958) is journalist bij Medisch Contact, met speciale belangstelling voor psychiatrie en neurowetenschappen, sociale geneeskunde en economie van de gezondheidszorg.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 19-03-2020 11:48

    "Zoals ik al dacht, het kletspraatje over groepsimmuniteit is wat het is: een kletspraatje...

    https://www.trouw.nl/binnenland/doemscenario-s-met-tienduizenden-doden-kloppen-niet~bcd659a0/"

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 18-03-2020 22:18

    "@Hannivoort: Ik liep (las) toevallig ten het antwoord aan: Er is, hoe kan het ook anders in de epidemiologie, een formule die voorspelt hoe goed groepsimmuniteit werkt, afhankelijk van de hoeveelheid mensen die door een besmette patiënt besmet worden. Er is geen probleem in de epidemiologie waarvoor geen formule bestaat. Hoe goed ze werken, dat is een andere vraag. Zie ook:
    https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/in-ruttes-muur-van-groepsimmuniteit-zitten-wat-barstjes~bcf70d2e/

    Die formule is: 1 min 1 gedeeld door het aantal besmettingen per persoon. Bij mazelen worden zo'n 20 personen door 1 besmette persoon besmet, bij Corona is dat getal maar 2 tot 3 personen, naar men nu aanneemt. Of dat juist is moet nog maar blijken, gezien de snelle verspreiding zoals die nu te zien is, en ook het gegeven dat Corona 72 uur lijkt te "overleven" op gladde oppervlakten.

    Laat onverlet dat, zoals ook in het artikel betoogd wordt, nogal moeilijk is om alleen die mensen te besmetten van wie je denkt dat ze er niet ernstig ziek van zullen worden. Voor zover zich dit al zou laten voorspellen. Kortom, de groepsimmuniteit is een gevolg, maar niet de oplossing voor de Corona epidemie. Die oplossing is er ook niet. "

  • L Hannivoort, Anesthesioloog, Groningen 18-03-2020 21:33

    "@GJ Bonte: Ik vermoed (maar ben geen epidemioloog) dat de groepsimmuniteit van 50-60% bij dit soort ziekteverwekkers vooral zal zorgen dat het virus niet meer lukraak om zich heen kan slaan. De gedeeltelijke immuniteit zoals die voor influenza bestaat bijvoorbeeld. Zodat niet iedereen en niet iedereen tegelijk weer ziek raakt en we dus niet opnieuw het risico lopen van een overbelast zorgsysteem. Dit in tegenstelling tot China, waar nu 1 regio een toch best hoog percentage van immuniteit zal hebben bereikt, maar de rest van China nagenoeg niks. Ik denk dat China nog wel een tweede klap (of meer) te verduren gaat krijgen.

    De vergelijking met mazelen etc. gaat in die zin mank, omdat groepsimmuniteit bij mazelen als doel heeft om de ziekte (uiteindelijk) helemaal uit te roeien, en te zorgen dat het helemaal geen grip meer krijgt. Ik denk dat het bij coronavirussen, net als bij influenza, niet haalbaar is, omdat coronavirussen ook wel evenals influenza vrij mutageen zijn. Maar net als dat ik geen epidemioloog ben, ben ik ook geen viroloog, dus kan het nog steeds mis hebben :)"

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 17-03-2020 23:02

    "Als je het toch over onzekerheden hebt, sommige collega's lijken nu hun gezonde verstand al te verliezen: Onderstaande tips worden nu verspreidt over WhatsApp:

    "Mogen we tips delen? Visite rijden met mondkapjes, bril, schort, “vieze tas”, op de fiets. Voordeel: je wordt herkent, waait uit en spullen kun je meerdere keren gebruiken. Evt Witte jas aan, deze achter dicht geknoopt, werkt hetzelfde als plastiek schort. Gebruikt mondkapje apart verpakken in een klein zakje dichtgeknoopt met je naam erop en daarna in grotere zak, tot er meer info komt over hergebruik. Er lijken nog best mondkapjes te zijn onder de bevolking denk aan de Achterhoek, Friesland, Groningen. Boor je nekwerken aan. Denk aan pedicures, tandartsen, facebook en straatapp."

    Of wat te denken van dit?

    "Op wens van de neuroloog bij Treant proberen we dit bericht zoveel mogelijk te verspreiden. BELANGRIJK: Als je je niet lekker voelt alleen Paracetamol gebruiken en geen NSAID’s (bv Ibuprofen, nurofen, naproxen, diclofinac). Deze middelen verhogen ACE2-receptoren waardoor het Corona virus makkelijker je cellen binnendringt. Het lijkt erop dat deze ontstekingsremmers gebruikt zijn door jongeren die uiteindelijk verslechterden en op de IC beland zijn. Voor meer informatie: https://www.thelancet.com/journals/lanres/article/PIIS2213-2600(20)30116-8/fulltext"

    Ik weet niet waar ik meer angst voor heb, voor het Coronavirus of voor collega's die hun gezonde verstand dreigen te verliezen. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 17-03-2020 17:54

    "@Yildiz:Ik vrees dat dat niet zo moeilijk is. In Italie, waar de IC's "overwhelmed" zijn, worden geen patiënten ouder dan 70 meer opgenomen. Die gaan gewoon thuis of in stilte dood. Ook mensen boven de vijftig met de nodige comorbiditeit die een lage voorafkans hebben om te profiteren van een IC-behandeling (beademing) worden niet (meer) opgenomen op de IC. Dat zal ook in China het geval zijn geweest. En dan daalt automatisch de gemiddelde leeftijd. En ook bij influenza is er een minderheid die op de IC aan de beademing eindigt, ook jongeren.

    Wat ik nu zo hier en daar lees is dat een klein deel van de populatie blijkbaar zo'n agressief immuunsysteem heeft dat er bij een SARS-CoV-2 virus een pneumonitis ontstaat, niet te verwarren met een recht-toe-recht-aan pneumonie. Dit eindigt dan weer in een Acute Respirotory Distress Syndrome (ARDS). Het is niet van te voren te voorspellen wie deze complicatie gaat ontwikkelen. Het is dan ook niet zozeer de behandeling van het virus maar de behandeling van hoe het immuunsysteem met de infectie omgaat, door middel van IC-opname en beademing. Ook dat is niets nieuws, bij een herpesencefalitis is niet de herpes zozeer de boosdoener, maar het immuunsysteem dat er met de artillerie op af gaat daarbij niet maalt om "collateral damage".

    Kortom, er is een klein deel van de populatie simpelweg de klos, en bij het filteren van ouderen en mensen met comorditeit hou je vanzelf de jongere en vooraf gezonde mensen over.

    Dit is natuurlijk een verklaring van een simpele neuroloog, dat moet u natuurlijk wel in gedachten houden. En ik kan de plank natuurlijk helemaal misslaan. Maar goed, als ik de voorspellingen van het RIVM van de afgelopen drie maanden naast die van mijn eigen voorspellingen zet, doe ik het nog niet zo slecht.

    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.